رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشته شدن در راه خدا و جایگاه و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اگرچه در روزها و شبهاى متعلّق به سیّدالشّهدا (علیه السّلام) همه‌ی اجتماعات مردم ما و دیگر شیعیان در سراسر عالم، بوى شهادت و عطر فداکارى در راه خدا را دارند، امّا اجتماعى که متعلّق است به خانواده‌هاى شهدا و فرزندان شهدا و مسئولان دستگاهى که خادم شهدا است، طبعاً آب‌ورنگ دیگرى و حال‌وهواى مخصوص به خود را دارد. شما یک انتساب افتخارآمیزى به شهادت دارید. شهادت یکى از آن مفاهیمى است که فقط در ادیان معنا میدهد؛ اگرچه در همه‌ی ملّتها و کشورها اگر کسى در راه هدفهاى ملّى کشته بشود، به او شهید میگویند ‌-همه‌ی کشورهایى که امروز نامى و آوازه‌اى دارند و تاریخى پشت سر آنها است، کسانى را به‌عنوان شهید در میان خودشان می‌شناسند و به آنها افتخار میکنند و یاد آنها را گرامى میدارند؛ و اینها همان کسانى هستند که در یک برهه‌اى از تاریخ آن کشور و آن ملّت، در راه هدفهاى ملّى یا حفظ استقلال ملّى جنگ کردند و کشته شدند- امّا درحقیقت نام شهید و معناى شهید در آنجایى صادق است که ادیان در آنجا هستند. شهید یعنى آن انسانى که در راه آرمانهاى معنوى کشته میشود و جان خود را ‌-که سرمایه‌ی اصلى هر انسانى است- صرف میکند براى یک هدف و مقصد الهى و خداى متعال هم در پاسخ به این ایثار و این گذشت بزرگ، حضور او را در ملّت او تداوم میبخشد و یاد او، فکر او، آرمان او زنده میماند. این خاصیّت کشته شدن در راه خدا است. آن کسانى که در راه خدا کشته میشوند، زنده هستند. جسم آنها زنده نیست، امّا وجود حقیقى آنها زنده است.
و من عرض کنم بهترین مردن‌ها شهادت است؛ بالاترین اجرها براى انسانى که در راه خدا مبارزه میکند، نوشیدن شربت گواراى شهادت است. خوشا به حال آن عزیزان و گوارا باد بر آنها این نعمت بزرگ الهى! اجرشان را با شهادت گرفتند. شهادت یعنى وارد شدن در حریم خلوت الهى و میهمان شدن بر سر سفره‌ى ضیافت الهى. این کم‌چیزى نیست؛ این خیلى باعظمت است. پروردگارا! تو را به حقّ خون شهیدان و تو را به حقّ اولیائت و تو را به حقّ صاحب‌الزّمان (ارواحنا فداه) مرگ ما را هم به شهادت در راه خودت قرار بده.
این حرف را هم، ما در اسناد و مدارک اسلامی نداریم که برو خودت را به کام کشته شدن بینداز. ما چنین چیزی نداریم. شهادتی را که ما در شرع مقدّس میشناسیم و در روایات و آیات قرآن از آن نشان میبینیم، معنایش این است که انسان به دنبال هدف مقدّسی که واجب یا راجح است، برود و در آن راه، تن به کشتن هم بدهد. این، آن شهادتِ صحیح اسلامی است. اما این‌که آدم، اصلاً راه بیفتد برای این‌که «من بروم کشته شوم» یا یک تعبیر شاعرانه چنینی که «خون من پای ظالم را بلغزاند و او را به زمین بزند»؛ اینها آن چیزی نیست که مربوط بدان حادثه به آن عظمت است. در این هم بخشی از حقیقت هست؛ اما هدفِ حضرت، این نیست.

شاهدها (۲۱۱ پاراگراف)

شهادت و صبر رئیسعلی‌ها و رزمندگان، مایهٔ عظمت امروز ایران و اسلام

و من به شما عرض کنم؛ اگر [امثال] رئیسعلى‌ها در غربت به شهادت نمیرسیدند و صبر نمیکردند، امروز ملّت ایران به این عظمت نمیرسید؛ همچنان که اگر شما جوانها در دوران جنگ تحمیلى به جنگ نمیرفتید و به جبهه خدمت نمیکردید و شهادت را به خود نمیپذیرفتید، امروز ایران و اسلام به این عظمت نمیبود. شما جوانها جبهه رفتید؛ شما مادرها و همسرها صبر کردید؛ شما پدرها صبر کردید؛ شما جوانها، جبهه و پشت جبهه را آباد کردید؛ در یگانهاى نظامى مبارزه کردید؛ خون مطهّر بعضى از شما جوانها بر زمین ریخت و ملّت ایران در همه‌جا این شجاعت و مردانگى را از خودش نشان داد. …

