رفتن به محتوای اصلی

شکر

نام‌های دیگر: شکر الهی، شکرگزاری، سپاس‌گزاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سپاس‌گزاری قلبی، زبانی و عملی از خدا در برابر نعمت‌های او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اولین نماز جمعه‌ بعد از شروع جنگ تحمیلی— ۱۳۵۹/۰۷/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۹۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

و آن چیزى که همیشه وقتى به یاد شماها ‌-یعنى قرّاء- می‌افتم، براى من اهمّیّت پیدا میکند، یک نکته است؛ و آن این است که شماها نقش زیادى دارید در توجّه دادن مستمعین خودتان به مضامین قرآن. واقعاً آن چیزى را که مردم احتیاج دارند از قرآن بفهمند، شما میتوانید به آنها القا کنید و تلقین کنید. چقدر خوب است که برخى از آیات کریمه‌ی قرآن که مناسب حالِ امروز مسلمین است، در تلاوتهاى شما کثیرالتّردّد[2] باشد. البتّه همه‌ی آیات قرآن را مردم محتاجند، لکن بعضى از اینها امروز واقعاً مورد توجّه شدید و دائمى مردم بایستى باشد: توکّل به خدا، نترسیدن از دشمنان خدا، مجاهدت در راه خدا، امید به فضل و کمک و اعانت الهى، بخصوص وحدت مسلمین، و از این قبیل چیزها که در آیات کریمه‌ی قرآن بحمدا‌لله‌ مضامین فراوانى دارند. اگر شما اینها را در تلاوتهایتان و در اجتماعاتتان بخوانید و یک قدرى مردم به این مضامین توجّه پیدا کنند، خیلى خدمت بزرگى است. یک آیه را که شما خوب میخوانید، گاهى از یک ساعت سخنرانى که یک نفرى درباره‌ی آن آیه بکند، بیشتر ارزش دارد، یعنى این واقعاً یک انقلابى در روح ایجاد میکند. و شکر هر نعمتى عبارت است از اینکه انسان آن نعمت را در جاى خودش مصرف کند؛ و شکر این صداى خوب و این نَفَس قوى و این آشنایى با رموز تلاوت، همین است که من گفتم.
ببینید قرآن چه‌قدر به علم و نظر کردن و تدبر کردن و از گذشته درس گرفتن تکیه میکند؛ ببینید چه‌قدر شکر نعمت را بزرگ میشمارد. شکر نعمت یعنی چه؟ معنای شکر نعمت این است که شما آن نعمتی را که خدا داده، اول بشناسید؛ بعد آن را در جای شایسته‌ی خود - که خدا برحسب حکمت خود معین کرده - مصرف کنید.
عزیزان من! در مقابله‌ى با نعمت، باید شکر کرد. آنچه مهم است، این ‌است که کسى که نعمت را میگیرد از سوى پروردگار عالم، در قبال این نعمت چه روشى از خود نشان خواهد داد. در سوره‌ى حمد در نمازها میخوانید که «صِراطَ الَّذینَ اَنعَمتَ عَلَیهِم غَیرِ المَغضوبِ عَلَیهِم وَ لَا الضّالّین»؛[4] یعنى کسانى که نعمت هم میگیرند، ممکن است «مَغضوبِ عَلَیهِم» بشوند؛ مثل بنى‌اسرائیل؛ بارها خداى متعال به بنى‌اسرائیل فرمود: اُذکـُروا نِعمَتِیَ الَّتیِ اَنعَمتُ عَلَیکُم ‌؛[5] مورد نعمت خدا قرار گرفتند امّا در تفسیر همین سوره‌ى حمد، «مَغضوبِ عَلَیهِم» تفسیر شده است به بنى‌اسرائیل. نعمت را که گرفتیم، باید مواظب باشیم که بعد از تسلُّم[6] نعمت، شکرگزار نعمت باشیم تا «مغضوب علیه» نشویم و جزو «ضالّین» نشویم. راهش هم این ‌است که شکر کنیم. عزیزان من! حقیقت شکر هم این است که انسان نعمت را از خدا بداند؛ نه اینکه [فقط] به زبان بگوید [بلکه] با همه‌ى وجود باور کند که آنچه از نعمت در اختیار او است، از سوى خدا است. این‌جور نباشد که خیال کند او است که این نعمت را براى خود فراهم کرده است، که این جلب غضب الهى را خواهد کرد، جلب حِرمان[7] از نعمت الهى را خواهد کرد. این غلط است که «اِنَّما اوتیتُه عَلىّْ عِلمٍ عِندی»؛[8] آنچه من به دست آوردم، چون خودم این دانایى‌ها را، این تمکّنها را داشتم به دست آوردم. قرآن این‌جور میفرماید که «ما اَصابَکَ مِن حَسَنَةٍ فَمِنَ الله»؛[9] آنچه چیز نیکو و حادثه‌ى نیکو به شما میرسد، از خدا است. وَ ما بِکُم مِن نِعمَةٍ فَمِنَ الله؛[10] هر نعمتى که دارید از سوى خدا است. در دعا هم به ما یاد داده‌اند که ما به خداى متعال عرض کنیم که «ما بِنا مِن نِعمَةٍ فَمِنکَ لا اِلٰهَ اِلّا اَنتَ وَحدَکَ لا شَریکَ لَک»؛[11] هر نعمتى که ما در اختیار داریم از تو است. حدّاکثر این است که ما بتوانیم خود را قابل نعمت خدا کنیم، حافظ نعمت خدا کنیم. این شکر خیلى چیز مهمّى است. احساس اینکه نعمت از خدا است، مشکلات را برطرف میکند، غرورِ نعمت را میگیرد، تفرعنِ به ‌خاطر نعمت را میگیرد، تفاخرِ به‌ خاطر نعمت را از انسان میگیرد، و انسان احساس میکند هیچ‌کاره است. آنچه هست متعلّق به ذات مقدّس پروردگار است؛ او داده است؛ از او باید خواست، از او باید طلبید، از او باید تداوم را توقّع کرد، به او باید پناه برد، به او باید متوسّل شد، پیش او باید تضرّع کرد؛ این راهِ درست است.

