رفتن به محتوای اصلی

شایعه

نام‌های دیگر: شایعات، شایعه‌سازی، شایعه‌پراکنی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

خبرهای بی‌پایه و ساختن و پخش آن‌ها در میان مردم.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۹۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۶۰ پاراگراف)

ناکافی بودن شایعه و قرائن متفرق برای اثبات جرم

… نداریم - نمیتوانیم حکم کنیم که باید دستگاه قضا اینجور قضاوت کند؛ نه، دستگاه قضا باید نگاه کند، اگر دلائلی برای مجرمیت کسی، چه در زمینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی سیاسی، چه در زمینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی اقتصادی، چه در زمینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مفاسد گوناگون پیدا کرد، بر طبق او حکم کند. این شایعاتی که شما شنیده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اید، بنده هم خیلی از این شایعات را میشنوم؛ ممکن است بسیاری از این شایعات مطابق واقع هم باشد و انسان شواهد و قرائنی هم برایش داشته باشد؛ اما قرینه و شاهد متفرق نمیتواند جرمی را علیه کسی اثبات کند؛ به این نکته توجه داشته باشید. لذا اینجور نیست که فرض کنیم یک مجرم قطعىِ پشت پرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای وجود دارد که دستگاه بنا دارد از جرم او به یک دلیلی بگذرد. این یک نکته.

نقل سخنان خلاف واقع میان دو طرف برای ایجاد اختلال

… باره بیشتر صحبت خواهم کرد. کسانی نمیخواهند این موفقیتهای شما را ببینند. در این قضایا همه موفق شدید، همه پیروز شدید؛ در این جهت که توانستید نظام مورد علاقه‌تان را تحکیم ببخشید. مردم همه پیروزند؛ به خاطر اینکه توانستند یک عظمتی و عزتی را از خودشان بروز بدهند. عده‌ای این را نمیخواهند و طبعاً خرابکاری میکنند، ایجاد اختلال میکنند، از این به آن حرف میبرند، از آن به این حرف می‌آورند؛ غالباً هم خلاف. بنده چون از اطراف مختلف، حرفها به گوش من میرسد، میبینم این چیزهائی که این طرف از آن طرف میگوید، بعضاً خلاف واقع است؛ هم آن چیزهائی که آن طرف از این طرف بیان میکند، بعضاً خلاف واقع است. پیداست کسانی در وسط نمیخواهند این اتحاد و اتفاق در کشور شکل بگیرد. این حالا آسان‌ترینش است، بدترش هم همین کارهای خرابکاریای است که شما میبینید انجام میدهند، که البته همه باید در مقابل این خرابکاریها بایستند، اعلام موضع کنند. همه بایستی بگویند.

توصیه به ترتیب اثر ندادن به شایعات روزنامه‌ای علیه دولت

… و هر چه هست - با این دولت هست و مطرح میکنند، من به هیچ‌وجه تأیید نمیکنم؛ این‌طوری نیست. البته تغییر و تبدیلهایی در همه‌ی دولتها شده است؛ در بعضی دولتها بیشتر و در بعضی کمتر. و این دولت نهم، جزو آن بیشترها نیست. از این تغییرات وسیعتر و عمیق‌تر فراوان داشتیم. این شایعات روزنامه‌ای و اینها را خیلی ترتیب اثر ندهید.