ارزش شهادت، بالاترین ارزش ماندگار که زمان کهنه‌اش نمی‌کند

از این جلسه‌ى مبارک و در میان شما جمع خانواده‌هاى معظّم و مکرّم شهیدان عزیز، عطر شهادت و روح فداکارى و مجاهدت براى صاحبان بینش، متصاعد و محسوس است. اگر ده‌ها سال دیگر هم بگذرد، آنچه باید به عنوان بالاترین ارزشها محسوب بشود، همین ارزش شهادت و فداکارىِ شهیدان عزیز ما است. زمان همه‌‌چیز را کهنه میکند مگر خون شهید را. ببینید از زمان شهادت سیّدالشّهدا (علیه الصّلاة و السّلام) قرنها گذشته است امّا اثر یاد شهیدان و خون شهیدان روزبه‌روز برجسته‌تر شده است.

کشته شدن در راه خدا برترین نیکی و فراتر از ارزش‌گذاری با درجه

مطلب دوّم این است که ما با همین دید وقتى نگاه کنیم، براى شهداى عزیزمان قادر به تعیین درجه نخواهیم بود؛ که فرمود: فَوقَ کُلِّ بِرٍّ بِرٌّ حَتّىٰ یُقتَلُ الرَّجُلُ فی سَبیلِ الله؛ هر خوبى‌اى یک خوبىِ برترى دارد، تا برسد به کشته شدن در راه خدا؛ فَلَیسَ فَوقَهُ بِرّ؛[4] بالاتر از آن، دیگر هیچ نیکى‌اى و خوبى‌اى متصوّر نیست و وجود ندارد. نهایت براى اینکه در مجموعه‌ى نیروهاى مسلّح جاى هر کسى باید معیّن باشد، ما براى شهداى عزیز هم به ‌طور معمول درجه در نظر میگیریم. کسانى که به شهادت میرسند، معمولاً یک درجه بالاتر به آنها داده میشود؛ این به معناى ارزش‌گذارى شهادت نیست؛ این هم یک نوع احترامى است …

تفاوت شهید حادثه با شهیدی که از لذات زندگی گذشت و به استقبال مرگ رفت

ممکن است در خیابان داریم راه میرویم، تصادفاً یک حادثه‌اى پیش بیاید یا یک ماشینى به ما بزند یا یک بمبى جلوى پاى ما منفجر بشود؛ خب، اسم آن هم در عرف معمولى شهید خواهد بود اگر به ‌وسیله‌ى دشمن این کار انجام بگیرد امّا این غیر از آن فداکارى است. این شهید با آن شهیدى که از جوانى و لذّاتش و زن و زندگى و فرزند و پدر و مادر و آب سرد خنک تابستان و کرسى گرم زمستان میگذشت و در برفها، روى کوه‌هاى گردِه‌رَش[7] یا گرماهاى جنوب خوزستان، تابستان و زمستان را میگذرانید و میرفت به استقبال مرگ که کمین کرده بود در هر قدمى زیر پاى او و سر راه او و بالاخره هم به شهادت میرسید، خیلى تفاوت دارد، خیلى فرق دارد.

ارزش مضاعف شهادت و فداکاری در برخی زمان‌ها و شرایط

در زمان ما ارزش شهادت و فداکارى در راه خدا از بسیارى از زمانهاى تاریخ اسلام بیشتر است. شهادت همیشه باارزش است و فداکارى در راه خدا همیشه یک کار عظیم و ارجمندى است؛ امّا همین کار خوب و بزرگ، در بعضى از شرایط و در بعضى از زمانها بزرگ‌تر و مهم‌تر و باارزش‌تر است. مثلاً در صدر اسلام، فداکارى واقعاً ارزش مضاعف داشت؛ علّت هم این بود که در آن دوران، اسلام مثل نهالى بود و اگر فداکاری‌ها نمیبود، دشمنان اسلام شاید این نهال را میکندند. در زمان سیّدالشّهدا (علیه الصّلاة و السّلام) آن فداکارى و آن شهادت بزرگ، ارزش مضاعف داشت؛ …

