و آن چیزى که همیشه وقتى به یاد شماها -یعنى قرّاء- میافتم، براى من اهمّیّت پیدا میکند، یک نکته است؛ و آن این است که شماها نقش زیادى دارید در توجّه دادن مستمعین خودتان به مضامین قرآن. واقعاً آن چیزى را که مردم احتیاج دارند از قرآن بفهمند، شما میتوانید به آنها القا کنید و تلقین کنید. چقدر خوب است که برخى از آیات کریمهی قرآن که مناسب حالِ امروز مسلمین است، در تلاوتهاى شما کثیرالتّردّد[2] باشد. البتّه همهی آیات قرآن را مردم محتاجند، لکن بعضى از اینها امروز واقعاً مورد توجّه شدید و دائمى مردم بایستى باشد: توکّل به خدا، نترسیدن از دشمنان خدا، مجاهدت در راه خدا، امید به فضل و کمک و اعانت الهى، بخصوص وحدت مسلمین، و از این قبیل چیزها که در آیات کریمهی قرآن بحمدالله مضامین فراوانى دارند. اگر شما اینها را در تلاوتهایتان و در اجتماعاتتان بخوانید و یک قدرى مردم به این مضامین توجّه پیدا کنند، خیلى خدمت بزرگى است. یک آیه را که شما خوب میخوانید، گاهى از یک ساعت سخنرانى که یک نفرى دربارهی آن آیه بکند، بیشتر ارزش دارد، یعنى این واقعاً یک انقلابى در روح ایجاد میکند. و شکر هر نعمتى عبارت است از اینکه انسان آن نعمت را در جاى خودش مصرف کند؛ و شکر این صداى خوب و این نَفَس قوى و این آشنایى با رموز تلاوت، همین است که من گفتم.شکر
نامهای دیگر: شکر الهی، شکرگزاری، سپاسگزاری
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
سپاسگزاری قلبی، زبانی و عملی از خدا در برابر نعمتهای او.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:اولین نماز جمعه بعد از شروع جنگ تحمیلی— ۱۳۵۹/۰۷/۰۴
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۳۱۳۵۹۱۴۰۳
فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
ببینید قرآن چهقدر به علم و نظر کردن و تدبر کردن و از گذشته درس گرفتن تکیه میکند؛ ببینید چهقدر شکر نعمت را بزرگ میشمارد. شکر نعمت یعنی چه؟ معنای شکر نعمت این است که شما آن نعمتی را که خدا داده، اول بشناسید؛ بعد آن را در جای شایستهی خود - که خدا برحسب حکمت خود معین کرده - مصرف کنید.عزیزان من! در مقابلهى با نعمت، باید شکر کرد. آنچه مهم است، این است که کسى که نعمت را میگیرد از سوى پروردگار عالم، در قبال این نعمت چه روشى از خود نشان خواهد داد. در سورهى حمد در نمازها میخوانید که «صِراطَ الَّذینَ اَنعَمتَ عَلَیهِم غَیرِ المَغضوبِ عَلَیهِم وَ لَا الضّالّین»؛[4] یعنى کسانى که نعمت هم میگیرند، ممکن است «مَغضوبِ عَلَیهِم» بشوند؛ مثل بنىاسرائیل؛ بارها خداى متعال به بنىاسرائیل فرمود: اُذکـُروا نِعمَتِیَ الَّتیِ اَنعَمتُ عَلَیکُم ؛[5] مورد نعمت خدا قرار گرفتند امّا در تفسیر همین سورهى حمد، «مَغضوبِ عَلَیهِم» تفسیر شده است به بنىاسرائیل. نعمت را که گرفتیم، باید مواظب باشیم که بعد از تسلُّم[6] نعمت، شکرگزار نعمت باشیم تا «مغضوب علیه» نشویم و جزو «ضالّین» نشویم. راهش هم این است که شکر کنیم. عزیزان من! حقیقت شکر هم این است که انسان نعمت را از خدا بداند؛ نه اینکه [فقط] به زبان بگوید [بلکه] با همهى وجود باور کند که آنچه از نعمت در اختیار او است، از سوى خدا است. اینجور نباشد که خیال کند او است که این نعمت را براى خود فراهم کرده است، که این جلب غضب الهى را خواهد کرد، جلب حِرمان[7] از نعمت الهى را خواهد کرد. این غلط است که «اِنَّما اوتیتُه عَلىّْ عِلمٍ عِندی»؛[8] آنچه من به دست آوردم، چون خودم این دانایىها را، این تمکّنها را داشتم به دست آوردم. قرآن اینجور میفرماید که «ما اَصابَکَ مِن حَسَنَةٍ فَمِنَ الله»؛[9] آنچه چیز نیکو و حادثهى نیکو به شما میرسد، از خدا است. وَ ما بِکُم مِن نِعمَةٍ فَمِنَ الله؛[10] هر نعمتى که دارید از سوى خدا است. در دعا هم به ما یاد دادهاند که ما به خداى متعال عرض کنیم که «ما بِنا مِن نِعمَةٍ فَمِنکَ لا اِلٰهَ اِلّا اَنتَ وَحدَکَ لا شَریکَ لَک»؛[11] هر نعمتى که ما در اختیار داریم از تو است. حدّاکثر این است که ما بتوانیم خود را قابل نعمت خدا کنیم، حافظ نعمت خدا کنیم. این شکر خیلى چیز مهمّى است. احساس اینکه نعمت از خدا است، مشکلات را برطرف میکند، غرورِ نعمت را میگیرد، تفرعنِ به خاطر نعمت را میگیرد، تفاخرِ به خاطر نعمت را از انسان میگیرد، و انسان احساس میکند هیچکاره است. آنچه هست متعلّق به ذات مقدّس پروردگار است؛ او داده است؛ از او باید خواست، از او باید طلبید، از او باید تداوم را توقّع کرد، به او باید پناه برد، به او باید متوسّل شد، پیش او باید تضرّع کرد؛ این راهِ درست است.شاهدها (۴ پاراگراف)