شایعه‌سازی دشمنان و تکرار آن در داخل برای دلسرد کردن مردم

… حالا حتّی بعضی از دشمنان ما در زبان هم اظهار مخالفت میکنند؛ چون ناراحتند که ملت ایران در یک انتخابات پرشور و وسیع، شعارهای اساسی انقلاب برایش مطرح بشود و یک اکثریت بزرگ و چشمگیری به دنبال این شعارها بروند؛ این معلوم است که برای استکبار جهانی ناخوشایند است؛ لذا شایعه‌سازی میکنند، شایعه‌پراکنی میکنند، متأسفانه یک عده هم همین شایعات را در داخل تکرار میکنند. انسان شایعات مضحکی را درباره‌ی دولت میشنود که مثل این شایعات را در زمان انتخابات هم میگفتند که: بنا دارند این‌ها خیابان‌ها را دیوارکشی کنند!! و چه بکنند. حالا هم از همین‌جور حرف‌ها را شایعه میکنند و میخواهند ذهن مردم را خراب کنند؛ مردم را دلسرد کنند. این شایعه‌پراکنیها مُضر است. مردم هم باید اعتماد کنند، مجلس شورای اسلامی هم باید اعتماد بکند، تا ان‌شاءالله این دولت بتواند کارها را انجام بدهد. البته باید این حالت جدیت را مسؤولان دولتی حفظ کنند؛ یعنی این دیگر وظیفه‌ی اصلی آنهاست و باید به‌طور جدی به دنبال …

نهی از اعتماد به شایعات دربارهٔ فساد افراد

… این‌طور نیست. جرم را باید شناخت، میزان جرم را باید فهمید، آن‌گاه توقّع مجازات متناسب با میزان جرم را داشت. اینها و پرونده‌های دیگری هم که اسم آوردید، بررسی شده است. اگر بنده بدانم در نمایندگانم مفاسدی وجود دارد، قطعاً برخورد میکنم و ملاحظه هیچ‌کس را نمیکنم؛ منتها نباید به شایعات اعتماد کنید. شایعه درست کنند که فلانی بخوربخور دارد، فلانی فاسد است؛ نخیر، این‌طور نیست؛ ما اطّلاع داریم و میدانیم. کانالهای ارتباطی بنده خیلی وسیع است و برخلاف آنچه بعضیها تبلیغ میکنند، به هیچ‌وجه منحصر به یک یا دو کانال نیست؛ من از راههای مختلف ارتباط برقرار میکنم و خیلی چیزها را میدانم. این‌طور نیست که واقعاً جرم و فسادی اتّفاق افتاده و نسبت …

نهی از باور شایعات و نادرستی بسیاری از آن‌ها

… منظور از «آقازاده‌ها» چیست. «آقازاده‌ها» یک عنوان کلّی است. یعنی فرزندان علما؟ فرزندان مسؤولان؟ یا فرزندان هر آقایی؟ بالاخره هر آقایی، فرزندش آقازاده است. آقازاده و غیر آقازاده ندارد؛ باید جلوِ همه را بگیرند و میگیرند؛ این‌طور نیست که کسی ملاحظه کسی را بکند. البته گاهی شایعه و حرف و گپ هم درست میکنند؛ همه آنها را باور نکنید؛ خیلی از آنها درست نیست.

تهمت و شایعه و برچسب ناحق، ابزار فاسدان علیه مبارزان با فساد

… نوشتم که مبارزه با فساد، دشمن تراش است. هر کس بخواهد با فساد مبارزه کند، یک صف طولانی دشمن جلویش به وجود می‌آید. این دشمنان چه کسانی هستند؟ فاسدها و لشکرهایشان؛ چون فاسدهای دانه‌درشت، لشکرهایی هم دارند؛ اینها در مقابل میایستند و انواع کارشکنیها را میکنند. کارشکنی هم، همه‌اش این نیست که کسی چاقو بکشد و به کسی حمله کند. امروز از چاقوکشیدن خطرناکتر هم هست: تهمت میزنند، شایعه درست میکنند، کار فرهنگی میکنند و به کسانی که از این حرفها بزنند و بخواهند این اقدامات را بکنند، برچسبهای نادرست و ناحق میزنند. باید با اینها مقابله کرد و صریح و صادق وارد میدان شد. باید آن تلاش و فعالیت اقتصادی انجام گیرد؛ باید به آن ارتقای فرهنگ دینی و ایمانی همت گماشته شود؛ باید مبارزه با فساد از همه طرف - چه از طرف رئیس‌جمهوری که ان‌شاءاللَّه مردم انتخاب خواهند کرد، چه از طرف بقیه …