ارزش بی‌سابقهٔ قیام و شهادت در برابر دشمنان مجهز اسلام

در این شرایط اگر یک ملّتى براى دفاع از اسلام و براى عظمت دادن به اسلام قیام بکند و در راه اعتلاء اسلام و عظمت اسلام مجاهدت بکند و از کسى و چیزى نترسد و در راه این مجاهدت به شهادت برسد، این قیام، این مجاهدت و این شهادت از همیشه‌ی تاریخ باارزش‌تر است و شما ملّت ایران، بخصوص شما خانواده‌هاى شهدا و عناصر شهید ما این امتیاز را داشته‌اند و امروز دارند که براى اسلامى قیام کردند و خون دادند و شهید دادند که دشمنان این اسلام با انواع سلاحها در سطح عالم مجهّزند. در مقابل دشمنان مقتدر مسلّط زورگوى ظالم پُرروى گستاخْ ایستادگى کردن، خیلى کار بزرگ و باعظمتى است؛ این همان کارى است که ملّت ما کرد و عظمت ملّت ما به‌خاطر همین شهادت جوانان شما و شجاعت فرزندان شما بود.

احیای رسم شهادت و قتل فی‌سبیل‌الله با نظام اسلامی

آن چیزى که ما باید به آن افتخار بکنیم، این است که رسم شهادت و سنّت الهىِ قتل فی‌سبیل‌ا‌لله‌، با نظام اسلامى زنده شد. در گذشته کسانى که حاضر باشند در راه خدا یک سیلى هم بخورند کم بودند. کسانى بودند که همه‌ی عمر آنها ‌-پنجاه سال، شصت سال، هفتاد سال یا بیشتر- میگذشت و در راه خدا تحمّل کمترین سختی‌ها را هم نمیکردند؛ یک اخم در راه خدا نمیکردند و یک اخم را هم در راه خدا تحمّل …

شهادت، فروختن جان به خدا در برابر بهشت و رضای الهی و مرگ زیرکان

… که میمیرند و در راه خدا کشته نمیشوند و در راه خدا نمیمیرند، آنها جانشان را گم کرده‌اند؛ چیزى در مقابل گمشده، در دست کسى نیست. آنهایى که این متاع را در راه خدا میدهند و جانشان را در راه خدا مصرف میکنند، کسانى هستند که این را میفروشند و در مقابلش چیزى میگیرند؛ اِنَّ اللهَ اش‌ـتَریّْ مِنَ المُ‌ـؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم بِاَنَّـ لَهُمُ الجَنَّ‌ـة.[2] این جان را شهید فروخت و در مقابلِ آن، بهشت را گرفت، رضاى الهى را گرفت که بالاترین دستاوردها است. با این دید به شهادت و مردن در راه خدا نگاه کنیم. شهادت مرگ زیرکان است؛ مرگ انسانهاى زیرک و هوشیار است که نمیگذارند این جان، مفت از دست آنها برود و در مقابلِ آن، چیزى عایدشان نشود. این جان، سرمایه‌ی اصلى ما است. نه مردنِ بدون شهادتْ پیرى و جوانى میفهمد، و نه شهادت؛ بسیارى هستند که در راه خدا کشته هم نمیشوند، امّا در جوانى میمیرند؛ چقدر جوانها هستند که میمیرند و درحقیقت جانشان از دستشان رفته؛ اگر در راه خدا حرکت نکنند، اگر مسیر آنها مسیر …

شهادت، پاداش گذشت و مجاهدت و بالاترین مزد جهاد فی‌سبیل‌الله

حالا چرا شهادت این‌قدر باعظمت و بااهمّیّت است؟ علّت این است که این انسانى که جان خود را در راه خدا میدهد، درحقیقت در یک لحظه‌ی نیاز، در آن‌وقتى که دین خدا و راه خدا احتیاج دارد به کسانى که آن را رونق بدهند، آن تلاش لازم را انجام داده. کسى که در راه خدا تلاش میکند، براى خدا از راحتى، از زن و بچّه، از آسایش معمولى، از امتیازات مادّى صرفِ‌نظر میکند و خود را در یک سنگرى از سنگرهاى مبارزه قرار میدهد، این گذشت او، این عظمت مجاهدت او است که پاداش الهى را که همان شهادت است براى او به دنبال دارد. لذا مکرّر عرض کرده‌ایم که شهادت درحقیقت پاداش و مزد جهاد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ است و بالاترین مزد است.دو نکته را عرض بکنم: یک نکته درباره‌ی تأثیر این شهادتها در تقویت نظام اسلامى است. برادران و خواهران! بدانید و میدانید که امروز نظام اسلامى و ملّت مسلمان ایران، در دنیا و در چشم قدرتهاى شیطانى، داراى ابّهتند. این ابّهت، این اقتدار معنوى، ناشى از همین شهادتها است؛ همین کارى است که عزیزان شما کردند. این نوجوان‌ها و بچّه‌هاى شهدا بدانند که …