شاهدها (۱۳۴ پاراگراف)

معنای شکر: شناختن نعمت و به‌کارگیری آن در جای خود

… نکنیم. همین بیداری شما، همین آمادگی شما، همین روحیه‌ی شما، همین احساس توانایی‌ای که در شما وجود دارد که احساس میکنید میتوانید حرکت کنید، میتوانید پیش بروید، میتوانید با قدرتهای مادّی پوشالی دنیا پنجه بیفکنید، این نعمت بزرگ خدا است؛ این نعمت را از دست ندهید. نعمت را بشناسید و نعمت را در جای خودش بکار ببرید؛ این میشود شکر. یادتان باشد به کمک خدای متعال، با همراهی خدای متعال، با هدایت خدای متعال و بندگان خالص و صالح پروردگار میتوانیم این راه را طی کنیم. پیامبر اکرم، اهل‌بیت مکرّمش، شهدای این راه، شهیدانی که در مقابل چشم ما به شهادت رسیدند، [مانند] شهید نصرالله، شهید هنیّه، شهید …

تقویت ارتباط با خدا و تلاش جهادی برای مردم، مصداق شکر نعمت خدمت

شکر این نعمت هم در درجه‌ی اوّل این است که ارتباطتان را با خدا تقویت کنید؛ با دعا، با توسّل، با توجّه؛ منقطع نشوید. سعی کنید به بهانه‌ی کار زیاد و گرفتاری زیاد ــ که واقعاً هم وجود دارد ــ به آن بخش ارتباط با خدا، مسئله‌ی نماز خوب، مسئله‌ی تنفّل،[9] مسئله‌ی تلاوت قرآن و امثال اینها ضربه نخورد؛ یکی از شکرهای لازم این است. یکی هم تلاش …

شناخت نعمت، قدرشناسی و احساس مسئولیت به‌عنوان ارکان شکر

خب، ایّام الله مهم است؛ بنده میخواهم درباره‌‌ی ایّام الله صحبت کنم؛ برای چه کسانی؟ برای مردمی که صبّارند و شکورند. صبّارند یعنی یکپارچه اهل استقامت و صبرند، به اندک چیزی از میدان خارج نمیشوند، ایستادگی میکنند. شکورند، یعنی اوّلاً نعمت را میشناسند، ابعاد پنهان و آشکار نعمت را میبینند؛ ثانیاً قدرشناس نعمتند، یعنی ارزش این نعمت را، وزن این نعمت را، قیمت این نعمت را میدانند؛ ثالثاً بر اساس آن احساس مسئولیّت میکنند، بر اساس این نعمتی که خدا داده، احساس مسئولیت میکنند؛ ملّتی، جمعیّتی، قومی که بی‌صبر نیستند، مسئولیّت‌ناشناس نیستند. این آیات، آیات سوره‌ی ابراهیم است، مکّی است؛ یعنی در آن وقتی که مسلمانها در اوج مبارزات و ایستادگی و مقاومت در مقابل جریان کفر قرار داشته‌اند، در آن وقت این آیات نازل شده است، به آنها مژده میدهد، …

