رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شکیبایی و ایستادگی در برابر سختی‌ها و مصیبت‌ها و بر راه حق.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۵/۱۰/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

این خصوصیاتی که عرض کردیم، همه‌اش باید برای شما موجب شکر باشد، نه موجب غرور. خدا به شما چنین توفیقی داد و این راه را به شما نشان داد. خداوند متعال، با لطفش، شما را در این راه کمک کرد و عنایت و فیض او دستتان را گرفت. پس، شاکر باشید. آن نعمتها، امتیاز بزرگی است و اگر شکر کنید، این شکر هم امتیاز مضاعفی برای شماست. به مجرّد این‌که خود را در صف شاکران قرار دادید، وظیفه‌ای برای شما به وجود می‌آید که وظیفه هر انسان آگاه و فرزانه است و آن، ایستادگی در این راه و ادامه دادن این جهت و حرکت است. لذاست که در دعایی که همین حالا جناب آقای «موحّدی[1] » بر زبان آوردند - که از ادعیه شریفه ماه رجب است - عرض میکنیم: «الّلهم انّی اسئلک صبر الشّاکرین لک.» «شکر»، به معناىِ اقرار به نعمت است؛ اقرار به آن موقعیتی است که خدای متعال، آن را شایسته توجّه لطف خود دانسته است. پس، باید در این راه ایستاد. و این همان صبر است که باید آن را ادامه داد. اوّلاً شکر کنید. ثانیاً، به دنبال شکر، در همین راه مستقیم و خطِّ قویم حرکت کنید و حرکت را ادامه دهید.
عزیزان من! بعضی از سرمایه‌های معنوی، با همه ارزشی که دارند، نیازمند حفظ کردنند. مثلاً محبّت را باید حفظ کرد؛ مثل گیاهی است که اگر به آن نرسیدید، از دست خواهد رفت. ایمان از این قبیل است. ایمان را باید حفظ کنید. حفظ ایمان، با رفتار خوب، با تأمّل و تدبّر خوب، با توجّه به خدا، با حفظ و تقویت ارتباط با خداست. حفظ این گوهر، با تواصىِ به حق و تواصىِ به صبر است. هر دو نفرتان، یکدیگر را به حق و صبر توصیه کنید. صبر، یعنی پایداری و استقامت.
«ان اللَّه سریع الحساب»[8] ؛ خدا سریعاً محاسبه کرد و پاداش داد؛ بعد به مقام عزیزی مصر رسید. زمینه، طوری فراهم شد که برادران بیوفا به او احتیاج پیدا کردند، سراغش آمدند و در امتحان دشواری، او را شناختند. بعد او این جمله را که اوّل صحبت خواندم، گفت: «انّه من یتق و یصبر فان اللَّه لایضیع اجر المحسنین»[9] هرکس که تقوا پیشه و صبر کند - صبر، یعنی پای فشردن بر موضع درست، استقامت - «فان اللَّه لایضیع اجر المحسنین»؛ خدا اجر نیکوکاران را ضایع نمیکند. در دعای امام سجاد هم میخوانیم: «یا ضامن جزاء المحسنین و یا مستصلح عمل المفسدین»[10] .

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

عزت آزادگان و ذلت دشمن نتیجهٔ صبر، توکل و استقامت

… تابنده‌اى منوّر کرده. در بحران خلیج فارس[1] چهره‌ى جمهورى اسلامى و ملّت ایران و مسئولین، یک چهره‌ى سرافرازى است که دوست و دشمن به آن اعتراف میکنند؛ و شما فرزندانِ عزیزِ این نظامید، عزیزید، سربلندید و دشمن جبّار شما امروز در عین ذلّت و ضعف و درماندگى است. این، نتیجه‌ى صبر است؛ این، نتیجه‌ى توکّل به خدا است؛ این، نتیجه‌ى استقامت در راه خدا است. شما در عین جوانى، این امر بزرگ را تجربه کردید.

لمس ثمرات شیرین صبر به دست آزادگان در جوانی

گاهى انسان باید پنجاه سال، شصت سال عمر کند تا یکى از این ‌گونه حقایق را به چشم ببیند، وَالّا در کتابها باید بخواند، از زبانها بشنود که صبر چه ثمرات شیرینى دارد و خداى متعال با صابرین چگونه عمل میکند؛ شما بحمدالله‌ در عین جوانى، با همه‌ى وجودتان این حقیقت را لمس کردید. خودتان را به دشمن ندادید؛ دلتان را نباختید؛ در مقابل ظواهر زور و جلوه‌هاى گوناگون، خدا را فراموش نکردید؛ امامتان را همیشه در یاد نگه داشتید؛ ملّتتان، کشورتان، انقلابتان را در یاد نگه داشتید؛ ایستادید تا خداى متعال نتایج شیرین صبر را به شما چشاند. شما امروز …

سفارش متقابل به صبر و ایستادگی برای برچیدن ذلت مظلومان

همه وصیّتمان به همدیگر باید این باشد: وَتَواصَوابِالصَّبر؛ ایستادگى و صبر؛ تا ان‌شاءالله‌ خداى متعال به برکت این صبرها و مجاهدتهاى شما، این نکبت و ذلّتى را که در دنیا بین توده‌هاى مظلوم بیچاره گسترده شده، برچیند و از بین ببرد. فقط این نباشد که ما ملّت ایران فقط خودمان را هدف قرار بدهیم براى این مجاهدتها؛ بلکه بایستى ریشه‌ى استکبار را در سطح جهانى کَند و شرّش را باید از سر ملّتها کوتاه کرد.