محو نشدن کسی که برای خدا و اسلام جان می‌دهد، حتی در غربت

در کنار این درس، محرّم درسهاى دیگرى هم دارد؛ یک درس دیگر محرّم این است که وقتى موجودى براى خدا و اسلام جان خودش را فدا میکند -ولو در آن ‌وقتى که جان خودش را قربان میکند در کمال غربت باشد، مثل غربت حسین‌‌بن‌‌على- این شمع فروزان و این نهال بالنده هرگز از صحنه‌‌ى روزگار محو نخواهد شد و این خون هرگز نخواهد خشکید؛ این هم درس دیگرى است. اگر کسى در وضع حسین‌‌بن‌‌على به شهادت میرسید، به ‌حسب طبیعت باید بکلّى فراموش میشد امّا حسین فراموش نشد! نه‌ فقط فراموش نشد، که خون او هر روز جوشان‌تر شد، هر روز دلهاى بیشترى را برانگیخته کرد. در یک بیابان دورافتاده، دور از چشم همه، در …

ارزیدن فدا کردن جان‌ها برای بقای ارزش‌های اسلامی و جمهوری اسلامی

… حسین آن روز فدا نمیشد، اسلام در این چهارده قرن نمیماند؛ پس مى‌‌‌ارزید. حتّى فدا شدن حسین‌‌‌بن‌‌‌على مى‌‌‌ارزید. با آن ‌‌‌همه ارزش که آن ذات شریف و مقدّس و آن گوهر گران‌‌‌بها دارد، مى‌‌‌ارزید که ما آن گوهر گران‌‌‌بها را خرج کنیم که اسلام چهارده قرن بماند. مى‌‌‌ارزد که ما جانهایمان را، جوانهایمان را، خودمان را فدا کنیم تا ارزشهاى اسلامى و جمهورى اسلامى و حاکمیّت اسلام و قرآن بماند. این دستاوردهایى که ما این شش سال پیدا کردیم، این فداکارى‌‌‌ها را هم در کنارش لازم داشت. ملّت ما با این شش سال تجربه‌‌‌ى ممتدّى که برایش پیدا شده، احساس خسارت نمیکند؛ احساس سربلندى میکند، احساس قدرت میکند.

بی‌خسارت بودن شهادت و برکت آن به اندازهٔ بزرگی شهید

اما یک نکته‌ای به نظرم رسید که به مردم بگویم و آن نکته این است که شهادت از خصوصیاتش این است، این یک طبیعت شهادت است که خدا این برکت را در شهادت گذاشته است که هرچه آن کسی که شهید می‌شود بزرگ‌تر باشد، درست است که آن شیء از بین می‌رود و نابود می‌شود اما هیچ خسارتی از این ناحیه عائد نمی‌شود؛ هیچ. این مثل این است که مثلاً فرض کنید که انسان در یک بازار خیلی پرعظمتی برود یک وقت یک سکه‌ی طلا را خرج بکند، خوب به قدر یک سکه‌ی طلا می‌گیرد. یه وقت به قدر هزارتا سکه‌ی طلا می‌خواهد، به قدر هزتار سکه‌ی طلا خرج می‌کند. یعنی شهادت یک عمل، یک حرکت بی‌خسارت است. آقای مطهری هم که شهید شده بود، یک عده‌ای دستپاچه بودند که حالا چه خواهد شد؟ لکن نه! الحمدالله دیدید که آقای مطهری شهادتش برای اسلام از حضورش برای اسلام کم‌فایده‌تر نبود. آقای بهشتی هم همین‌جور.

شهادت و پیروزی، دو راه افتخارآمیز پیش روی رزمندگان

… قویتر و شقیتر و بر او پیروز شده‌ایم. در میدان رفتن ما شکست نیست. ما به میدان خواهیم رفت و اگر منِ شخصی، از میدان برنگردد و در آنجا شهید بشود یقیناً جمعِ به میدان رفته‌ها از میدان برنمیگردد مگر آن‌وقت که پیروز شده باشد. خدا راه شکست را به روی ما بسته است. «قل هل تربصون بنا ایها اکفار، ایها الصدام، قل هل تربصون بنا الا احدی الحُسنِیین» شما مگر دو راه در مقابل ما بیشتر میبینید؟ این هر دو راه برای ما افتخارآمیز است. یکی راه شهادت که افتخارش همیشگی و ثابت و لایزال است و دیگری راه پیروزی، پیروزی ظاهری. و هر دو برای ما پیروزی است. این تحلیلِ این جنگ است.