شکرگزاری یعنی عمل به لوازم نعمت، نه فقط گفتن الهی شکر

… نکردیم گرفته میشود. اگر ملّت ایران شکر انقلاب را نکرده بود، انقلاب میرفت؛ کمااینکه در بعضی جاهای دیگر دنیا انقلاب شد، بلد نبودند شکر کنند، انقلاب از دستشان رفت؛ نه‌فقط انقلاب را از دست دادند، [بلکه] بیست سال، سی سال هم عقب افتادند. ملّت ایران شکرگزاری کردند. شکرگزاری فقط به این نیست که آدم بگوید «الهی شکر» یا سجده‌ی شکر بکند، شکرگزاری به این است که انسان به لوازم این نعمت عمل کند؛ ملّت ایران عمل کرد. در هر میدانی که لازم بود حاضر شدند، آنجایی که فداکاری لازم بود فداکاری کردند، جان و مال و عزیزان و فرزند و آبرو و حیثیّت، همه را به میدان آوردند. نمیخواهم بگویم تک‌تک مردم ایران این کار را کردند لکن یک جمع عظیمی، یک اکثریّت قابل توجّهی …

شکر نعمت استعداد یعنی شناخت نعمت و مصرف آن در جای خود

… هر دو جور ممکن است؛ پس شما هم مسئولید؛ پس مسئولیّت فقط متوجّه آن کسانی نیست که امانت‌دار هستند؛ امانت‌دار اصلی و اوّلی، خود شما هستید؛ شما هم مسئولید. اوّلین مسئولیّت و بزرگ‌ترین مسئولیّت، شکر خدای متعال است که این نعمت استعداد را به شما داده. شکر یعنی چه؟ یعنی اوّلاً بدانید که این نعمت است، بدانید این نعمت از خدا است، بدانید که در قبال آن مسئولیّت دارید و آن مسئولیّت این است که این نعمت را در جای خودش مصرف کنید؛ -اینها ارکان تشکیل‌دهنده‌ی شکر است- این میشود شکر؛ شکر فقط شکر زبانی نیست، مجموعه‌ای از همه‌ی اینهایی است که عرض کردم.

به‌کارگرفتن نعمت به‌عنوان شکر عملی و قلبی و شرط ماندگاری آن

… موازین عادی آدم محاسبه میکرد، باید عکس آنچه اتّفاق افتاده، اتّفاق می‌افتاد. ماها کم‌کاریم، کوتاهیهای زیادی داریم؛ لکن خدای متعال کمک کرده، رحمت الهی برکت داده به هر حرکتی که از گوشه‌ای - با اخلاص - انجام میگیرد، و این فضا به‌وجود آمده؛ پس این نعمت خدا است؛ اگر میخواهید بماند و افزایش پیدا کند، باید شکر خدا را بکنید. سعی کنیم به عنوان شکر الهی، از این نعمت استفاده کنیم؛ چون یکی از اجزاء شکر این است که انسان نعمت را معطّل نگذارد، نعمت را بشناسد و بداند که از طرف خدا است و آن را به‌کار بگیرد؛ آن‌وقت این میشود شکر عملی و قلبی پروردگار عالم؛ و باید ان‌شاءالله این توسعه پیدا کند. و توسعه هم پیدا خواهد کرد؛ یعنی انسان نگاه میکند، آثار رحمت خدا را می‌بیند؛ فَانظُر اِلی‌ ءاثارِ رَحمَتِ الله؛[5] آثار رحمت الهی را انسان مشاهده میکند در گوشه و کنار جامعه‌مان و حوادثی که در داخل کشورمان و در بیرون …

معنای عملی شکر: شناختن نعمت، از خدا دانستن و به‌کار بردن آن در جای خود

وقتی که این اهمیت را ملاحظه کردیم، اولین اثری که باید ایجاد کند، این است که خود ما - یعنی من و شما - که مرتبط با دانشگاه هستیم، این وضع را مغتنم بشمریم، قدر این وضعیت را بدانیم و این نعمت بزرگ را به معنای حقیقی کلمه شکرگزاری کنیم. شکر، شناختن نعمت، از خدا دانستن نعمت و به کار بردن نعمت در آن جائی است که خدا خواسته است؛ این معنای عملی و کامل شکر است. این نعمت را شکر کنید؛ که در این صورت، فهرستی از وظائف و مسئولیتها و تذکرات را متوجه ما میکند.