حقیقت شکر: باور قلبی به اینکه هر نعمتی از خداست
… قرار گرفتند امّا در تفسیر همین سورهى حمد، «مَغضوبِ عَلَیهِم» تفسیر شده است به بنىاسرائیل. نعمت را که گرفتیم، باید مواظب باشیم که بعد از تسلُّم[6] نعمت، شکرگزار نعمت باشیم تا «مغضوب علیه» نشویم و جزو «ضالّین» نشویم. راهش هم این است که شکر کنیم. عزیزان من! حقیقت شکر هم این است که انسان نعمت را از خدا بداند؛ نه اینکه [فقط] به زبان بگوید [بلکه] با همهى وجود باور کند که آنچه از نعمت در اختیار او است، از سوى خدا است. اینجور نباشد که خیال کند او است که این نعمت را براى خود فراهم کرده است، که این جلب غضب الهى را خواهد کرد، جلب حِرمان[7] از نعمت الهى را خواهد کرد. این غلط است که «اِنَّما اوتیتُه عَلىّْ عِلمٍ عِندی»؛[8] آنچه من به دست آوردم، چون خودم این دانایىها را، این …ناتوانی انسان از ادای حق شکر نعمتهای الهی
همینطور است. من و شما به استغفار احتیاج داریم. ای مؤمنین؛ عزیزان؛ ای دلهای پاک و صاف! مبادا مغرور شوید و بگویید ما که گناهی نکردهایم! چرا؛ غرق قصوریم، غرق تقصیریم! «و ما قدر اعمالنا فی جنب نعمک».[5] آنچه کار خوب که ما به خیال خودمان انجام میدهیم، در مقابل نعم پروردگار و در مقابل حقّ شکر الهی، چه ربطی و چه نسبتی دارد!؟ چقدر قابل ذکر است!؟ ما نمیتوانیم آن حقّ شکر را ادا کنیم؛ نمیتوانیم! «لاالذی احسن استغنی عن عونک»[6] مگر میشود انسان از تفضل و لطف الهی، در آنی از آنات، مستغنی باشد!؟ همیشه محتاجیم؛ همیشه هم لطف پروردگار میرسد: «خیرک الینا نازل[7] ». ما هم از ادای شکر عاجزیم و این قصور، یا تقصیر است و بههرحال طلب مغفرت میخواهد.پیروزی بزرگ هم شکر دارد هم پرهیز از خطر
البتّه پیروزى بزرگ، هم شکر دارد، هم پرهیز از خطر دارد؛ بعد از همهى پیروزىها یک احتمال خطرى هست. ملّت ایران در این حادثه پیروز شده است؛ خب باید شکر کند. احتمال خطر چیست؟ احتمال خطر این است که یک وقت خداى نکرده به خاطر اینکه بعضى از افراد کوتاهىهایى در رفتارشان نشان بدهند نسبت به دیگران، یک بگومگوهایى بین مردم انجام بگیرد. نگذارید! هم شما آقایان و خانمهاى محترمى که نمایندگان مردم هستید و جزو برگزیدگان ملّت …لزوم شکر حضور پرشور مردم در انتخابات پس از رحلت امام
… نیست، هیچکس کامل نیست؛ تفاضلها هم خیلى زیاد نیست. آنچه براى من مهم است، این قضیّه است که ملّت همه احساس کنند در این آزمایش شریکند. بحمدالله خداى متعال این دعا را مستجاب کرد، این آرزو را برآورده کرد؛ این خواست را، این هدیه را به ملّت ایران خداى متعال داد. اگر ما تا آخر عمرمان هم شکر کنیم که بعد از هجده نوزده سال از پیروزى انقلاب، بعد از تقریباً نُه سال که از رحلت امام بزرگوار میگذرد ــ که دشمن تصوّر میکرد بعد از رحلت امام یک ماه هم این نظام باقى نخواهد ماند ــ مردم در انتخابات ریاست جمهورى شرکت میکنند با حضورى که یادآور حضور مردم در روزهاى اوّل پیروزى است، با آن شور و با آن هیجان، و یک چنین انتخابات شیرینى را سازماندهى میکنند، این نعمت بزرگی است؛ این را باید شکرگزارى کرد. امیدواریم خداوند متعال به همهى ما توفیق بدهد شکر کنیم، نعمتهاى خدا را بشناسیم، راه شکرگزارى را پیدا کنیم و بفهمیم که آنچه تکلیف ما است، این است. اینها امانت است؛ مسئولیّتهایى که بنده و شما داریم، اینها امانتهایی است در دست ما؛ تِلکَ الاَیّامُ نُداوِلُها …