رفتن به محتوای اصلی

شورای نگهبانگروه و سازمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد مرکب از فقها و حقوق‌دانان برای بررسی انطباق مصوبات مجلس با شرع و قانون اساسی و نظارت بر انتخابات.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۸۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

دو سه نکته‌ى کوتاه را من درباره‌ى این انتخابات عرض بکنم. دشمنان انقلاب و کسانى که از روى ساده‌لوحى و بى‌خبرى آلت دست آنها میشوند، شایعه‌پراکنى نکنند؛ حقایق، حقایق روشنى است. مجلس خبرگان مصوّبه گذراند، شوراى نگهبان را مسئول کرد، شوراى نگهبان هم به تکلیف خودش عمل کرد. هیچ ایرادى، اشکالى در این قضایا بر شوراى محترم نگهبان وارد نیست.[7] شوراى نگهبان، یک دستگاهى است که قانون اساسى ما، آن دستگاه را وسیله‌ى تضمین حقّانیّت این نظام قرار داده. اگر این دستگاه ــ یعنى شوراى نگهبان ــ نمیبود و نباشد یا تضعیف بشود یا کار خودش را انجام ندهد، حرکت اسلامى این نظام، مورد سؤال قرار خواهد گرفت و زیر سؤال خواهد رفت؛ زیرا که حرکت نظام بر اساس قوانین است ــ مگر نیست ــ قوانین اگر اسلامى بود، نظام، اسلامى است. چه کسى میگوید قوانین اسلامى است یا اسلامى نیست؟ شوراى نگهبان. این آقایانى هم که امروز عضو فقهاى شوراى نگهبان هستند، کسانى هستند که منصوبین امام (رضوان الله‌ تعالى علیه) هستند و امام اینها را معیّن کردند، دوره‌شان تمام شد، دوباره اینها را تأیید کردند، ما هم اینها را تأیید کردیم؛ شخصیّت‌هاى برجسته و مورد قبولى‌اند.
حضرات آیات آقایان حاج شیخ غلامرضا رضوانی، حاج شیخ ابوالقاسم خزعلی، حاج شیخ احمد جنتی دامت افاضاتهم با توجه به مفاد اصل نود و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مورد شورای نگهبان که به منظور صیانت از احکام مقدسه اسلام و قانون اساسی و عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آنها تشکیل می‌گردد و نصب فقهای آن شورا به عهده‌ی رهبر است و با عنایت به این که مدت عضویت آقایان محترم در تاریخ 25 تیر 77 پایان می‌پذیرد مجدداً حضرات آقایان را به عضویت شورای مزبور منصوب می‌نمایم.
از آنجا که حضرات آیات آقای حاج شیخ ابوالقاسم خزعلی و آقای حاج شیخ محمد امامی کاشانی پس از چند دوره‌ی با برکت عضویت در شورای محترم نگهبان، اکنون از عضویت آن شورای محترم کناره‌گیری کرده‌اند، اینجانب با تجلیل و تقدیر از ایشان و خدمات دوران بیست‌ساله‌ی این مأموریت، شما آقایان را به عضویت در شورای نگهبان که مرکز صیانت از احکام مقدس اسلام و قانون اساسی در قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی است، منصوب می‌کنم. امید است حضور آقایان باز هم بر غنا و کمال آن شورای محترم بیفزاید.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

تطبیق مصوبات مجلس با شرع، ضامن اسلامی ماندن حکومت

مسئله‌ی شورای نگهبان در قانون اساسی کشور ما، یک مسئله‌ی بسیار مهم و بزرگ و منحصر به فرد است. هم وظیفه‌ی تشخیص موافقت قوانین مجلس با شرع مقدس و با قانون اساسی، بسیار وظیفه‌ی بزرگی است؛ که اگر این وظیفه نباشد، ادامه‌ی اسلامی بودن و شرعی بودن حکومت به هیچ وجه تضمین ندارد - این، آن نقطه‌ی حساسی است که تضمین کننده‌ی ادامه‌ی حیات اسلامىِ این نظام است - هم وظیفه‌ی تفسیر قانون اساسی، بسیار وظیفه‌ی سنگین و بااهمیتی است؛ که آنجائی که اصلی از اصول قانون اساسی به دلیلی مورد ابهام قرار میگیرد، نظر شورای نگهبان فصل‌الخطاب است؛ و اعتبار نظر شورای نگهبان، هموزن اعتبار اصل قانون اساسی است. این، خیلی مطلب مهمی است. همچنین وظیفه‌ی نظارت شورای نگهبان بر انتخابات و تضمین صحت انتخابات، …