شهادت پیروزی دیگر و ضامن پیروزی‌های بعدی

البتّه وقتی امام حسین میخواهد حرکت کند، نتیجه‌ی این حرکت مثل همه‌ی حرکتها یکی از [این] دو چیز است: یا پیروزیِ مستعجَل[20] است یا شهادت، که این هم پیروزی دیگری است؛ چون شهادت بدون تردید همیشه ضامن پیروزی‌های بعدی است. در مورد خود امام حسین هم همین جور است؛ شهادت خود امام حسین هم پیروزی‌های ظاهری و سیاسی‌ای به بار آورده که [برای] تحلیلش نه حالا وقت و حوصله و مجال هست، نه آن چنان حضور ذهنی که انسان بخواهد همه‌ی خصوصیّات را بگوید؛ امّا هست، مسجّل و مسلّم است. طبعاً یکی از این …

طعم و اثر دیگر شهادتی که از دل سوزان در محبت خدا سرچشمه گیرد

… و فنای فی‌الله و محو در معشوق و ندیدن خود درمقابل ارادۀ ذات مقدس ربوبی است که ماجرای عاشورا را هم این‌طور باعظمت و پُرشکوه و ماندگار کرده است. به‌عبارت‌دیگر، این جانب اول، یعنی جانب جهاد و شهادت، آفریده و مخلوق آن جانب دوم است، یعنی همان روح عرفانی و معنوی. خیلی‌ها مؤمنند و می‌روند مجاهدت می‌کنند، به شهادت هم می‌رسند ـ شهادت است، هیچ‌چیزی کم ندارد ـ اما یک شهادت هم هست که بیش از روح ایمان، از یک دل سوزان، از یک روح مشتعل و بی‌تاب در راه خدا و در محبت پروردگار و غرقه در ذات و صفات الهی، سرچشمه می‌گیرد. این‌گونه مجاهدتی، طعم دیگری پیدا می‌کند، این حال دیگری می‌بخشد، این اثر دیگری در تکوین می‌گذارد.

درس و اسوه شدن شهید در گرو آگاهی نسل‌ها از شهادت او

… اثری روشنگر و افشاکننده داشت؟ اگر حسین شهید می‌شد، اما مردمِ آن روز و مردم نسل‌های بعد نمی‌فهمیدند که حسین شهید شده، این خاطره چه اثری و چه نقشی می‌توانست در رشد و سازندگی و هدایت و برانگیزانندگی ملت‌ها و اجتماعات و تاریخ بگذارد؟ می‌بینید که هیچ اثری نداشت. بله حسین که شهید می‌شد، خود او به اعلی‌علّیینِ رضوان خدا می‌رسید، شهیدانی که کسی نفهمید و در غربت، در سکوت، در خاموشی شهید شدند، به اجر خودشان در آخرت می‌رسیدند، روح آنها فتوح و گشایش را در درگاه رحمت الهی به‌دست می‌آورد، اما چقدر درس می‌شدند؟ چقدر اسوه می‌شدند؟ آن شهیدی درس می‌شود که شهادت او و مظلومیت او را نسل‌های معاصر و آیندۀ او بدانند و بشنوند، آن شهیدی درس و اسوه می‌شود که خون او بجوشد و در تاریخ سرازیر شود. مظلومیت یک ملت آن‌وقتی می‌تواند زخم پیکر ستم‌کشیدۀ شلاق‌خوردۀ ملت‌ها را شفا بدهد و مرهم بگذارد که این مظلومیت فریاد بشود، این مظلومیت به گوش انسان‌های دیگر برسد. (63/8/22) درست است که خدای متعال، شهدا را در همین دنیا هم زنده نگه می‌دارد و شهید به‌طور قهری در …

بی‌اثری شهادت بدون زنده ماندن یاد و خاطرهٔ شهید

نقش یاد و خاطرۀ شهیدان و شهادت این است؛ شهادت بدون خاطره، بدون یاد، بدون جوشش خون شهید، اثر خودش را نمی‌بخشد؛ و اربعین آن روزی است که برافراشته‌شدن پرچم پیام شهادت کربلا در آن روز آغاز شد و روز بازماندگان شهداست. (63/8/22)

بالاترین اجر مجاهدان در برابر رنج جهاد

… نشوند، اظهار خستگی نکنند. البته اختناق و شدت، زیاد است، اما اگر جان‌فدایانی پیدا نشوند که این سختی‌ها و شدت‌ها را تحمل بکنند، هیچ انقلابی به ثمر نخواهد رسید. خدای متعال برای تلاش‌ها و فداکاری‌های سخت و دشوار، یک اجر بزرگ قرار داده است. برادران و خواهران من! شهادت، اجر و مزد جهاد است. خدای متعال به ما گفته است جهاد کنید، و جهاد کاری دشوار است، در آن سختی هست، در آن رنج هست. چون انسانِ مجاهد رنج فراوانی می‌برد، باید اجر بزرگی هم بگیرد؛ اجر بزرگِ مجاهدان در راه خدا، شهادت است، هیچ اجری بالاتر از شهادت و کشته‌شدن در راه خدا نیست. امام باقر به ما می‌آموزد که خسته نشویم. ما شیعۀ امام باقریم، یعنی باید آن راه را دنبال کنیم.