بدبین کردن مردم به مسئولان با شایعه و جعل خبر و ناامید کردن آنان

… که این طور بگوییم که این اثر را بکند. کسانی که زبان و قلمشان کار میکند، در درجه اول باید این را رعایت کنند که آنچه میگویند، ایجاد بدبینی نکند. مردم نسبت به یکدیگر بدبین شوند، یا مردم نسبت به مسؤولان بدبین شوند؛ این باز یک نوع فتنه‌سازی و گناه دیگری است. بعضی افراد همه همتشان این است که با شایعه‌پردازی، با جعل خبر و با پرداختهای تقلب‌آمیزِ خبر - ممکن است یک خبر اصلش هم راست باشد، اما به نوعی آن را پردازش کنند تا مطلب دروغ و خلاف واقعی را در ذهن مخاطب القاء کند - دلهای مردم، جوانان و خوانندگان و شنوندگان خودشان را نسبت به مسؤولان نظام بدبین و آنها را دچار تردید کنند. این کار چه فایده‌ای دارد؟ جز کُند کردن حرکتِ پیشرفت ملت و کشور، هیچ فایده دیگری ندارد. جز این که مسؤولان را در این کار مردد کند، مردم را نسبت به آینده ناامید سازد و نیروی عظیم امید را از مردم بگیرد، هیچ فایده‌ای ندارد. بعضی کسان سعی میکنند افرادی را به همه نظام و یا به برخی از مسؤولان نظام بدبین کنند؛ در حالی که اگر حقیقتاً سخن حقی وجود داشته باشد، آن سخن حق ممکن است از طریقی به گوش مسؤول یا مسؤول مافوق او منتقل شود که آثار بسیار بهتری هم داشته باشد. حادثه‌ای اتفاق میافتد، …

پخش شایعهٔ اختلاف و کشمکش میان مسئولان

از طرفی، شایعه اختلاف بین مسؤولان طراز اوّل کشور را پخش میکردند؛ که جنگ قدرت است و با هم دعوا و کشمکش میکنند! ما میبینیم که خود این سیاسیّونی که در کشورهای گوناگون دنیا هستند، جنگ قدرت و کشمکش سیاسیشان به قدری است که از هیچ جنایتی علیه همدیگر پرهیز نمیکنند؛ اما در کشور ما - بخصوص در بین مسؤولان - بحمدالله مطلقاً از این نوع چیزها وجود ندارد؛ لیکن شایعه‌ای درست میکردند …

بی‌اثری شایعهٔ دشمن در برابر هشیاری ملت

… سیاسى نداشتند. آن چیزى که فتنه‌ى خوارج را به ‌وجود آورد و امیرالمؤمنین را آن‌جور زیر فشار قرار داد و قدرتمندترین آدم تاریخ را آن‌جور مظلوم کرد و على شد مظلوم، نبودن تحلیل سیاسى در مردم بود؛ وَالّا همه‌ى مردم که بى‌دین نبودند؛ [آنها] تحلیل سیاسى نداشتند. یک شایعه‌اى دشمن مى‌انداخت، فوراً این شایعه همه‌جا پخش میشد و همه قبول میکردند؛ خب چرا باید این‌جور باشد؟ اگر ملّت، هشیارى لازم را داشته باشد، شایعه‌ى دشمن مثل برفى و یخى است زیر آفتاب؛ چه کسى باید این کار را بکند؟ شما جوانها باید بکنید.

شایعه‌پراکنی از مصادیق فساد منافقان در قرآن

«و اذا جائهم امر من الأمن او الخوف أذاعوا به»،[5] یعنی شایعه ایجاد کردن و پراکندن براساس خبری یا تحقیر مؤمنین به قصد تضعیف روحیه آنها، یا ایجاد تردید در عقاید مؤمنین یعنی با صاحبان عقاید ضعیف روبرو شدن و در ایمانهای ضعیف آنها اختلال ایجاد کردن و با پرسشها و بیانهای نادرست، آنها را نسبت به ایمان خودشان در تردید انداختن، میتواند رابطه با دشمن باشد یعنی با جبهه‌ی دشمن و جبهه‌ی کفر ایجاد ارتباط کردن و با آنها مبادله‌ی موجودی کردن، به آنها خبر دادن، به آنها راهنمایی دادن از آنها پول گرفتن و از آنها دستور و الهام گرفتن یا کمک گرفتن، میتواند حتی قصد جان پیغمبر کردن و تصمیم به ترور پیغمبر و ترور شخصیت‌های برجسته باشد، که همه‌ی این موارد و موارد دیگر از مثال‌هایی برای فساد و افساد منافقین در قرآن هست.