پیش‌بینی آن در قانون اساسی کاری حکیمانه و همسان نظام‌های عقلایی

پیش‌بینی شورای نگهبان در قانون اساسی، علاوه بر اینکه یک فهم و درک عمیقِ صحیح از مجاری امور در اداره‌ی کشور را نشان میداد، از ناحیه‌ی شباهت به نظامهای عقلائىِ دیگر هم این کار، یک کار صحیح و متین و حکیمانه به حساب میآمد. آن روزی که بحث شورای نگهبان مطرح شد - البته قاعده همین بود که برای اطمینان از اسلامی بودن و شرعی بودنِ حرکت دولت اسلامی، دستگاه ناظری وجود داشته باشد - این معنا به ذهن انسان میرسید؛ لیکن همان روز هم وقتی نگاه شد به دستگاه‌های دنیای کنونی و دنیای مدرن، دیدیم …

رد ایراد بر اصل وجود آن به‌عنوان غیرمنصفانه و ناآگاهانه

دیدیم از اول انقلاب تا حالا بعضیها را که به مناسبتهای مختلف بر اصل وجود شورای نگهبان ایراد وارد کردند. به نظر ما این ایراد، هم غیر منصفانه بود، هم حاکی از عدم آگاهی به مسائل دنیا بود؛ عدم آگاهی از واقعیتهای جهان بود. بدون شورای نگهبان، بدون دستگاهی که تضمین کند سلامت این خطی را که حکومت دارد دنبال میکند، معقول نیست که یک نظامِ دارای اصول، دارای ارزشها و دارای اهداف، بتواند کار خودش را دنبال بکند.

ضروری و حکیمانه بودن ایجاد آن و آشکارتر شدن اهمیتش

بنابراین اصل ایجاد شورای نگهبان در قانون اساسی، یک کار ضروری و لازم و کاملاً متین و حکیمانه بود. امروز هم هرچه بیشتر پیش میرویم، به اهمیت حضور شورای نگهبان بیشتر پی میبریم. شواهد متعددی از همه طرف برای انسان روشن میکند که چه فکر درستی بود گذاشتن این شورا در قانون اساسی، و چه لطف بزرگی کرد خدای متعال برای این کار، و امام بزرگوار ما که اینطور محکم در مقابل شبهات ایستادند و از شورای نگهبان دفاع کردند؛ ایشان چه کار بزرگی را انجام میدادند و در نظر داشتند.

قدردانی از اعضا و انتظار مردم به استدلال متین، انسجام و به‌موقع بودن کار

اگر ملاحظه کرده باشید، دشمنان نظام اسلامی هم در تبلیغاتِ خودشان یکی از نقاطی که متصل - شاید در هیچ برهه‌ای نباشد که این نقطه را فراموش کنند - مورد بمباران تبلیغاتی قرار میدهند، شورای نگهبان است. آنها از وجود این دستگاه مهم و اثرگذار ناراحتند. و ما واقعاً باید تشکر کنیم از آقایان محترم در شورای نگهبان - چه فقهای عظام، چه حقوقدانان محترم - که با اینکه یک تشکیلات بظاهر کوچکی است، لیکن این کار بزرگ را توانستند انجام دهند، با حفظ رعایتهای لازمی که مردم از آنها توقع دارند. مردم توقع دارند شورا آنچه را که انجام میدهد، همراه با استدلال متین از لحاظ تکیه‌گاهِ قانونی باشد؛ در خود شورا و در عملکرد شورا اتحاد و انسجام وجود داشته باشد؛ شورا در کار خود تأخیر نداشته باشد؛ بوقت و بموقع کارها را انجام دهد. اینها همه بحمدالله در این مدت طولانی از مسئولیت شورا تحقق پیدا کرده است.

معیار بودن قانون و نفی دخالت سلیقه، گرایش جناحی و توصیه

معیار عبارت است از مقررات و قانون. سلائق نباید دخالت کند. گرایش سیاسی، گرایش گروهی، گرایش جناحی نباید دخالت کند. سفارش و توصیه نباید دخالت کند. معیار بایستی بین خود و خدا، همان معیار قانونی باشد؛ هم در مسئله‌ی نظارتها، هم در مسئله‌ی قبول یا رد قوانین مجلس. فقط باید معیار را معیار قانون قرار داد. مرّ قانون باید رعایت شود. گاهی ممکن است انسان به نظرش برسد که اگر اینجا بر طبق قانون عمل کنیم، مصلحت …