صبر، مقاومت و توکل، پیش‌برندهٔ امور به سود ملت؛ آسانی در پی سختی

… بیابند. خداى متعال خودش هدایت کرد همه را. شما بحمدالله‌ برگشتید. دوران سختى بر شما گذشت؛ بر خانواده‌هاى شما هم خیلى سخت گذشت؛ بر ملّت ایران [هم] به خاطر نداشتن جوانهاى فداکار و مردان مؤمن و رزمندگان مخلصى مثل شماها و بقیّه‌ى اسراى آزاده‌ى عزیز ما سخت گذشت؛ امّا صبر و مقاومت و توکّل به خدا، همه چیز را در جهت مصلحت ملّت ایران و مصلحت صابران پیش برد. بحمدالله‌ برگشتید؛ این هم یک تجربه‌اى شد. خداى متعال فرموده است که «اِنَّ‌ مَعَ العُسرِ یُسرًا»؛[3] هر سختى‌ای اگر صبر کنید، یک آسانى به دنبال خود دارد. و ما ملّت، این را در این ده دوازده سال مکرّر تجربه کردیم؛ این هم تجربه‌ى دیگرى شد. خدا را شکر میکنیم و امیدواریم ان‌شاءالله‌ بقیّه‌ى اسراى عزیز و آزادمردان و آزادگان نور چشم ما و نور چشم ملّت ایران زودتر بیایند ــ و شما ذخیره‌ى بزرگ الهى و یک ثروت عظیم انسانى …

اجر بزرگ الهی برای صبر و ناشکری‌نکردن در مصیبت مرگ عزیزان

از اعماق دل به شما برادران و خواهران عزیز یک ‌بار دیگر تسلیت عرض میکنم؛ همچنین به همه‌ى مردم گیلان و زنجان. حادثه‌ى حقیقتاً تلخى بود؛ حادثه‌ى پُرخسارتى بود؛ خیلى از عزیزان را از ما گرفت؛ خیلى از خاندانهاى این مناطق را داغدار کرد. البتّه خداى متعال در مقابل همه‌ى حوادث تلخ زندگى براى کسانى که صبر کنند، بى‌تابى نشان ندهند، ناشکرى نکنند، اجر بزرگى را آماده کرده؛ این را مطمئن باشید. مادرها، پدرها، برادرها، کسانى که عزیزانى را از دست داده‌اند، بدانند که خداى متعال در مقابل این مصیبت و این سوز غم، براى آنها اجر بزرگى را در نظر گرفته؛ البتّه شرط آن همین است که صبر کنید، ناشکرى نکنید. بالاخره حادثه‌ى تلخ مرگ نزدیکان، همیشه هست، براى همه هست. وقتى این حوادث متراکم میشود، با هم اتّفاق مى‌افتد، تلخ‌تر میشود، [امّا] اجر الهى آن هم بیشتر است. این در مورد اجر خدایى و معنوى.

گذر از مرحلهٔ کنونی با صبر و استقامت انقلابی همچون دوران جنگ

شما مردم عزیز همان‌طور که سختى‌هاى جنگ را و آن بمبارانها را و آن فشارهاى دشمن را توانستید با توکّل به خدا از سر بگذرانید و پیروز بشوید، این مرحله را هم ان‌شاءالله‌ با صبر و استقامت انقلابى خواهید گذراند و پیروز خواهید شد. بدانید که هیچ‌ کدام از این قدرتهاى متکبّر و جابر عالم قادر نیستند ملّت ایران را از این راه به عقب بنشانند. ملّت ایران یک ملّت قوى و آبدیده شده است. با تمسّک به اسلام و به ذیل عنایت اهل‌بیت (علیهم‌ السّلام) و با وحدت کلمه، ان‌شاءالله الطاف الهى و تأییدات الهى …

پیروزی در پی صبر و مقاومت کنونی همچون گذشته

… و بى‌تفاوتى ما است تا ضربه را وارد کند و نباید گذاشت و آن کسى که در میان ملّت ایران از همه شایسته‌تر است براى این ایستادگى قهرمانانه، رزمندگان ما هستند؛ مخصوصاً آنهایى که رنج اسارت را و امتحان اسارت را با پوست و گوشت و استخوان و با همه‌ى وجودشان لمس کردند. و این ایستادگى هم، این صبر و مقاومت هم، مثل صبر و مقاومت قبلى است؛ پیروزى دنبال آن خواهد بود.