خطر رقابت‌های منفی و شایعه و سوءظن در سپاه

رقابتهاى منفى میان افراد و بخشهاى گوناگون و میدان دادن به شایعه‌ها و سوءظن‌ها بیمارى خطرناکى است که باید هرگز به کالبد جوان و نیرومند سپاه راه نیابد و فضاى معطّرى را که هدفهاى الهى و انگیزه‌ى جهاد پدید مى‌آورد، آلوده نسازد. تجمّل و رفاه‌زدگى و عشرت‌طلبى ــ که بحمدالله‌ ساحت سپاه از آن دور است ــ به هیچ بهانه در این مجموعه‌ى پاک‌نهاد نباید نفوذ کند و وسوسه‌ها نباید عزم شما مردان حق‌طلب را متزلزل سازد. شما خود و خانواده‌هاى فداکارتان شایستگى آن را دارید که الگوى همه‌ى انسانهاى …

پرهیز از باور آسان گزارش‌ها پیش از تحقیق

… بشود کتابى را بخواند، آن‌‌جور به او نمیگویند که آقا چرا این کتاب را نخواندى. خب، بیرون مى‌آید و نقل میکند، آبروى نویسنده‌ى آن کتاب را که حالا در این مورد یک مرد بسیار بزرگوار، یک شخصیّت فوق‌العاده برجسته و منوّرى است ــ آقاى مصباح ــ ببرند و مخدوش کنند! لذاست که توصیه‌ی بنده این است که شما آسان باور نکنید؛ به گزارش باور نکنید، مگر تحقیق شده باشد و معلوم باشد. حالا بنویسید آن اسم و خصوصیّات را؛ من خواهم گفت تحقیق کنند و ببینند چه بوده.

انعکاس نومیدی در شایعات و دروغ‌های دشمن از راه رادیوها و عناصر خودفروخته

… همین قوانین داریم حرکت میکنیم؛ چرا امیدوار نباشیم؟ او توانست، و ما [هم] خواهیم توانست. او توانست تاریخ را عوض کند، او توانست صدها سال دنیا را تحت تأثیر احکام و نظام خود قرار بدهد؛ ما هم خواهیم توانست، ما هم دنباله‌ی همان راهیم. چرا ملّت ایران امیدوار نباشند؟ و دشمن که میخواهد ملّت ایران امیدوار نباشند، این نومیدى را در تبلیغاتش ‌-در شایعه‌پراکنی‌ها، دروغ‌سازی‌ها- منعکس میکند. در این روزها خدا میداند چقدر شایعه‌ی دروغ به دست دشمن در میان جامعه‌ی ما منتشر کردند. بنده در جریان این شایعات دائماً قرار میگیرم و میدانم دشمن چه شایعاتى را ‌-حتّى بعضى از شایعات بخصوص در بعضى از شهرها- منتشر میکند؛ به‌وسیله‌ی همین رادیوها و به‌وسیله‌ی معدودْ عناصرِ خودفروخته‌ی خائنِ پشت‌به‌خداکرده‌ی پشت‌به‌خلق‌کرده‌ی خودشان.

آغاز شایعه با پرسش‌های تلویحی بدون تهمت صریح

بعد از آنکه این مخدّره به مدینه برگشت، بعضی از افراد هرزه‌گو و یاوه‌گو، یک زمزمه‌ای را بین مردم انداختند که این خانم کجا بود؟ چرا عقب ماند؟ این شخصی که او را آورد چه کسی بود؟ بدون اینکه تصریح کنند و یک تهمت مشخّصی را متوجّه بکنند، یک زمزمه و شایعه‌ای را در میان مردم شروع کردند به پخش کردن.