لزوم همراهی آرای شورا با استدلال محکم به‌عنوان مرجع حقوقی

نکته‌ی دیگری که من قبلاً هم گفته‌ام، این است که آنچه را که در شورای نگهبان به عنوان نظریه و به عنوان رأی صادر میشود - چه در زمینه‌ی ارتباط با قانون اساسی، چه در زمینه‌ی ارتباط با شرع، موافقت و عدم موافقت - با استدلال و استنادِ محکم همراه شود؛ این استدلالها یک مجموعه‌ی حقوقىِ بسیار باارزشی را تهیه میکند؛ میتواند مرجعی قرار بگیرد برای همه‌ی کسانی که در زمینه‌ی مسائل حقوقی و شرعی و مسائل قوانین و اینها کار میکنند. در خود شورای نگهبان برای یک مسئله گاهی مباحثات فراوانی انجام میگیرد، حرفهای خوب گفته میشود، استدلالهای گوناگون در مقابله‌ی با نظرات یکدیگر مطرح میشود؛ اینها چیزهای خیلی خوبی است، اینها چیزهای باارزشی است؛ اینها ثبت و ضبط بشود و در اختیار افکار صاحبنظران قرار …

نعمت الهی بودن و لزوم حفظ آن با اتقان بیشتر کار

به هر حال یکی از نعم الهی بر ما، بحمدالله شورای نگهبان است؛ این نعمت را باید قدر بدانیم و حفظ کنیم. حفظ آن فقط به این نیست که در لفظ و در ظاهر و اینها احترام آن را نگه داریم؛ حفظ آن به این هم هست که هرچه میتوانیم، در شورای نگهبان ساخت و پرداخت و محصول کار را با اتقان بیشتری همراه کنیم، که این به عهده‌ی شما دوستان، برادران و خواهران محترم است.

اعلام صلاحیت به معنای برخورداری از حداقل صلاحیت لازم

آنچه که من عرض میکنم، در درجه‌ی اول حضور مردمی است. در درجه‌ی بعد که البته حائز اهمیت بسیاری است این هم، پیدا کردن نماینده‌ی اصلح است. آن کسانی که به وسیله‌ی شورای نگهبان صلاحیت آنها اعلام میشود، معنایش این است که این از حداقل صلاحیت مورد نیاز برخوردار است. در بین این کسانی که اعلام میشوند، افرادی هستند با صلاحیتهای بالاتر، افرادی هستند در سطح پایین‌تر. هنر ملت ایران و مردم شهرها و حوزه‌های انتخابیه این است که دقت کنند، نگاه کنند، بشناسند اصلح را، بهترین را انتخاب کنند؛ بهترین از لحاظ ایمان، بهترین از لحاظ اخلاص و امانت، بهترین از لحاظ دینداری و آمادگی برای حضور در میدانهای انقلاب؛ دردشناس‌ترین و دردمندترین …

انتصاب مجدد فقیه عضو بر اساس اصل ۹۱ قانون اساسی

با عنایت به پایان یافتن دوره ی عضویت جنابعالی در شورای نگهبان براساس اصل نود و یکم قانون اساسی مجدداً جنابعالی را به عضویت آن شورای محترم برای مدّت مقرّر قانونی منصوب می کنم.

انتصاب مجدد فقیه عضو بر اساس اصل ۹۱ قانون اساسی

با عنایت به پایان یافتن دوره ی عضویت جنابعالی در شورای نگهبان براساس اصل نود و یکم قانون اساسی مجدداً جنابعالی را به عضویت آن شورای محترم برای مدّت مقرّر قانونی منصوب می کنم.

انتصاب مجدد فقیه عضو بر اساس اصل ۹۱ قانون اساسی

با عنایت به پایان یافتن دوره ی عضویت جنابعالی در شورای نگهبان براساس اصل نود و یکم قانون اساسی مجدداً جنابعالی را به عضویت آن شورای محترم برای مدّت مقرّر قانونی منصوب می کنم.

علت حمله و تبلیغات مخالفان نظام و بیگانگان علیه نظارت

… تشخیص بدهد؟ آیا جائی لازم نیست که تشخیص بدهد این صلاحیتها در این شخص یا در این اشخاص هست یا نیست؟ بدیهی است و واضح است که دستگاهی لازم است؛ این دستگاه، همین دستگاه شورای نگهبان و واسطه‌های نظارتی‌ای است که این دستگاه دارد. ببینید که این کار چقدر مهم است. وقتی فهمیدیم چقدر مهم است، آنگاه میفهمیم که چرا بعضی از جریانهائی که دل خوشی با نظام اسلامی ندارند، اینقدر به این کار حمله میکنند، هجوم میبرند و علیه آن تبلیغات میکنند. دستگاه‌های تبلیغاتی بیگانه هم که کارشان همین است. همیشه و بخصوص در وقتی که انتخاباتی وجود دارد، یکی از حرفهای دائم‌التکرار اینها همین مسئله‌ی نظارت و شورای نگهبان و رد صلاحیت و اینهاست.