رفتن به محتوای اصلی

شعار لا حکم الا للهاصطلاح

نام‌های دیگر: لا حکم الا لله

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار خوارج در برابر حکمیت و معنا و کاربردهای آن.

تعریف در کلام رهبر

امیرالمؤمنین اول‌کاری که کردند این بود که این گرۀ ذهنی را باز کنند. با اینها صحبت کردند، گفتند چه می‌گویید: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ»؟ خب، من هم می‌دانم «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ»، اما جملۀ «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» به‌این‌معنا که شما می‌گویید نیست. فرمود: «کَلِمَةُ حَقٍّ یُرادُ بِها باطِلٌ»[7] این یک حرف حقی است که شماها یک معنای غلطی را از آن در ذهن دارید. «لا حُکمَ اِلّا لِلّٰهِ» معنایش این نیست که شما می‌گویید؛ معنایش این است که حکومت در جوامع بشری، طبق نظر اسلام، تابع قدرت نیست، تابع ثروت نیست، تابع طایفه و رئیس قبیله بودن نیست، تابع فاتح‌بودن نیست؛ تابع ملاک‌های الهی است. خدا در جامعه حکومت می‌کند، یعنی چه؟ یعنی کسی که از همه بیشتر به خدا نزدیک است، با نظر الهی آشناست، تقوا و بندگی خدا را بیشتر دارد، این شایسته است که حکومت کند؛ قوانینی هم که در جامعۀ اسلامی هست، قوانین الهی است؛ پس حکومت، حکومت الهی است. هم مجریه‌اش، هم مقننه‌اش برای خداست، این معنای «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» است دیگر. پیغمبران حکومت می‌کردند، پیغمبران هم زمامداری می‌کردند، جنگ، صلح، اقتصاد، ادارۀ امور کشور، قضاوت، تشویق، تنبیه، همۀ کارهای دیگر [هم] به عهدۀ انبیا بود. خود نبی اکرم مگر حکومت نمی‌کرد بر مدینه؟ خب، حکومت می‌کرد دیگر! اما این حکومت برطبق معیارهای الهی بود. یعنی حاکم بود؛ چون نبی بود، چون ولیّ بود، چون بندۀ خدا بود. تازه برطبق چه حکومت می‌کرد؟ برطبق قوانین الهی؛ این [است] معنای «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ».

معنای درست شعار: حکومت تابع ملاک‌های الهی نه قدرت و ثروت و قبیله

… چه می‌گویید: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ»؟ خب، من هم می‌دانم «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ»، اما جملۀ «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» به‌این‌معنا که شما می‌گویید نیست. فرمود: «کَلِمَةُ حَقٍّ یُرادُ بِها باطِلٌ»[7] این یک حرف حقی است که شماها یک معنای غلطی را از آن در ذهن دارید. «لا حُکمَ اِلّا لِلّٰهِ» معنایش این نیست که شما می‌گویید؛ معنایش این است که حکومت در جوامع بشری، طبق نظر اسلام، تابع قدرت نیست، تابع ثروت نیست، تابع طایفه و رئیس قبیله بودن نیست، تابع فاتح‌بودن نیست؛ تابع ملاک‌های الهی است. خدا در جامعه حکومت می‌کند، یعنی چه؟ یعنی کسی که از همه بیشتر به خدا نزدیک است، با نظر الهی آشناست، تقوا و بندگی خدا را بیشتر دارد، این شایسته است که حکومت کند؛ قوانینی هم که در جامعۀ اسلامی هست، قوانین الهی است؛ پس حکومت، حکومت الهی است. هم مجریه‌اش، هم …

تحریف تدریجی معنای شعار از نفی حکمیت به نفی حکومت

… مگر از آنِ خدا» ـ این جمله از قرآن است، «اِنِ الحُکمُ اِلّا لِلّٰهِ»[6] یعنی حکم و حکومت و حاکمیت نیست مگر از آن خدا ـ اینها گفتند چه حکمیتی درست کردید؟ حکمیت برای خداست، حاکمیت برای خداست. حالا حکمیت و حاکمیت و انواع حاکمیت هم اینجا با همدیگر مخلوط شده. تا می‌گفتند: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» اول می‌خواستند حکمیت را درحقیقت محکوم کنند، اما تدریجاً در محیط بستۀ فکریِ یک‌مشت آدمِ بدفکرِ مغرض، مسئله طور دیگری شد؛ یواش‌یواش «لا حُکمَ اِلّا لِلّٰهِ» معنایش این شد که اصلاً حکومت چه معنی دارد؟ خلافتی که علی و معاویه بر سر آن دارند باهم اختلاف می‌کنند، اصلاً معنایش چیست؟ حکومت برای خداست، خدا باید بیاید حکومت کند، نه علی، نه معاویه! یعنی شعار، جنبۀ انحرافی به خودش گرفت. خب، یک عده جوان و عوام و بی‌اطلاع و علی‌نشناس و دین‌نشناس هم دیدند یک شعاری است، و چون آن افسردگی و ضربۀ روانی هم بود، متصل شدند به این جمعیت، شعار «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» را دادند. پس ببینید زمینه‌های گوناگون روانی و …

مشکوک بودن منشأ نخستین این شعار و عبرت‌آموزی آن

… کسی باشد و بروند و بنشینند مسئلۀ خلافت را حل بکنند، اختلافات را از بین ببرند؛ لشکریان امیرالمؤمنین هنوز به‌طرف کوفه برنگشته، یکهو دوتا نوجوان، داغ، عصبانی، خشمگین بلند شدند ـ که اینها اسم‌هایشان هم در تاریخ ثبت شده ـ فریاد کشیدند: «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ»[3]؛ البته قبلاً این جملۀ «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» در میان اردوگاه شنیده شده بود، چه کسی گفته معلوم نیست. این یکی از آن نکات عبرت‌انگیز است که اول‌بار معلوم نیست این شعار از دهان چه کسی درآمد، مشکوک است قضیه. اما این دوتا بچه یاد گرفتند، فریاد کشیدند: «لا حُکمَ اِلّا لِلّٰهِ»، حکومت و حاکمیت نیست، مگر از آن خدا، ما قبول نمی‌کنیم این عهدنامه را! شمشیرهایشان را کشیدند، زدند به قلب لشکر شام و کشته شدند هر دو. این‌هم یک نمونۀ دیگر است. ببینید، این دوتا جوان را! روح …