سه جزء شکر نعمت: شناخت نعمت، دانستن الهی بودن آن و به‌کارگیری درست

… را از من در ذهنتان داشته باشید. خیلی از نعمتها را ما نمیشناسیم، وقتی به خلافش، به ضدش مبتلا شدیم، آنوقت آن را میشناسیم. جوانی، نعمت است؛ در پیری آدم بیشتر میفهمد چقدر نعمت بزرگی است. استعدادِ خوب، هوش خوب، نعمت بزرگی است، باید این نعمت را شکر کرد. شکر چیست؟ شکر سه جزء دارد: اول، شناختن نعمت، غفلت نکردن از نعمت. دوم، دانستن اینکه این نعمت از خداست، این عطیه‌ی الهی است، هدیه‌ی الهی است. سوم اینکه این نعمت را باید در جهت درست به کار برد و مصرف کرد -نعمت استعداد خوب را باید در جهت درست به کار برد- این همان چیزی است که روح تعهد را، مسئولیت را در انسان بیدار میکند؛ تعهد نسبت به جامعه‌ی خود، تعهد نسبت به آینده‌ی کشور، تعهد نسبت به این مجموعه‌ی عظیم امکاناتی که این نخبه و این استعداد، بالاخره محصولِ این امکانات است. شکر این نعمت به این است. اینجور نباشد که انسان خودش را جزیره‌ای بداند جدای از مجموعه‌ی جامعه، فکر کند حالا …

شکر عملی مسئولان یعنی عمل به وظایف و مسئولیت‌ها

خدای متعال این فرصتها را پیش میآورد؛ این نعمتهای بزرگ را به ما میبخشد. این شکر فقط در زبان نیست. در عمل مسئولان، شکر عبارت است از عمل به وظائفی و مسئولیتهائی که بر دوش آنهاست. لوازمی که این مسئولیتها دارد، هماهنگی بین قوای سه گانه؛ مجلس به دولت کمک کند؛ دولت با مجلس همکاری کند؛ قوه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی قضائیه در جایگاه ویژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی خود به دولت و مجلس کمک کند؛ قوا در کنار هم باشند. این جمعیت عظیمی که در انتخابات حضور پیدا کردند، …

شکر از بزرگ‌ترین وظایف امروز مسئولان

عزیزان من! من و شما بیش از مردم عادی به این مسائل احتیاج داریم. در بین این وظایف معنویای که ما به عهده داریم، من فکر کردم و دیدم امروز وظیفه‌ی «شکر»، یکی از بزرگترین وظایف ماست. گفتم چند جمله‌ای راجع به شکر صحبت کنم. آیه‌ای که تلاوت کردم، از سوره‌ی ابراهیم - «و اذ تأذّن ربّکم لأن شکرتم لازیدنّکم» - خیلی آیه‌ی مهمی است؛ هم تشویق است، هم تهدید است. اگر شکر کردید، ازدیاد نعمت دنبالش هست و برکات الهی پیدرپی خواهد رسید؛ اگر کفران کردید، …

شکر نعمت‌های الهی یعنی عمل هر مسئول به وظیفهٔ خود

خدای متعال نعمتهای زیادی به ما داده است. شکرگزاری این نعمتها بر ما واجب است. شکرگزاری به این است که در هر جا هستیم - بنده، شما، دولت، مسؤولان گوناگون اجرایی و مسؤولان قضایی - به وظیفه خود عمل کنیم و آنچه را که احساس میکنیم بیننا و بین‌اللَّه وظیفه ماست، انجام دهیم. «ولینصرنّ اللَّه من ینصره[4] »؛ بدون تردید نصرت الهی پشت سر چنین حرکت و انگیزه‌ای وجود دارد؛ کمااین‌که تا امروز هم وجود داشته و بعد از این هم این طور خواهد بود.

دانستن اینکه نعمت از خداست، پایهٔ نخست شکر

… به ذات اقدس باریتعالی است؛ اگر امکانات جور شده است، اگر توفیقی هم پیش آمده است -توفیق، یعنی جور شدن امکانات، پیش آمدن امکانات؛ چون گاهی انسان همه‌ی هنرها را هم به خرج میدهد امّا امکانات جور نمیشود، توفیق پیش نمی‌آید- باز متعلّق به خدا است، صُنع الله است؛ [اگر] اینها را انسان بداند -به حقیقت دانستن و عَن ظهر القلب[4] - همین که انسان بداند این نعمت مال خدا است و «من» وجود ندارد، پایه‌ی اوّل شکر است. این خُیَلاء[5] است، تصوّر باطل است که انسان گمان کند که او است که با هنر خودش این موفّقیّت را، این امکان را، این پول را، این مقام را، این وجهه را، این محبوبیّت را، این علم را، به دست آورده است؛ نخیر، از خدا است. این پایه‌ی اوّل شکر.