ثمرات شیرین صبر، مقاومت و ایثار در راه خدا

حضور عزیزان ازبندرسته‌مان، آزادگان سربلند و افتخارآفرین‌مان در این جمع انبوه، در کنار خانواده‌هاى معظّم شهداى عالى‌قدر و جانبازان و مفقودین و کارگزاران مختلف کشور، به همه‌ى ما و همه‌ى قشرهاى ملّتمان این حقیقت را به طور روشن میفهماند که صبر و مقاومت، ایثار و جانبازى و فداکارى ــ که در درجه‌ى اوّل شهداى عالى‌قدر ما مفتخر به آن هستند و در درجه‌ى بعد اسراى عزیزمان، جانبازان عزیزمان، خانواده‌هاى این عزیزان و خانواده‌هایى که عزیزانشان مفقودالاثر هستند ــ و ایستادن در راه خدا ثمرات شیرینى دارد که یکى از آنها همین است که ما در یک مجمع، این عزیزانمان و این یوسف‌هاى این ملّت را که سالیان درازى از ما دور بودند، در کنار قشرهاى دیگر مى‌بینیم؛ همه با احساس پیروزى، همه با احساس افتخار و همه با رضایت از لطف خداوندى.

صبر و یاد خدا در مصیبت، راه عبور سالم از آن

… پیش مى‌آید، این ملّت با این حادثه چگونه برخورد خواهد کرد؟ یا همه‌ى آحاد ملّت از این گردنه‌ى سخت عبور میکنند، این داروى تلخ را مینوشند، یا پشت این گردنه میمانند؛ این سرنوشت‌ساز است؛ اگر از این گردنه به‌سلامتى عبور کردید، برنده هستید و به سرمنزل خواهید رسید؛ اگر شما که مصیبت‌زده‌ى حادثه هستید، توانستید صبر کنید، دل را به خدا متوجّه کنید، از خدا پاداش بخواهید، مصیبت را بر جان خود و قلب خود گوارا کنید با ذکر و یاد الهى، و اگر شما که خانه‌تان، کاشانه‌تان در این حادثه ویران شده است، توانستید همّت کنید تا با عزّت و با کرامت این خانه را دوباره بسازید و زندگى را به راه بیندازید، از این حادثه درس عبرت بگیرید، به ‌قدر لازم محکم‌کارى بکنید، از این گردنه بسلامت عبور کرده‌اید؛ اگر شما که ملّتى هستید که این حادثه در میان شما اتّفاق افتاده است، توانستید تعاون کنید، همکارى کنید، مهربانى کنید، دلسوزى کنید، از مالتان، از نیروى بازویتان استفاده کنید و به یارى همنوعانتان بشتابید با نظم، با انضباط، با سرعت، با چابکى، با فداکارى، و مصیبت را …

وعدهٔ پاداش بزرگ الهی به صبر مصیبت‌دیدگان

من یک بار دیگر به مصیبت‌دیدگان این حادثه‌ى عظیم زلزله تسلیت عرض میکنم؛ از آنها میخواهم که صبر کنند، به خدا توکّل کنند، پاى خدا حساب کنند. اگر صبر کردند، خدا به آنها پاداش خواهد داد، اجر بزرگ خواهد داد. و شما مردم هم این کمکها را به شکل اَتَم[12] و اکمل[13] ادامه بدهید و دولت جمهورى اسلامى همچنان ‌که بحمدالله‌ تا امروز در برنامه‌ریزى و امداد و سرعت عمل و سازمان‌دهى به شکل عالى عمل کرده‌اند، بعد از این هم ان‌شاءالله‌ به همین ترتیب عمل کنند و مواظب باشند …

ثمربخش شدن صبر ملت با پاداش الهی

… جمهورى اسلامى دچار اختلاف داخلى بشود، حمایت مردم را از دست بدهد؛ شما نگذاشتید، شما در دهان این دشمنان یاوه‌گو زدید؛ مرحبا بر شما! روح امام از شما راضى است؛ گوارایتان باد. شما نشان دادید که از بسیارى مدّعیان در طول تاریخ، ایمانتان قوى‌تر و قدمتان راسخ‌تر است. من به شما عرض میکنم خداى متعال پاداش شما را داد، خداى متعال این صبر شما را مثمر ثمر کرد و نگذاشت بى‌نتیجه بماند: اُولٰئکَ عَلَیهِم صَلَوٰتٌ مِن رَبِّهِم وَ رَحمَة.[7]

همراهی خدا با صابران و اهل استقامت

یکى از آیات الهى این بود که اگر براى خدا کار کنید، خدا به شما کمک خواهد کرد: وَ لَیَنصُرَنَّ‌ اللهُ مَن یَنصُرُه؛[2] یکى از آیات الهى این است که اگر صبر کنید و استقامت کنید، خدا را با خود خواهید یافت: اِنَّ ‌اللهَ مَعَ الصّٰبِرین؛[3] نمیشود این آیات را همین‌‌طور خواند و رد شد؛ هر کلمه‌اى از کلمات این آیات یک تجربه‌ى زندگى است، یک درس حکمت است؛ همین‌جورى نیست که بخوانیم و عبور کنیم و فکر کنیم که فهمیدیم. یا اینکه در قرآن کریم هست که هر کس تلاش کند در راه خدا، هر کس مجاهدت کند براى خدا، در حقیقت براى خود تلاش کرده است و مجاهدت کرده …