رفتن به محتوای اصلی

سینما

نام‌های دیگر: سینمای اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فیلم و صنعت سینما و نقش آن در فرهنگ و تبلیغ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار رئیس و مسئولان ارشد بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامى— ۱۳۶۸/۰۹/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

من نگاه میکنم، میبینم که در محیط کار فرهنگی ما به‌عنوان اسلام، کارِ خیلی کمی انجام میگیرد. فرض بفرمایید وزارت ارشاد نمی‌آید اعلان کند که من میخواهم «سینمای اسلامی» درست کنم! مگر ما از چه خجالت میکشیم؟! یک روز در این دنیا کسانی بودند که از گفتن «بسم‌الله» و از بردن نام اسلام، خجالت میکشیدند؛ ما آمدیم اسلام را در دنیا سکّه‌ی رایج و نرخ شاه‌عبّاسی کردیم. حالا خجالت بکشیم از این‌که بگوییم سینما و تئاتر اسلامی میخواهیم؟! چرا اعلان نمیکنند؟ صریحاً بگویند که ما میخواهیم سینمایمان را اسلامی کنیم. «سینمای اسلامی» یعنی چه؟ یعنی ما میخواهیم محتوای این تکنیک، این قالب و این هنر را که از دیگران گرفته‌ایم - مثل خیلی چیزهای دیگر - اسلامی کنیم. ما میخواهیم از قالب این، هرچه را که با اسلام منافات دارد، حذف کنیم. چه مانعی دارد این گفته شود؟! چرا گفته نمیشود که ما در هنرهای نمایشیمان و در دانشگاه و در فلان برنامه، کارگردان مسلمان میخواهیم؟! به این معنا تصریح شود که ما میخواهیم کارگردان مسلمان، فیلمنامه‌نویس و بازیگر مسلمان درست کنیم و فضای جامعه را اسلامی کنیم. چرا این تصریح نمیشود؟! چرا در محیط دانشگاه تصریح نمیشود که ما میخواهیم دانشگاه را اسلامی کنیم؟! من چند سال قبل، این را مطرح کردم. البته اطّلاع دارم که آقایان جلساتی دارید؛ ان‌شاءالله که این جلسات به نتایج خوبی هم برسد. من میگویم از این‌که شما بگویید «ما میخواهیم دانشگاه، اسلامی باشد»، خجالت نکشید و از این نترسید. این، آن چیزی است که این ملت برای آن قیام کرده است و من و شما پوسته‌ی رویی و ظاهر این ملت هستیم. اراده‌ی ما، فکر، گمان و روحیّات ما حاکی از اعماق عظیم قشرهای این ملت نیست! قشرهای ملت، همان کسانی هستند که این انقلاب را به‌وجود آوردند، این جنگ را اداره کردند و این همه شهید دادند. الان هم حاضرند؛ اگر امتحانی پیش آید، همان‌طور شهید خواهند داد، کشته خواهند شد و گرسنگی خواهند کشید. مردم، مؤمنند.

لزوم همسویی کامل فیلم‌های تولید داخل با هدف اسلامی

… حدّاکثر ممکن ــ این جورى تعبیر کنیم: هر چه گیر مى‌آید ــ اکتفا کنید؛ بالاخره فیلم خارجى است دیگر؛ جاى دیگر ساخته شده؛ باید بین آنهایى که نشان میدهید، این یکى بهتر از آنهاى دیگر باشد، تعارض کمترى داشته باشد؛ امّا در فیلمى که شما میسازید، این مسئله وجود ندارد. فیلمى که شما میسازید، باید صد درصد در این جهت باشد. اگر یک درصد در این جهت نباشد، کمبود است و قابل قبول نیست.

فیلم‌های معنوی ساختهٔ جوانان مسلمان پس از انقلاب و اشکالات آثار بازماندگان گذشته

… که در طول این مدّت، این مقدار به اینها برخورد نشده. خیلى هم خوب شده، نسبتاً پیش رفته، امّا خب اشکال فراوان است. آنجایى که اشکال هست، مال این است که ما آدمش را نداریم؛ این را بدانید. آدمش را که داشته باشیم، خوب خواهد شد. آن جایى که آدمش را داریم، خوب است. آن فیلمى که در تلویزیون نشان داده میشود، شما که نشسته‌اید پاى آن فیلم، قلبتان از شوق به رضوان الهى میلرزد ــ که از این فیلم‌ها هست؛ اشک انسان را در مى‌آورد ــ آن فیلم مال آن بچّه‌مسلمان‌هاى ساخته‌شده‌ى بعد از انقلاب است.است. آن فیلمی که شما در آن اشکالات گوناگونی را پیدا میکنید، مال آن کسانی است که از سابق مانده‌اند. البتّه همان که او ساخته، قیچی میشود، ملاحظه میشود، کنترل میشود امّا این مقدارش هم از دستشان در میرود می‌آید بیرون؛ باید اینها درست بشود. امّا آنچه تاکنون شده، فوق‌العاده است؛ این شوخی نیست. در هیچ جای دنیا شما این دستگاه ساخته‌شده و پرداخته‌شده‌ی به وسیله‌ی …