شناخت نعمت و دانستن اینکه از خداست حقیقت شکر، هرچند به زبان نیاید

… چقدر نعمت دست به دست هم داده‌اند که این یک کار عادی روزمره حاصل شده برای انسان؛ بشناسیم این نعمتهای خدا را. وقتی انسان از یک نعمتی محروم شد، یک نعمتی از انسان سلب شد، آن وقت میفهمد که این نعمت در او بود؛ این پایه‌ی اوّل، بعد هم بدانیم که این از خدا است. کسی که اینها را بداند، شکر کرده؛ ولو نگوید «خدایا تو را شکر!»، همه‌ی وجود او شکر است؛ دل او شاکر است، روح او شاکر است، خاضع است، ولو حالا به زبان هم نگوید. این خیلی بهتر از این است که انسان نداند که این نعمت مال خدا است، از خودش بداند، اصلاً نشناسد نعمت را و یک «الهی شکر» هم به زبان و بی‌توجّه بگوید که ارزشی ندارد. پس حقیقت شکر این است.

شکر به معنای اقرار به نعمت و وظیفهٔ ایستادگی ناشی از آن

… باشد، نه موجب غرور. خدا به شما چنین توفیقی داد و این راه را به شما نشان داد. خداوند متعال، با لطفش، شما را در این راه کمک کرد و عنایت و فیض او دستتان را گرفت. پس، شاکر باشید. آن نعمتها، امتیاز بزرگی است و اگر شکر کنید، این شکر هم امتیاز مضاعفی برای شماست. به مجرّد این‌که خود را در صف شاکران قرار دادید، وظیفه‌ای برای شما به وجود می‌آید که وظیفه هر انسان آگاه و فرزانه است و آن، ایستادگی در این راه و ادامه دادن این جهت و حرکت است. لذاست که در دعایی که همین حالا جناب آقای «موحّدی[1] » بر زبان آوردند - که از ادعیه شریفه ماه رجب است - عرض میکنیم: «الّلهم انّی اسئلک صبر الشّاکرین لک.» «شکر»، به معناىِ اقرار به نعمت است؛ اقرار به آن موقعیتی است که خدای متعال، آن را شایسته توجّه لطف خود دانسته است. پس، باید در این راه ایستاد. و این همان صبر است که باید آن را ادامه داد. اوّلاً شکر کنید. ثانیاً، به دنبال شکر، در همین راه مستقیم و خطِّ قویم حرکت کنید و حرکت را ادامه دهید.

حقیقت شکر: باور قلبی به اینکه هر نعمتی از خداست

… قرار گرفتند امّا در تفسیر همین سوره‌ى حمد، «مَغضوبِ عَلَیهِم» تفسیر شده است به بنى‌اسرائیل. نعمت را که گرفتیم، باید مواظب باشیم که بعد از تسلُّم[6] نعمت، شکرگزار نعمت باشیم تا «مغضوب علیه» نشویم و جزو «ضالّین» نشویم. راهش هم این ‌است که شکر کنیم. عزیزان من! حقیقت شکر هم این است که انسان نعمت را از خدا بداند؛ نه اینکه [فقط] به زبان بگوید [بلکه] با همه‌ى وجود باور کند که آنچه از نعمت در اختیار او است، از سوى خدا است. این‌جور نباشد که خیال کند او است که این نعمت را براى خود فراهم کرده است، که این جلب غضب الهى را خواهد کرد، جلب حِرمان[7] از نعمت الهى را خواهد کرد. این غلط است که «اِنَّما اوتیتُه عَلىّْ عِلمٍ عِندی»؛[8] آنچه من به دست آوردم، چون خودم این دانایى‌ها را، این …

معنای شکر نعمت: شناخت نعمت و مصرف آن در جای شایسته

ببینید قرآن چه‌قدر به علم و نظر کردن و تدبر کردن و از گذشته درس گرفتن تکیه میکند؛ ببینید چه‌قدر شکر نعمت را بزرگ میشمارد. شکر نعمت یعنی چه؟ معنای شکر نعمت این است که شما آن نعمتی را که خدا داده، اول بشناسید؛ بعد آن را در جای شایسته‌ی خود - که خدا برحسب حکمت خود معین کرده - مصرف کنید.