توبیخ قرآن بر کوتاهی مسلمانان در برخورد با گویندهٔ شایعه

مسئله این نیست که او، زن پیغمبر است و باید او را احترام کرد؛ مسئله در آیات قرآن چیز دیگری است. در آیات سوره‌ی نور، مسئله‌ی «افک» ‌-یعنی همین سخن دروغی که منافقین و بدخواهان و افراد ناسالم در جامعه پخش میکردند و شایع میکردند- بشدّت کوبیده شده. چند آیه پی‌درپی با لحن بسیار تندی خطاب به مسلمانها ذکر میشود که چرا وقتی شما این شایعه را شنیدید، نسبت به گوینده‌ی این شایعه شدّت عمل به‌خرج ندادید ‌-مستفاد از آیات این است- و چرا قاطعاً این شایعه را رد نکردید.

نقد شایعهٔ انحلال ارتش یا سپاه به‌عنوان سخن دشمن

سوّم؛ همکارى کامل و محبّت برادرانه میان برادران سپاه و ارتش. دشمن از روى کمال عناد و خصومت، با القاى شایعات، سعى در ایجاد تفرقه میان نیروهاى مسلّح ما دارد و برخى دوستان نیز از روى جهالت، گاهگاه به شایعات ساخته‌ی دست دشمن دامن زده‌اند. گاهى شایعه‌ی انحلال ارتش و گاهى شایعه‌ی انحلال سپاه بر سر زبانها افکنده شده، که این هر دو و هر سخنى از این قبیل، سخنى است از سوى دشمن یا در جهت منافع او.اینجانب به پیروى از امام عظیم‌الشّأن و حکیم فقیدمان، قاطعاً میگویم: این هر دو سازمان، همچون دو بازوى جمهورى اسلامى، باقى و نیرومند خواهند ماند و تقویت خواهند شد. هر یک مأموریّتى جدا از مأموریّت دیگرى و مکمّل آن خواهند داشت و سپاه به‌جز مأموریّت رزمى خود، وظیفه‌ی سنگین سازمان‌دهى و آموزش و بسیج ارتش بیست‌میلیونى را هم بر عهده خواهد داشت. ارتش و سپاه با کمک و همکارى و رقابت مثبت خواهند توانست مانند همیشه سدّى مستحکم در …

احتمال نقشهٔ دشمن در نقل حرف و شایعه‌سازی علیه مسئولان

… و دقیقى است که دشمن روى آن سرمایه‌گذارى میکند. این‌جور نیست که ما بگوییم دشمن میخواهد تفرقه‌افکنى کند، ما هم مشتها را گره کنیم شعار بدهیم که نمیگذاریم؛ نه، دشمن یک روشها و مکانیسم‌هاى بسیار حساب‌شده و دقیقى را براى این کار دارد؛ لذا ما باید هوشیار باشیم. آنجایى که حرفى را از کسى پیش ما می‌آورند، آنجایى که شایعه‌اى را علیه کسى ‌-مقامى، مدیرى، مسئولى- درست میکنند، آنجایى که به شکل وظیفه‌ی شرعى در ذهن کسى مجسّم میکنند که باید این حرف را بزنى و باید این موضع را بگیرى و این وظیفه‌ی شرعى است، در همه‌ی این موارد، اوّلْ‌چیزى که به ذهن می‌آید باید این باشد که نکند همین، آن چیزى است که دشمن برنامه‌ریزى کرده تا به‌وسیله‌ی آن اختلاف ایجاد کند. حفظ وحدت را اصل قرار بدهیم. اگر یک تکلیف شرعی‌اى هم پیدا کردیم و احساس کردیم که اگر بخواهیم به این تکلیف شرعى عمل بکنیم، ممکن است یک مقدار تشنّج به وجود بیاید و این وحدت از بین برود، قطعاً به‌عنوان ثانوى،[16] انجام آنچه ما تصوّر کردیم تکلیف شرعى است حرام …