کشته نشدن عادی مجاهد فی‌سبیل‌الله و شهادت، بالاترین فوز مسلمان

… تَرَبَّصُونَ بِنا اِلاّ اِحدَی الحُسنَیَیِ»[30]. این منطق اسلام است. در جنگ، یکی از دو نیکی برای انسان هست؛ یا این است که بر رقیب و حریف غلبه می‌کند و پیروز می‌شود، یا این است که به دست او شهید می‌شود. مردن برای آن‌کسی‌که در راه خدا جهاد می‌کند، معنی ندارد؛ کشته‌شدنِ معمولی نیست. ممکن نیست یک نفر آدمی را که مجاهد فی‌سبیل‌الله است، مردارش کنند، او را به یک صورت معمولی بکُشند؛ دشمن، او را شهید می‌کند. مردن او شهادت است و شهادت بالاترین فوزی است که یک مسلمان می‌تواند به آن نائل شود. بنابراین یک حُسن، پیروزی است، و یک حُسن، شهادت است. امام وقتی‌که دید اینها سربلند برگشتند، فرمود شما یکی از این دو حُسن را گیر آورده‌اید. آن چیست؟ پیروزی است. پس پیداست که اینها به مبارزه رفته بودند، به جریان حادّی رفته بودند. بعد از آنکه این جملات را بیان …

شهادت در راه خدا عزیزترین میراث خاندان امیرالمؤمنین تا امام عسکری (ع)

این خانواده از امیرالمؤمنین تا امام حسن عسکری، عزیزترین میراثشان شهادت در راه خداست؛ مگر شوخی است! مردشان در راه خدا شهید می‌شود، زنشان در راه خدا شهید می‌شود، بچۀ کوچکشان در راه خدا شهید می‌شود، همه‌اش شهادت؛ فاطمۀ زهرا که هجده‌ساله است، از دنیا می‌رود، با آن وضع؛ امیرالمؤمنین هم که شصت‌وسه‌ساله است، با محاسن سفید، آن‌طور از دنیا می‌رود؛ امام سجاد هم شهید می‌شود، امام صادقِ شصت‌وپنج‌ساله هم شهید می‌شود، امام جواد بیست‌وپنج‌ساله هم شهید می‌شود. همه شهید! این چه …

شهادت به معنای مجاهدت تمام‌عیار در راه خدا

… فراموش شده بود؛ این ارزشگذاری عظیمی که با حرکت شهادت در یک جامعه به‌وجود می‌آید، به فراموشی سپرده شده بود. نباید بگذارید این اتّفاق بعد از این هم بیفتد؛ روزبه‌روز باید یاد شهدا و تکرار نام شهدا و نکته‌یابی و نکته‌سنجی زندگی شهدا در جامعه‌ی ما رواج پیدا کند. و اگر این شد، آن‌وقت مسئله‌ی شهادت که به معنای مجاهدت تمام‌عیار در راه خدا است، در جامعه ماندگار خواهد شد. و اگر این شد، برای این جامعه دیگر شکست وجود نخواهد داشت و شکست معنا نخواهد داشت؛ پیش خواهد رفت. عیناً مثل ماجرای حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)؛ امروز ۱۳۰۰ سال یا بیشتر از شهادت حضرت اباعبدالله (علیه‌السّلام) میگذرد و روزبه‌روز این داستان برجسته‌تر و زنده‌تر شده. …