معنای شکر: شناخت نعمت، شناخت منعم و به‌کاربردن نعمت در جای خود

… لَکَ فی کُلِّ نِعمَةٍ اَنعَمَ بِها عَلَیکَ وَ فی کُلِّ حُجَّةٍ احتَجَّ بِها عَلَیکَ الفَرضَ بِما قَضَی» درمقابل هر نعمتی که خدا به تو داده، مسئولیتی بر دوش تو نهاده؛ درمقابل هر آگاهی و هوشیاری‌ای که تو به‌دست آورده‌ای، رسالت و وظیفه‌ای را بر دوش گرفته‌ای. «فَمَا قَضَی اِلَّا ابتَلَی شُکرَکَ فی ذَلِکَ وَ اَبدَی فیهِ فَضلَهُ عَلَیکَ فَقالَ لَئِنْ شَکَرتُمْ لَاَزِیدَنَّکُم» بعد هم تو را مورد حساب قرار داده و به تو گفته که اگر شکر کردی، اگر نعمت را شناختی و دهندۀ نعمت را شناختی و نعمت را در جای خود به‌کار بردی ـ که معنای شکر این است: شناخت نعمت، شناخت مُنعم، به‌کاربردن نعمت در آنجایی که باید به‌کار رود و برای آن است ـ خدا این نعمت را بر تو خواهد افزود.

شکر نعمت‌ها با تشکر قلبی و زبانی و به‌کار گرفتن توان داده‌شده

آنچه را امروز شما در اختیار دارید، این فکر خوب،‌ این توان تحقیق، توان ساخت، توان ابتکار و نوآوری، این، نعمت الهی است؛ این نعمتها را شکر کنید و از خدای متعال بدانید؛ ما بِنا مِن نِعمَةٍ فَمِنکَ لا اِلٰهَ اِلّا اَنت‌.[3] همه‌ی نعمتها را خدای متعال به ما داده؛ شکر کنید. شکر این نعمتها هم علاوه‌ی بر تشکّر قلبی و زبانی از ذات اقدس الهی، به کار گرفتن این توانی است که خدای متعال به شما داده.

لزوم شکر خدا بر فرصت خدمت و دانستن مسئولیت به‌عنوان امانت خدا و مردم

… در جایگاهی قرار گرفته‌اید که میتوانید در پیشرفت کشور و در اداره‌ی امور کشور مؤثّر باشید؛ وزارت، یک چنین موقعیّتی را به شماها داده. این نعمت الهی است؛ اینکه انسان بتواند خدمت کند به مردم، نعمت بزرگی است. خیلی‌ها دوست دارند خدمت کنند، فرصت برایشان پیش نمی‌آید. خدا به شما این فرصت را داده؛ خدا را شکر کنید، سپاسگزاری کنید،‌ قدردان باشید، از خدای متعال کمک بخواهید، این مسئولیّت را امانت خدا و امانت مردم بدانید و از این مسئولیّت و مأموریّت بزرگ پاسداری کنید. البتّه [این] چهار سال بخشی از عمر انسان است که به سرعت برق و باد میگذرد. بنده حالا در سنین هشتادوپنج‌‌سالگی وقتی نگاه میکنم به پشت سرم، میبینم این ۸۵ سال به سرعت برق عبور کرده و گذشته. این‌جوری است؛ چهار سال زود میگذرد، لکن در همین مهلت زودگذر کارهای بزرگ …

لزوم شکر نعمت توان جسمی و اراده و افزایش نعمت با شکر

… خدا را خیلی شکر کنید. این توانایی جسمی را خدا به شما داده؛ این عزم و اراده‌ای که شما در میدان رقابت ورزشی به کار میبرید ــ که اگر این عزم و اراده نباشد، پیروزی امکان ندارد و فقط قدرت بدنی کافی نیست ــ هم قدرت بدنی را، هم این عزم و اراده را خدا به شما داده؛ خب از خدا باید سپاسگزاری کنید، شکرگزاری کنید؛ اینها نعمتهای الهی هستند. هر نعمتی شکری لازم دارد و اگر شکر کردید، این نعمت افزایش پیدا میکند ان‌شاءالله.

شکر نعمت خدمت به مردم، توصیهٔ نخست به دولت‌ها

امّا توصیه‌ها؛ من چند توصیه دارم. توصیه‌ی اوّل، که من به اغلب دولتهایی که این چندساله تشکیل شده این توصیه را کردم [این است]: شکر کنید خدا را که نعمت خدمت به مردم را به شما داده. اینکه شما در جایگاهی هستید که میتوانید به این مردم خوب، به این مردم مؤمن، به این کشور اسلامی خدمت بکنید، دادن این امکان به شما نعمت خیلی بزرگی است؛ این نعمت را شکر کنید.

