رفتن به محتوای اصلی

شاپور بختیارشخص

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آخرین نخست‌وزیر رژیم پهلوی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:مصاحبه با کرککروفت درباره اسلام‌— ۱۳۵۷/۱۰/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۳
۱۳۵۷۱۳۶۳

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

بی‌عقلی او در نپذیرفتن نصیحت امام برای قرار گرفتن در اختیار ملت

این چه شد؟ این یک تحولی پیدا شد در قشرهای نظامیها؛ که یا روحیه‌ها را دادند از دست یا متحول شدند و متصل شدند به- البته مختلف بودند- اینها؛ متصل شدند به این جمعیت. در این آخر این آدم بسیار بی‌عقل، این بختیار بسیار بی‌عقل که من نصیحتش کردم و اگر نصیحت مرا قبول کرده بود حالا نخست وزیر بود؛ من نصیحت کردم به او آن وقت که پاریس بودم که تو حالا که شاه رفته یک چیزی دستت آمده بیا بگو که من می‌خواستم یک خدمتی به ملت بکنم، حالا من در اختیار ملت؛ اگر این [کار] را می‌کرد قهرمان می‌شد؛ نفهمید که چه بکند.

نمونهٔ منحرف ملی‌نما که از آمریکا دخالت نظامی و محاصرهٔ اقتصادی ایران را خواسته

… کنیم. و بعدش هم آن وقتی که مقتضی بشود، مجلس شورای ملی هم تاسیس بشود که ارکان حکومت مستقر باشد. ما حالا یک حکومت لغزان داریم. یک حکومت که باز استقرار ندارد. برای اینکه ما [و لو] قانون اساسی‌مان مورد تایید ملت شد، لکن خوب باز رئیس جمهور و مجلس شورا لازم داریم. الآن اگر بخواهید افکار را متوجه بکنید به این مسائلی‌ که دست دوم است و از آن مسائل غفلت بکنید، خوب، احتمال این است که یک رئیس جمهور، یک وقتی آنها که در صددند، و اشخاص منحرف در صددند که یک منحرفی را- مثلا فرض کنید- تعیین کنند و جا بزنند، یک منحرفی که شاید در طول مدت حیاتش هم خودش را ملی جا زده، چنانچه دیدید مثل بختیار که در جبهه ملی و- نمی‌دانم- از طرفدارهای دکتر مصدق، و اینها ده- بیست سال اینجا این را حفظش کردند و [با چهره‌] ملی، بعد هم دیدید چه جنایتکاری از کار درآمد و الآن هم مشغول هست. یک آدمی که به امریکا [پیشنهاد] می‌کند که دخالت نظامی مثلًا بکن- شاید گفته است- و قضیه اقتصادی را به قاعده گفته است که نه، باید ایران را در [حصر] اقتصادی قرار بدهی. آدمی که می‌گوید ملی، خودش را ملی حساب می‌کند آن وقت تاکید می‌کند که امریکا این کار را بکند. اینها دارند، یک همچو اشخاصی ذخیره دارند. ممکن است یک اشخاصی خودشان را، اگر ما غفلت بکنیم جا بزنند و یک مقامی را بگیرند. یا در مجلس شورا اشخاصی وارد بشوند که آن اهمیتش خیلی بیشتر است و اصل اساس را از بین ببرند. حالا باید همه شماها، همه خواهرها، همه برادرها، …

کارگزار آمریکا و تلاش آمریکا برای حفظ او

اشخاص را فرستاد. و بعد از اینکه شاه بیرون رفت و بختیار آمد، باز کوشش می‌کرد که بختیار را حفظ کند. که آن هم یکی از انگلهای ملت ما و یکی از اشخاصی بود که برای امریکا کار می‌کرد. و تعقیب کردند که بختیار باقی باشد. بعد از اینکه بختیار رفت، اینها مشغول فعالیت شدند برای اینکه نهضت ما به ثمر نرسد و قدم به قدم دنبال کردند و آنهایی که دنبال آن بودند، از عمال امریکا بودند. از ریشه‌های فاسد رژیم سابق بودند.

درخواست محاصرهٔ اقتصادی ایران از کارتر با ادعای ملی بودن

گاهی اضافه می‌شود از یک جبهه‌ای که دخالت نظامی، و گاهی گفته می‌شود که محصور کنید از حیث اقتصاد، حصار اقتصادی. و مع الاسف یک نفر آدمی که، ایرانی خودش را می‌داند و می‌گوید من ایرانی هستم قبل از اینکه مسلمان باشم- در صورتی که مسلمان بودنشان را نمی‌دانم، ایرانی بودنشان را هم می‌دانم نیست- دستور می‌دهد یا تقاضا می‌کند از کارتر که محاصره اقتصادی بکن ایران را. ایرانی است، در انگلستان[5] است؛ بختیار هست، می‌گوید من ملّی هستم. و من آن مطلبی را که یک روزی گفتم، شاهدش امروز پیدا شد. یک روز گفتم که اینها؛ این ابَرقدرتها ممکن است که بیست سال، سی سال، یک کسی را در یک مقامی با یک وِجْهِه‌ای حفظش کنند و نوکر آنها باشد، لکن مامور باشد که به جهت، لباس ملّی به خودش بپوشد؛ مثل بختیار که خودش …