جایگاه شهید در معیار اسلامی و حتی در نگاه مادی

… ما اتفاق افتاد؛ این سعی انجام گرفت؛ البته خنثی شد. اما عده‌ای این قدر وقاحت ورزیدند که نام شهدا و اصل شهادت را زیر سئوال ببرند. شما ببینید توطئه‌های دشمن تا کجا از لحاظ فرهنگی و سیاسی نفوذ میکند و چقدر من و شما باید هشیار باشیم که جلو این توطئه‌ها را بگیریم. معیار اسلامی، «شهید» را از زمره‌ی مردم معمولی بیرون میبَرد و در کنار اولیا و صدیقین قرار میدهد؛ آن یک نگاه والائی است که به عقل ما هم درست نمیگنجد. حتّی با نگاه‌های مادی معمولی، شهید آن کسی است که جان خود را برای نجات شرف و استقلال ملتش فدا کرده. هیچ وجدان و شرفی، هیچ دل بیدار و غیر بیماری میتواند این را انکار کند؟ در کشور ما، در ایران اسلامىِ ما در یک برهه‌ای از زمان سعی کردند این را انکار کنند. فرزندان شهدا به نام پدرانشان افتخار کنند. آنها کسانی بودند که نه در راه تهاجم به یک کشور بیگانه و به یک …

آرزو و عشق شهدای نظامی و دانشمندان شهید به شهادت

… چه شهدای عرصه‌ی علمی، چه آحاد مردم عزیز ما که در این جنگ دوازده‌روزه به خیل شهدا پیوستند. آن کسانی که ما از نزدیک آنها را می‌شناختیم، میتوانیم شهادت بدهیم که زندگی‌شان سرتاپا جهاد بود؛ به جهاد فکر میکردند. ‌در راه خدا تأمّل و توقّفی نداشتند و کار میکردند؛ شهادت هم آرزویشان بود؛ آرزویشان شهادت بود. هم شهدای نظامی، هم شهدای علمی ــ حالا آنهایی که بنده از نزدیک بعضی از این دانشمندان را می‌شناختم ــ عاشق شهادت بودند، منتظر شهادت بودند. این جلسه، جلسه‌ی تجلیل و تکریم و تعظیم به این شهیدان عزیز است که در تاریخ نامشان ماندگار خواهد بود و ما باید از نام مبارک اینها برای حرکت در تاریخ استفاده کنیم.

شهادت تنها سرانجام شایستهٔ عمری مبارزه با دشمن غاصب

او چهره‌ی‌ درخشان مقاومت و مجاهدت بود؛ با عزم پولادین در برابر دشمن ظالم و متجاوز ایستاد؛ با تدبیر و شجاعت به او سیلی زد؛ ضربه‌ی جبران‌ناپذیر هفتم اکتبر را در تاریخ این منطقه به یادگار گذاشت؛ و آنگاه با عزّت و سربلندی به معراج شهیدان پرواز کرد.. کسی چون او که عمری را به مبارزه با دشمن غاصب و ظالم گذرانده است، سرانجامی جز شهادت شایسته‌ی او نیست. فقدان او برای جبهه‌ی مقاومت البتّه دردناک است، ولی این جبهه با شهادت برجستگانی چون شیخ احمد یاسین، فتحی شقاقی، رنتیسی و اسماعیل هنیّه از پیشروی باز نماند، با شهادت سنوار هم کمترین توقّفی نخواهد داشت؛ باذن الله. حماس زنده است و زنده خواهد ماند.

استوارتر شدن عزم مقاومت لبنان و فلسطین با شهادت‌ها

یا أهلنا المقاومینَ فی لبنانَ وفلسطین! أیها المناضلونَ الشّجعان! أیها الشعبُ الصبورُ الوفی! هذهِ الشّهادات، وهذهِ الدّماءُ المَسفوکة، لا تُزعزعُ عَزیمَتَکُم، بل تَزیدُکُم ثباتًا. فی إیرانَ الإسلامیّة، خلالَ ثلاثةِ أشهرٍ من صَیف ۱۹۸۱، جرى اغتیالُ العشراتِ من شخصیّاتِنا البارزةِ والممیّزةِ، ومِنهُم شخصیّةٌ عَظیمَةٌ مثلُ السیّد محمد بهشتی، ورَئیسُ جُمهوریّةٍ مثلُ رجائی، ورئیسُ وزراءٍ مثلُ باهنر، واغتیلَ علماءٌ مثلُ آیة الله مدنی وقدوسی …

فیض شهادت، پاداش ده‌ها سال جهاد فی‌سبیل‌الله و حق مسلم مجاهد

مجاهد کبیر، پرچمدار مقاومت در منطقه، عالم بافضیلت دینی، و رهبر مدبر سیاسی، جناب سید حسن نصرالله رضوان‌الله‌علیه، در حوادث دیشب لبنان به فیض شهادت نائل آمد و به ملکوت پرواز کرد. سید عزیز مقاومت پاداش دهها سال جهاد فی سبیل الله و دشواریهای آن را در خلال یک پیکار مقدس دریافت کرد. در حالی شهید شد که سرگرم طرّاحی برای دفاع از مردم بی‌پناه ضاحیه‌ی بیروت و خانه‌های ویران‌شده و عزیزان پرپرشده‌ی آنان بود، همچنانکه دهها سال برای دفاع از مردم ستمدیده‌ی فلسطین و شهر و روستای غصب‌شده و خانه‌های تخریب‌شده و عزیزان قتل‌عام‌شده‌ی آنان طرّاحی و تدبیر و جهاد کرده بود. فیض شهادت پس از اینهمه مجاهدت حق مسلّم او بود.