وعدهٔ افزایش نعمت با شکر و عذاب شدید در کفران نعمت

… از دست قدرت فائقه و غالب ستمگر را که چطور شما را نجات داد؛ این از ایّام‌الله است یکی از نمونه‌های ایّا‌م‌الله این است؛ إِذ أَنجاکُم مِن آلِ فِرعَونَ. پس این [روز] یکی از ایّام‌الله شد؛ آن وقتی که جوامع و انسانها و اقوام از دست قدرتهای ستمگر نجات پیدا میکنند. بعد دنباله‌ی این ندای عمومی پروردگار است، صدای بلند خدا است: وَ إِذ تَأَذَّنَ رَبُّکُم، «تأذّن» یعنی با صدای بلند خدای متعال به همه اعلان میکند که لَئِن شَکَـرتُم لَاَزیدَنَّکُم؛ اگر شکرگزاری کردید، ما آن نعمتی را که به شما دادیم این را روزبه‌روز افزایش خواهیم داد، زیاد میکنیم؛ وَ لَئِن کَفَرتُم إِنَّ عَذابی لَشَدید؛[4] امّا اگر کفران نعمت کردید، وظایف شکر را به جا نیاوردید، آن وقت آنجا عذاب الهی است، مشکلات فراوانی است که برای شما پیش خواهد آمد. بعد در آیه‌ی بعد هم نتیجه‌ی کلّی از این مطالب را میفرماید که: وَ قالَ مُوسی‌ إِن تَکفُرُوا أَنتُم وَ مَن فِی الأَرضِ جَمیعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِیٌّ حَمید.[5] این که ما میگوییم شکرگزار باشید، این که میگوییم مراقب نعمت خدا باشید، نعمت خدا را از یاد نبرید، …

سجده و شکر ورزشکاران پس از پیروزی، مرتبه‌ای مهم از شکر و مایهٔ موفقیت بیشتر

… را شکر میکنید، بعضی‌هایتان سجده میکنید؛ معنایش این است که شما این پیروزی را از خدا میدانید، این نعمت را از خدا میدانید؛ این خیلی باارزش است. مشکل انسانهای طغیانگر و سرکش این است که موجودی خودشان را از خودشان میدانند، از لطف الهی و از توجّه الهی غافل میشوند. شما با این حرکتتان، با توجّهتان، با توسّلتان، با سجده‌تان، با دست بلند کردن و دعا کردنتان نشان دادید که دچار غفلت نیستید و میدانید که این نعمتی را که با آن سرافراز شده‌اید، خدای متعال به شما داده؛ این یک مرتبه‌ی مهمّی از شکر است؛ و همین ان‌شاءالله موجب خواهد شد که شما موفّقیّتهایتان بیشتر بشود، توانایی‌تان ان‌شاءالله بیشتر بشود. چون فرموده‌اند: لَئِن شَکَـرتُم لَاَزیدَنَّکُم؛[2] [اگر] شکر بکنید، خدا نعمت را افزایش میدهد. این حرکتِ شما که نشان‌دهنده‌ی دانایی شما به نعمت الهی است، یک مرتبه‌ی مهمّی از شکر است.

لزوم شکرگزاری نخبگان برای نعمت استعداد و ظرفیت فکری

... این شکرگزاری که عرض کردم، مخصوص بنده نیست؛ شما باید خودتان هم شکرگزاری کنید. خداوند متعال به شما فکر داد، قدرت اندیشیدن داد، استعداد داد و هسته‌ی نخبگی را در وجود شما کار گذاشت که در شرایطی این هسته به بار نشست و شکوفا شد. خدا را به‌خاطر این نعمت بزرگی که به شما داده -استعداد، ظرفیّت فکری- شکر کنید....

سپاسگزاری هنگام عطای الهی و یادآوری نعمت‌ها

وقتی خدای متعال به او چیزی میدهد، سپاسگزار باشد. البتّه ظاهر «اُعطوا» اعم است از عطای الهی و عطای بشری -از مردم هم اگر محبّتی کردند، چیزی به انسان دادند، آدم باید سپاسگزار باشد؛ این معلوم است- لکن ظاهرا اینجا مراد عطای الهی است. یعنی وقتی نعمتهای الهی را متذکّر میشود، می‌بیند نعمتهای الهی را یا نعمت جدیدی به او داده میشود، شکرگزار باشد؛ غافل نباشد از اینکه خدای متعال این نعمت را به او داده است. غفلت از نعمت، خیلی درد بزرگی است، انسان را به لئامت میکشاند، به ناسپاسی میکشاند.