هشدار به شایعه‌پراکنان آگاه و نصیحت به همراهان ناآگاه

… مادامی که شما در صحنه هستید، مادامی که میان شما و دولت خدمتگزار جمهوری اسلامی مهربانی و صمیمیت هست، و مادامی که شما مانند امروز در همه‌ی مسائل کلّی و خطّ‌مشیهای این دستگاه خدمتگزار سهیم هستید، هیچ‌یک از این تبلیغات، نه در ملّت و نه در دولت اثری نخواهد گذاشت. و من به همه‌ی آن کسانی که تلاش میکنند مردم ما را نگران و افسرده و ناراحت و بیمناک از وضع حال و آینده کنند، و همچنین به کسانی که در داخل صفوف مردم، آگاهانه آن شایعه‌پراکنیها و آن دروغها را رواج میدهند، هشدار میدهم؛ و به همه‌ی آن کسانی که ناآگاهانه در خدمت این اهداف خبیث و پلید قرار میگیرند نصیحت میکنم: ملّت ما در مقابل این خباثتها، در مقابل این حرکتهای موذیانه، مواضع قاطع خود را حفظ خواهد کرد. ما در داخل هیچ مسئله‌ای نداریم؛ همه‌ی مسائل ما بحمدالله رو به بهبودی است؛ هیچ مشکلی نداریم. برادران خدمتگزار ما در دولت جمهوری اسلامی هرکدام به کار خودشان مشغول هستند؛ ترمیم کابینه، آمدن و رفتن چند وزیر، درحالیکه هم آنها که خدمت میکنند، هم آنها که میآیند، هم …

نهی از شایعه‌پراکنی و بدگویی از مؤمنان از روی بی‌تقوایی

بیشترین چیزی که آحاد ملّت و ما مسئولان دولت را، در مواضع درست و اسلامیمان استوار خواهد داشت، تقوای خدا است؛ از روی بی‌تقوایی حرف نزنید، از روی بی‌تقوایی شایعه پخش نکنید، از روی بی‌تقوایی سخن بدخواهان را نپذیرید، از روی بی‌تقوایی به این یا آن انسان مؤمن و فداکار که دارای چهره‌ی منوّری پیش خدا و خلق خدا است، بدگویی نکنید. ای برادران و خواهران! تقوای خدا را در همه‌ی گفته‌ها و همه‌ی کردارها پیشه‌ی خود کنید.

شیوهٔ دشمن برای دل‌سرد کردن مردم و بزرگ کردن ضعف‌های کوچک

… میان مؤمنان از خداست. جند شیطان را از بین ببرید. اگر توانستید این وحدتی را که وجود دارد، حفظ کنید، مردمی بودن این انقلاب حفظ خواهد شد. یا به وسیله‌ی تفرقه‌افکنی دشمن سعی میکند مردم را از صحنه خارج کند، یا به وسیله‌ی دل‌سرد کردن مردم. کاری نشده، چه کردند؟ یا به وسیله‌ی شایعه‌پراکنی و اشاعه‌ی دروغ. احیاناً بزرگ کردن نقطه‌های ضعف کوچک. یا به وسیله‌ی تخریب، ارعاب، توی مسجد بمب‌گذاری کردن، تا مردم بترسند، مسجد نروند. غافل از این‌که این مردم به جبهه میروند، توی مسجد که دیگر بیشتر از جبهه انفجار نیست.

نمونه‌هایی از شایعه‌های بی‌اساس دربارهٔ درآمد و خویشاوندی مسئولان

… آقا شما بابت نماز جمعه هر ماهی چهل هزار تومان میگیرید؟ هر هفته‌ای، یک روایت این است، چهل هزار تومان میگیرید؟ آقا آقای فلانی تو خانه‌ی عَلَم مینشیند؟ آقا آقای فلانی شرکت تولیدی دارد؟ کارخانه‌دار است؟ آقا آقای کلانتری وزیر راه داماد آقای موسوی اردبیلی است؟ و از این قبیل سؤال‌ها که بنده که اصلاً دختر ندارم تا حالا، چند تا داماد برای خود من فقط پیدا شده و هر کسی که یک جایی پیدا میشود، اگر دختر است میگویند این دختر فلانی یا فلانی یا فلانی است، چند تا را اسم می‌آورند. اگر مرد جوانی است میگویند این داماد آنهاست، در حالی که خدای متعال نه به ما دختر داده و نه هم داماد.