ماندگاری طبیعی فداکاری در راه خدا

… که از این استان رفتند؛ شهید امنیّت در سال گذشته، شهید علی نظری؛[7] یعنی باب شهادت در این استان همچنان گشوده است، شخصیّت‌ها یکی پس از دیگری خودشان را نشان میدهند و برجسته [میکنند]. خب باید نام اینها را زنده نگه داشت. البتّه نام شهدا اقتضای بقا و حیات دارد؛ یعنی خاصیّت فداکاری در راه خدا این است که در دنیا میماند: فَاَمَّا الزَّبَدُ فَیَذهَبُ جُفاءً وَ اَمّا ما یَنفَعُ النّاسَ فَیَمکُثُ فِی الاَرض.[8] خاصیّت شهادت، خاصیّت فداکاری در راه خدا این است که به طور طبیعی ماندنی است؛ این هست، لکن معنایش این نیست که اگر عوامل معارض وارد میدان بشوند، تأثیر نمیگذارند؛ چرا، مثل خیلی از ارزشهای بزرگ دیگری که ضدّارزش‌ها وارد میدان شدند، طرف‌داران ارزشها دفاع لازم را نکردند و باطل بر حق غلبه پیدا کرد؛ این[جوری] است دیگر. این طول تاریخ را شما …

ارزش‌گذاری خداوند بر شهادت و خون شهید و لزوم حفظ آن

… این‌جور در تاریخ روزبه‌روز بیشتر اشتعال پیدا کند و عشق حسینی، مسلمان و غیر مسلمان نشناسد. شما الان می‌بینید فِرَق مختلف مسلمان به امام حسین اظهار عشق میکنند؛ غیر مسلمانها [هم همین‌طور؛] مسیحی، زرتشتی، هندو. این راه‌پیمایی اربعین را شما مشاهده کنید و ببینید! اینها همه نشان‌دهنده‌ی ارزش‌گذاری خداوند بر روی شهادت و خون شهید و راه شهدا است؛ این را باید حفظ کرد، این را باید نگه داشت. در واقع امروز مسئولیّت شما که این کار بزرگ را دارید انجام میدهید و نام شهدا را احیا میکنید، شبیه کار امام سجّاد (علیه‌ السّلام) و حضرت زینب است. آنها هم حادثه‌ی عاشورا را حفظ کردند، نگه داشتند، تثبیت کردند و در تاریخ ماندگار کردند؛ نگذاشتند از صفحه‌ی تاریخ …

لحظهٔ شهادت، آغاز راحتی شهید و میهمانی خدا

دیدگاه سوّم مسئله‌ی رنج خانواده‌ی شهدا است. وقتی که شهید به شهادت میرسد، لحظه‌ی شهادت، اوّلِ راحتِ او است امّا برای پدرمادر و همسر، اوّلِ رنجِ آنها است. شهید وقتی از این دنیا میرود، در ملکوت اعلیٰ میهمان خود خدا است، رزق او را خود خدا عنایت میکند، اوّلِ راحتیِ او است؛ امّا پدر چطور، مادر چطور، همسر چطور؟ وقتی اینها می‌شنوند که عزیزشان به شهادت رسیده، رنجشان تازه آنجا شروع میشود، تمام هم نمیشود؛ گذران زندگی خیلی از چیزها را از یاد انسان میبرد؛ آنچه از یاد انسان نمیرود داغ عزیزان است، به این شکل و به این صورت. [وقتی] انسان …

شهادت پاداش الهی رجایی و باهنر و دریغ از مرگی جز آن

… دو شهید عزیز را، شهید رجائی و شهید باهنر را گرامی میداریم. حقّاً و انصافاً این دو نفر، دو مدیر تراز انقلاب اسلامی بودند ــ هر دویشان ــ که خب، ما سالها با هر دوی اینها ــ بخصوص با آقای باهنر ــ کار کرده بودیم؛ اینها را کاملاً از نزدیک می‌شناختیم و میدیدیم. و خدای متعال هم پاداششان را با شهادت داد؛ یعنی واقعاً حیف بود این دو نفر با مرگی غیر از شهادت از دنیا بروند. یاد اینها را گرامی میداریم.