لزوم شکر الهی بر نعمت انقلاب و نظام اسلامی به‌ویژه در دههٔ فجر

… بر درگاه الهی میسائیم که این توفیق را نصیب ملت ایران کرد؛ این حرکت عظیم، این کار بزرگ، این نهضت تاریخ‌ساز، به دست ملت ایران و با رهبری امام بزرگوار انجام گرفت؛ نظام اسلامی تشکیل شد؛ حرکت ملت ایران به سمت خدا، به سمت اهداف الهی، به سمت ارزشهای الهی آغاز شد. هیچ نعمتی از این بالاتر نیست و شکر الهی بر این نعمت بزرگ همیشه لازم است و در ایام دهه‌ی فجر، لازمتر. تشکر دوم، تشکر از ملت ایران است؛ وفاداری کردند، جوانمردی به‌خرج دادند، گذشت کردند، ایثار کردند، شجاعت نشان دادند، بصیرت به‌خرج دادند؛ حضور دائمی خود را در طول این سی و سه سال آنچنان حفظ کردند که این نهال با همه‌ی خطرها، با همه‌ی مشکلات، روزبه‌روز تنومندتر شد، …

شکر نعمت فرصت خدمت به جامعه، کشور و اسلام

ما در دوران خوبی واقع شدیم. باید خدا را شکر کنیم، برای اینکه در یک چنین دورانی واقع شدیم و خدای متعال یک چنین نعمت بزرگی، یک چنین فرصت بزرگی در اختیار ما قرار داده که بتوانیم برای جامعه‌مان، برای کشورمان، برای اسلام عزیز و برای تاریخ مفید باشیم. یک روزی بود که نمیتوانستیم. آن کسانی که میخواستند، انگیزه داشتند، همت داشتند، قادر نبودند؛ امروز آنهائی که همت دارند و انگیزه دارند، قادرند. این را قدر بدانیم و خدا را شکر کنیم. به روح مطهر امام بزرگوارمان رحمت بفرستیم و همچنین به شهدای عزیز و مجاهدان راه حق …

شکر نعمت انقلاب، امام و عظمت ملت و لزوم حفظ این نعمت‌ها

خدا را شکر میکنیم؛ خدا را شکر میکنیم بر نعمت انقلاب، خدا را شکر میکنیم بر نعمت امام، خدا را شکر میکنیم بر این عظمتی که ملت ایران از خودشان نشان دادند، خدا را شکر میکنیم بر توفیقی که به این ملت داده است. یکیک شما مردم و شما جوانها، یک نعمت بزرگ خدا هستید که انسان باید برای آنها خدا را شکر کند - «و ان تعدوا نعمت الله فلا تحصوها» - مگر میشود نعمت‌های الهی را احصاء کرد؟ این نعمتها را باید حفظ کنیم. این نعمتها را هم مسئولین بدانند، باید این نعمت را حفظ کنند، شکر کنند تا این نعمت برایشان بماند، هم آحاد مردم این نعمت خدا را قدر بدانند. بدانید فردای این ملت از امروز این ملت بمراتب بهتر و روشن‌تر و دلنوازتر است. و ان‌شاءالله شما جوانها آن روزها را خواهید دید. و خواهید توانست ثمره‌ی این مجاهدتهای عظیم را بچینید و ان‌شاءالله دنیائی را به آبادی و سعادت و فلاح برسانید.

شکر خدا، وظیفهٔ دولت در قبال موفقیت‌ها

بحمداللَّه شما این موفقیتها را داشته‌اید. حالا وظیفه‌تان در قبال این موفقیتها چیست؟ وظیفه‌تان شکر است؛ شکر خداست. مبادا کسی از شما - چه آقای رئیس‌جمهور، چه یکایک حضرات - تصور کنند که اینها را شما بودید که انجام دادید. نه، خدای متعال بود که به شما این توفیق را داد. هرکاری که شما کردید به توفیق الهی بود، با قوّتی بود که خدا به شما داده بود، با شوقی بود که خدا در دلتان …

شکر خود نعمتی است که انسان را به یاد خدا می‌اندازد

خودِ شکر، یک نعمت است. اولاً، وقتی شکر کردید، این شکر موجب ذکر میشود؛ متوجه خدا میشوید؛ خود شکر انسان را ذاکر میکند. ثانیاً، شکر به ما صبر میدهد. شکر نعمت یکی از خواصش، دادن صبر و پایداری است. در دعا میخوانیم: «اللهم انی اسئلک صبرالشاکرین لک». وقتی شما شکر میکنید، نعمت را میشناسید و موقعیت را درک میکنید؛ امکانی را که خدا در اختیار شما گذاشته است، به یاد میآورید و امیدوار …