لزوم حفظ خونسردی مردم و نفی شایعات ضدانقلاب در آغاز جنگ

… دست نشانده و مزدور عراق تجاوز هوایى را به حریم جمهورى اسلامى ایران آغاز کرده و به چند پایگاه هوایى حمله نموده است. ما تاکنون نخواسته بودیم حمله را آغاز کنیم، اما ارتش جمهورى اسلامى تجاوز این بعثى‌هاى دست نشانده را تحمل نمى‌کند و درس تلخى به صدام خواهد داد. مردم عزیز ما باید خونسردى و متانت خود را حفظ کنند. هرگونه شایعه را که احیاناً ضد انقلاب منتشر مى‌کند نفى کنند؛ به پادگانهاى نظامى نزدیک نشوند و در انتظار لحظه‌ى انجام مسؤولیت همگانى که از سوى رهبر عظیم الشأن محول خواهد شد باشند. هم اکنون نیروهاى رزمنده‌ى ارتش جمهورى اسلامى ایران، در زمین و هوا و دریا به نبرد سرگرمند. نتایج متعاقباً به اطلاع ملت ایران خواهد رسید.

شایعهٔ قدرت سپاه معاویه و سست‌شدن اراده‌ها

… رفته به جبهه، یک پایه‌اش می‌لنگد ـ در تمام این جاهایی که می‌شد تردیدافکنی بکند، معاویه با پول، تردیدافکنی کرد. یک عده‌ای را فرستاد که آقا! چرا می‌جنگید؟ چه لزومی دارد؟ چه فایده‌ای دارد؟ حالا یک شش ماهی صبر می‌کردید، حالا تازه مثلاً از جنگ نهروان فارغ شدیم. یک عده‌ای از آن‌طرف بنا کردند به حرف‌زدن، که نیروهای معاویه خیلی قوی‌اند، مگر می‌شود با آنها جنگید! امیرالمؤمنین نتوانست در صفین بر آنها فائق بیاید، حالا مگر حسن‌بن‌علی می‌تواند! بنا کردند از این حرف‌ها؛ شایع‌افکنی کردند، یک مقدار اراده‌ها را سست کردند.

شایعه‌های معاویه و ایجاد دودستگی در لشکر مدائن

… نژاد و نسب که از یک‌طرف تأثیر داشت؛ دورتربودن از منابع فکری اسلامی، در سطحی مسلمان‌شدن، تأثیر داشت. یک‌سره و یک‌دست نبودن و قرارداشتن جاسوس‌های معاویه و طرف‌داران فکر معاویه در میان آنها و خوارج که باز به احتمال قوی از معاویه الهام می‌گرفتند، اثر داشت. و شایعه‌های معاویه هم مطلب را تمام می‌کرد که امام مجتبی می‌خواهد صلح کند، قیس‌بن‌سعد هم آنجا صلح کرده است، عبیدالله هم فرار کرده است! [لذا] در بین مردم، دودَستگی و اختلاف به‌وجود آمد. و اینها روش‌هایی است که امام مجتبی از هیچ‌کدامش نمی‌تواند و نباید هم استفاده کند.

