لزوم اعتراض با اعلامیه و فراخواندن علما و مردم به آن
به عرض عالی میرساند، پس از تحیت و سلام وافر، لا بد مطالب اخیره و خرابکاریهای دولت و مجلسین[1] به سمع مبارک آقایان رسیده است. تفصیل قضایا همان است که در اعلامیه تذکر داده شده است. سکوت در این امر موجب آن است که این ننگ برای ملت شیعه باقی بماند. لازم است ما به وسیله اعلامیه و اعتراض، این امر مفتضح را از ساحت اسلام و مسلمین بزداییم. سایر علمای اعلام و مبلغین محترم را تذکر دهید که در این امر سکوت نفرمایند. و به اهالی دستور دهید که به وسیله اعلامیه، اعتراض خود را بنمایند. از خداوند تعالی عظمت اسلام و مسلمین را خواستارم. و السلام علیکما و رحمه الله و برکاته.
نقد برگزاری مجلس روضه برای مسئلهای که اساس دیانت در خطر است
به عرض عالی میرساند، ان شاء الله مزاج محترم خالی از نقاهت است. ضمناً اعلامیه آقای خوانساری را ملاحظه کردم و خالی از تعجب نبود.[1] اصل اقدام ایشان بسیار به موقع و لازم است لکن کیفیت آن خیلی نارسا و سست است. برای این مطلب دینی که اساس روحانیت و دیانت و ملیت در خطر است، مجلس روضه درست کردن و در ضمن آن، اساس دیانت را قرار دادن، بسیار موهن است نسبت به مقصد. و از آن بدتر آنکه مسجد سید عزیز الله را که چهار هزار جمعیت مقدس بازاری در آن مجتمع میشود. و البته میدانید دولت از دیانت نمیترسد، تا از بازاری متدین و دعای اینها یا نفرین آنها وحشت کند؛ دولت از مردم فعال و جوان و احزاب و دانشگاه ملاحظه میکند. باید یک اجتماع دینی که آقای فلسفی سخنگوی دیانت اسلام صحبت میکند و آقای خوانساری از مراجع وقت میخواهد …
گوشزد کردن شیوهٔ مبارزهٔ ایران به مردم
همه شما و همه ملتهای ضعیف دردها را میشناسند، میدانند که از کجا صدمه میبینند و کی به آنها صدمه میزند و چه رژیمی آنها را تحت فشار قرار میدهد، و درمان را باید بدانند که تا جهان مبتلا به این جنایتکاران است و وابستگان به این جنایتکاران، روی خوش نخواهد دید. و ما، همه شماها که نویسنده هستید و خصوصاً شعرا که لسان شعر بالاترین لسان است، باید مردم را آگاه کنیم، نسلهای فعلی را، نسلهای آینده را و بنا بگذاریم بر اینکه اگر نمیشود در جوامع عمومی، از جوامع خصوصی و از افرادی که با آنها آشنا هستیم شروع کنیم، و شمهای از این مسائلی که در ایران وارد شده، واقع شده است، از مصیبتهایی که در زمان رژیم سابق واقع شده است- و شاید بسیاری از شما بدانند- با مصیبتهایی که در این زمان واقع شده است و دارد واقع میشود مردم را آگاه کنید، و از شیوه مبارزهای که در اینجا شروع شد از اول، و به خواست خدای تبارک و تعالی تا اینجا که آمده است هر روز رشد کرده است، این شیوه را به آنها گوشزد کنید. لازم نیست که ابتداءً یک عده کثیر باشند، عدههای کوچک و افراد کم، کم کم این قطرهها با هم جمع میشوند و دریا تشکیل میدهند.
ادامهٔ روش کنونی مبارزه و تجدیدنظر در صورت طولانی شدن
… که ملاحظه میکنید تشدید شده است. چنانچه توقیف هویدا هم اثری ندارد. این هم یک مانوری است که خیال میکنند برای اسکات مردم این گونه امور تاثیر دارد. چیزی که بلااشکال تاثیر فی الجمله دارد، این است که خود شاه و سلسله او بروند و آن وقت یک آرامش نسبی حاصل خواهد شد. و اما روش ما، در مبارزه، عجالتاً همین است که هست و من امید این را دارم که همه مسائل را حل کند. لکن اگر طول کشید و احتیاج افتاد تجدید نظر خواهیم کرد.
موکول شدن دستور مبارزهٔ مسلحانه به ناامیدی از روش کنونی
- تا وقتی مایوس شوم از اینکه به ترتیبی که در پیش است مقصود ما حاصل نشود.
یافتن روشهای مبارزه به دست خود مردم و بررسی روشهای دیگر در صورت عدم کفایت
- نهضت عظیم کنونی ملت ما، علیه شاه و نظام سلطنتی است. بنا بر این، در جهت سرنگونی این رژیم مبارزه میشود. رهنمود ما بر ایجاد وحدت کلمه در میان همه اقشار جامعه است. روشهای مبارزه را مردم خود یافتهاند و مییابند. رهنمودهای اصلی از جانب ما، به موقع خود به عمل میآید. در صورت عدم کفایت روشهای فعلی، اتخاذ روشهای دیگر مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.
ادامهٔ مسالمتآمیز اعتراض و مطالبهٔ درج لغو لایحه در روزنامهها
… آیت الله محلاتی شیرازی[2] احوالپرسی نمودهام، به او نرسیده است. جریان کار ما را دولتهای خارج، حتی امریکا هم سابقه دارد. ما به گوش دنیا میرسانیم. دولت، خوب است وظیفه خود را بداند؛ ما را زیر دست یک مشت کلیمی که خود را به صورت بهایی درآوردهاند پایمال ننماید. ما به همان نحو که در روزنامهها تصویب لایحه را نوشتند، میخواهیم لغو آن را هم درج کنند. ما باز هم با مسالمت حرفهای خودمان را میزنیم؛ خدا نیاورد روزی را که به مردم بگوییم که خود میدانید. ان شاء الله دولت متوجه میشود و جواب صریح میدهد ....
سود مسلمانان در هر دو حالت سرکوب اجتماع یا آزادی آن
من نمیدانم این چه فداکاری است؟ باید این امر به توسط یک کرور اعلامیه به تهران و حومه تهران حتی قزوین، قم و بلاد نزدیک و دور منتشر شود و گفته شود و نوشته شود که چون برای این اجتماع، جایی در تهران نیست، خارج تهران در بیابان میرویم. در این صورت از دو حال خارج نیست، یا آنکه با سرنیزه جلوگیری میکنند و آن خیلی بعید است. آن وقت تکلیف یکسره میشود و ما غالب میشویم و سقوط دولت حتمی است، و یا نمیکنند، تمام ناراضیها به شما ملحق میشوند و غوغا میکنند و عظمت مطلب، آنها را از پا درمیآورد و طرفین مطلب به نفع مسلمین است