… برو ببین اگر هانی زنده است، به مردمش خبر بده. شریح دید هانی بن عروه زنده، اما مجروح است. تا چشم هانی به شریح افتاد، فریاد برآورد: ای مسلمانان! این چه وضعی است؟! پس قوم من چه شدند؟! چرا سراغ من نیامدند؟! چرا نمیآیند مرا از اینجا نجات دهند؟! مگر مردهاند؟! شریح قاضی گفت: میخواستم حرفهای هانی را به کسانی که دورِ دارالاماره را گرفته بودند، منعکس کنم. اما افسوس که جاسوس عبیدالله آنجا حضور داشت و جرأت نکردم! جرأت نکردم یعنی چه؟ یعنی همین که ما میگوییم ترجیح دنیا بر دین! شاید اگر شریح همین یک کار را انجام میداد، تاریخ عوض میشد. اگر شریح به مردم میگفت که هانی زنده است، اما مجروح در زندان افتاده و عبیدالله قصد دارد او را بکشد، با توجّه به اینکه عبیدالله هنوز قدرت نگرفته بود، آنها میریختند و هانی را نجات میدادند. با نجات هانی …
کتمان حال هانی از ترس جاسوس ابنزیاد با وجود شناخت حق
… گفت برو ببین هانی زنده است؛ بعد به اینها بگو زنده است. شریح آمد دید هانیبنعروه زنده است، اما مجروح است. هانیبنعروه گفت: ای مسلمان! این چه وضعی است؟ ـ خطاب به شریح ـ پس قوم من چه شدند؟ مُردند؟ چرا سراغ من نیامدند؟ چرا نمیآیند من را نجات بدهند از اینجا؟ شریح قاضی میگوید که میخواستم این حرفهای هانی را بروم به همین کسانی که دورِ دارالاماره را گرفتند بگویم، اما افسوس که جاسوس عبیدالله آنجا ایستاده بود؛ جرئت نکردم! بله، جرئت نکردم یعنی چه؟ یعنی همینکه ما میگوییم؛ ترجیح دنیا بر دین! یعنی این.
حقشناسی شریح با وجود اموی نبودن
تاریخ مینویسد: مسجد کوفه مملو از جمعیتی شد که پشت سر ابن زیاد به نماز عشا ایستاده بودند. چرا چنین شد؟ بنده که نگاه میکنم، میبینم خواصِ طرفدارِ حق مقصرند و بعضیشان در نهایت بدی عمل کردند. مثل چه کسی؟ مثل شریح قاضی. شریح قاضی که جزو بنیامیّه نبود! کسی بود که میفهمید حق با کیست. میفهمید که اوضاع از چه قرار است. وقتی هانی بن عروه را با سر و روی مجروح به زندان افکندند، سربازان و افراد قبیلهی او اطراف قصر عبیدالله زیاد را به کنترل خود درآوردند.
نکوهش او برای ندادن شهادت حق دربارهٔ هانی
یک وقت یک حرکت بجا، تاریخ را نجات میدهد و گاهی یک حرکت نابجا که ناشی از ترس و ضعف و دنیاطلبی و حرص به زنده ماندن است، تاریخ را در ورطهی گمراهی میغلتاند. ای شریح قاضی! چرا وقتی که دیدی هانی در آن وضعیت است، شهادت حق ندادی؟! عیب و نقصِ خواصِ ترجیح دهندهی دنیا بر دین، همین است.
احتمال دگرگونی تاریخ در صورت گفتن حقیقت حال هانی به مردم
شاید اگر شریح همین یک کار را انجام میداد، تاریخ عوض میشد. اگر شریح میرفت به مردم میگفت: مردم! بله، هانی زنده است، اما داخل زندان است و عبیدالله قصد دارد او را بکُشد. هنوز عبیدالله قدرت نگرفته بود، آنها میریختند هانی را نجات میدادند؛ با نجات هانی، قدرت پیدا میکردند، روحیه پیدا میکردند، میآمدند اطراف دارالاماره، عبیدالله را میگرفتند یا میکشتند، یا میفرستادند میرفت؛ کوفه میشد برای امام حسین، دیگر واقعۀ کربلا اصلاً …