اطاعت نکردن نیروها از دستور بمباران بختیار

… نمی‌توانستیم بکنیم. اینها کارهایی بود که جز آن رده اول که آنها دیگر منقلب شده بودند به یک آدم فاسد؛ به یک حیوان، رده‌های بعد از آن، هم افسرهایشان، و هم درجه درجه‌دارهایشان، و هم سربازهایشان، اینها از آنها برگشته بودند. اگر امر هم می‌کردند، اطاعت نمی‌کردند. حتی من، آن طور که شنیدم بختیار وقتی که می‌خواسته برود، در همین راهی که داشته می‌رفته که برود، امر کرده است که به عنوان اینکه خوب، نخست وزیر هستم، امر کرده است که آن را بمباران کنید، گوش به او ندادند. این تخلف این جمعیت از آنها یک چیزی بود که خدا درست کرد برای آنها. اگر این جمعیت، این سرباز مجهز و کذا تبعیت کرده بودند از این درجه اولی‌ها، از شاه و از بختیار، و از آن بالاترها و بالاها، اگر اطاعت کرده بودند، حالا نه من اینجا نشسته بودم و نه آقا و نه جمع شما. …

تلاش ناکام کارتر برای حفظ او

ملتها هم با ما مقابله‌ای ندارند- در شکست محمد رضا [امریکا] یک شکست اقتصادی خورد و یک قدری هم شکست سیاسی. و هر چه هم کوشش کرد آقای کارتر برای اینکه محمد رضا را نگه دارد، و اخیراً هم کراراً پیش ما می‌فرستاد که مثلًا ایشان باشد و فلان، و بعد هم بختیار را می‌خواست نگه دارد، ولی نتوانست و شکست خورد. آن یک شکست بود. گر چه بزرگ بود لکن در مقابل این شکست دوم که خواهد خورد کوچک است.

توطئه‌گری در انگلیس و لزوم استرداد او

… دیگر رفتار می‌کنیم. آنها خیال نکنند که ما هم همین طور نشسته‌ایم گوش می‌کنیم که هر غلطی اینها می‌خواهند بکنند. نخیر، این طور نیست. مساله باز انقلاب است. یک انقلابِ زیادتر از انقلاب اول خواهد شد. باید سر جای خودشان بنشینند و این خائن را او برگرداند. و آن خائن؛ بختیار خائن را هم او برگرداند. نه اینکه بختیار خائن را ببرند آنجا و بنشیند و توطئه کند و افراد دور خودش جمع کند و- عرض بکنم- روزنامه بنویسد و اطلاعات درست کند، و جوانهای ما را دولت انگلستان توقیف کند و بگیرد، برای خاطر اینکه تظاهر بر ضد شاه یا بر ضد بختیار کرده‌اند. اگر دست برندارند از اینها و این جانیها را تحویل ندهند، یا لا اقل بیرون نکنند از مملکت خودشان، ما تکلیف دیگری داریم و عمل می‌کنیم به آن تکلیف.

تلاش برای نگه داشتن بختیار، نوکر شاه، و بیرون راندن او به دست ملت

… اینها دیگر تا آخر کوتاه است، نه به نفتش می‌توانند دست بزنند و نه به مس‌اش می‌توانند و نه به سایر چیزهایش‌ اینها می‌خواهند که نگذارند این نهضت به آخر برسد. تا می‌توانستند همه جمع شدند که نگذارند محمد رضا برود، همه قوا جمع شدند که نگذارند او برود، خوب؛ نشد؛ ملت قیام کردند و نشد، بعد که او رفت، جمع شده بودند که بختیار را نگه دارند که آن هم تالی[2] او بود، او هم یکی از نوکرها بود. بعد که او [را] هم ملت خارجش کرد. کوشش می‌کردند که خوب [شاه‌] باشد. بعد از اینکه یک عده‌ای، حتی اشخاص محترم، هم کوشش به اینکه خود او بماند، بعدش کوشش به اینکه بختیار باشد، و بعد از کوشش به اینکه این شورای سلطنتی باشد و ما انتخابات را درست کنیم، اینها همه یک [برنامه‌هایی بود که هی تزریق …

اقرار به اینکه قتل به فرمان او واقع شد

این هویدا پانزده سال، یا سیزده سال تقریباً نخست وزیر بود و تمام جنایات گردن نخست وزیر است. ما هر نخست‌وزیری که در آن عصر [منصوب‌] شده، اگر پیدا کنیم مثل شریف امامی[4]، مثل بختیار[5]- محکوم به قتلند اینها. بختیار خودش اقرار کرد که به امر من قتل واقع شد. اینها عامل قتلند به این طور که وادار کردند به قتل عام. جمعیت اینها مفسدند؛ اینها فاسدند. ما برای حقوق بشر این کار را داریم انجام می‌دهیم. و این جمعیتی که صدا بلند می‌کنند که حقوق بشر، حقوق بشر، اینها عمال استعمارند. اصلِ این جمعیتهایی که در امریکا، یا در …

بی‌اعتنایی به تحریکات بختیار و ناتوانی او

… بزرگ حامی ملت ایران است، این دسایس هم خنثی خواهد شد. اینها حرکات مذبوحانه است. اینها کسانی نیستند، اینها چیزی نیستند. آن موقع که اسلحه داشتند و حمایت می‌شدند کاری از پیش نبردند و [مردم‌] کلکشان را کندند؛ حالا که ما مسلح هستیم، ملت مدافع ماست، وحشتی نداریم. این مردک[2] کیست که تحریک کند؛ او قابل این حرفها نیست. خداوند همیشه با مستضعفان است و حق همواره بر باطل غلبه کرده و ایمان همیشه فایق شده است. انقلاب اصیل ما- که با دست خالی در برابر اسلحه و زور پیش رفت- با کمک خداوند منان بود و سلطنت طاغوتی را واژگون کرد. با اتکال به خدا و با وحدت کلمه و همت فرزندان این آب و خاک، …