شایعه‌سازی و مخدوش کردن چهره‌های نورانی از موفق‌ترین کارها در دنیا

… وقتی تبلیغات می‌تواند از علی‌بن‌ابی‌طالب، اول‌مؤمنِ به اسلام و اول‌مجاهد در راه خدا، آن‌چنان چهره‌ای بسازد که مردم برای خاطر خدا راحت او را لعن کنند، خیلی راحت هم می‌تواند از علی‌بن‌موسی الرضا یک چهرۀ غلط بسازد. این تا وقتی است که مردم این چهره را ندیده‌اند. در دنیا، همواره شایعه‌سازی، زشت‌کردن چهره‌های زیبا، مخدوش‌کردن چهره‌های منوّر، جزوِ موفق‌ترینِ کارها بوده؛ و این مخصوص علی‌بن‌موسی الرضا هم نبود. امام باقر صلوات‌الله‌علیه وقتی‌که از پیش هُشام برمی‌گشت، شایع کردند مسیحی شده. اما تا وقتی این شایعه می‌گرفت که امام را ندیده بودند. وقتی می‌دیدند، وقتی حرف می‌زد، وقتی حقایق را می‌گفت، آن نفوذ کلام، آن حلاوت سخنِ ازدل‌برخاسته، همۀ توطئه‌ها را خنثی می‌کرد. …

تأثیرناپذیری قوه از شایعات و خوشایند و بدایند دیگران

بر طبق این سند باید عمل بشود؛‌ یعنی قوّه در مقابل شایعه و حرف و مخالفت و مانند اینها، حالت انفعالی نداشته باشد. راه مستقیمی است جلوی او و با قدرت این راه را دنبال کند و حرکت کند؛ تحت تأثیر شایعات و اینکه حالا چهار نفر خوششان می‌آید، چهار نفر بدشان می‌آید قرار نگیرد؛ این توصیه‌ی اوّل.

منشأ بودن گاه‌به‌گاه اظهارات برخی افراد قوهٔ قضاییه برای اخبار اثرگذار بر افکار عمومی

… یکی از وظایف قوّه‌ی قضائیّه برخورد با این مسئله است. البتّه اینجا هم من شنیدم بعضی گفتند که قانون نداریم؛ اوّلاً میشود از همین قوانین موجود استفاده کرد و حکم این را فهمید؛ اگر قانون هم ندارید، سریع قانون تهیّه کنید؛ اینها چیزهای مهمّی است. این هم یک مسئله. البتّه گاهی اوقات هم منبع برخی از همین اخبار خود قوّه‌ی قضائیّه است. یعنی گاهی اوقات یک نفری از قوّه‌ی قضائیّه یک گوشه‌ای یک چیزی راجع به یک کسی، راجع به یک مجموعه‌ای ذکر میکند که خود این، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار میدهد.

نادرستی برخی حرف‌ها دربارهٔ افراد

اگر من کسی را منصوب کرده باشم و بعد در او عیبی از قبیل همین مفاسد اقتصادی ببینم، بدون تردید با او مماشات نمیکنم و او را کنار میگذارم - مثل نمایندگیهایی که هستند و بعضی سمتهای معروف - منتها معلوم نیست آنچه درباره آن شخص گفته شده، حقیقت داشته باشد. نسبت به برخی افراد حرفهایی میزنند که من هم آن حرفها را شنیده‌ام و از نزدیک میدانم که خلاف است و درست نیست؛ ممکن است این هم از آن قبیل باشد. به هرحال بنده فساد را در کسی که با حکم من منصوب شده و میتوانم او را از آن کار برکنار کنم، تحمّل نمیکنم؛ اما این‌که «اگر رهبری لازم میدانست، به آنها تذکّر میداد» بله، آن‌جایی که جای تذکّر است، تذکّر میدهم؛ اما تذکّر به شخص چیزی نیست که از تلویزیون پخش شود. آن …

رد شایعهٔ واگذاری دانشگاه‌های دولتی به بخش خصوصی

من تعجب کردم وقتی در روزنامه‌ای دیدم گویا به شایعه‌ای دامن زده می‌شود مبنی بر این‌که «قرار است دانشگاههای دولتی را به بخش خصوصی واگذار کنند!» چنین موردی را قبلاً نشنیده بودم و معلوم شد که بناست شایعه‌پراکنی انجام گیرد. دولت نسبت به این قضیه، با علاقه‌مندی، با احساس مسؤولیت و اهتمام به مسائل فرهنگی و دانشگاهی پیش می‌رود و اینها جهات مثبت است. اما نکته‌ای که باید به آن توجه شود، این است که ما هر چه از مبدأ انقلاب فاصله می‌گیریم و سالهای عمر انقلاب و جمهوری اسلامی بیشتر …