عدم تناسب مضامین فیلم‌ها با شکوه انقلاب و عمق معارف

من متأسّفانه میبینم که فیلم‌هاى داخلى ما نقصهاى زیادى دارد و مهم‌ترین نقص آن در فیلمنامه‌ها است. ما هنرپیشه‌هاى خوبى داریم، کارگردان‌هاى خوبى داریم، صحنه‌آرایى‌ها خوب است، [امّا] مضمونها پوک است، پوچ! اصلاً مناسب با آن شکوه و اوج انقلاب نیست؛ با آن پیچیدگى و عمق معارفى که در اختیار ما است، نیست؛ متناسب با واقعیّتهاى بسیار عمیق و ظریف و زیباى جامعه‌ى ما نیست. این نمایشهاى انسانىِ بسیار بسیار پُرشکوه و زیبا در جامعه‌ى ما وجود دارد. فیلم‌هاى ما متأسّفانه اینها را نشان نمیدهد! میرود سراغ یک چیزهاى خیلى کم‌مایه، کم‌عمق، سطحى، آن هم با نگارشهاى خیلى ناشیانه! فیلمنامه‌ها متأسّفانه هیچ خوب نیست؛ یعنى خیلى ناقص است، خیلى …

پر کردن خلأ فیلم‌های خارجی با تولید داخلی

… یادماندنى انقلاب را بیایند تصویر کنند در فیلمنامه‌هاى بسیار هنرمندانه و انسانى و حاکى از اوج درک و فهم نویسنده ــ که انسان گاهى در بعضى از فیلمنامه‌هاى خارجى مشاهده میکند این معنا را ــ بنشینند تهیّه کنند، بعد آنها را به سلک نمایش بکشید و به مردم نشان بدهید. خلأ نمایشهاى خارجى را، فیلم‌هاى خارجى را اینجا پُر کنید. این به نظر من، آن تکلیف اصلى است.

خارج بودن بنیادهای فیلم‌سازی از حیطهٔ تصمیم‌گیری مجمع

بعضی از چیزها از حیطه‌ی بعضی از این تصمیم‌گیریها خارج است. مثلاً ممکن است شما تصمیم‌گیری کنید که در کشور فیلمی با این خصوصیات ساخته نشود. بنیادهایی که فیلم میسازند، در اختیار شما نیستند. در اختیار نبودنشان هم به این معنا نیست که جایی وجود دارد که کلیدش در دست یکی دیگر است؛ حالا کلیدش را بگیریم و بگوییم همانهایی که ما میگوییم، در بیاید. قضیه این‌طوری نیست. آن‌جا هم یک مجموعه‌ی انسانی هستند که تفکر و گرایشی دارند؛ بعضیشان هم عناصر خودی هستند؛ …

واقع‌نمایی، راز جاذبهٔ فیلم‌های ژاپنی و سریال سال‌های دور از خانه

ژاپنیها برمیدارند از زندگی معمولی و شخصی یک نفر، یک موضوع برای فیلم درست میکنند، که مطابق با واقع است. اصلاً علت جاذبه‌ی فیلمهای ژاپنی هم این است. البته هنرپیشه‌های خوبی دارند، اما علت جاذبه این است که درست مطابق با واقع است. این سریال «سالهای دور از خانه»یی که نشان میدادند، که همه را جذب کرد، حتّی امام را - حاج احمد آقا میگفت که امام مرتب این سریال را نگاه میکردند - علتش چیست؟ چون زندگییی که آن شخص در فیلم دارد، و آن کاری که او دارد میکند، درست مطابق با واقع است؛ یعنی همانی است که واقعیت دارد. اصلاً هنرمند این است؛ باید واقعیت را عکسبرگردان کند و به آدم نشان بدهد؛ حتّی آن مقداری که آدم نمیبیند، برجسته کند، واقعیت را با همه‌ی ریزه‌کاریهایش جلا بدهد و جلوی چشم آدم بگذارد. آن سریالی که اشاره کردم، این‌طور نبود؛ آن سحرِ …

نمایش غیرواقعی دستگاه قضای کشورهای مادی و قاضیان آن در فیلم‌ها

خب، ما خبر داریم از خیلى از دستگاه‌هاى قضای کشورهاى مادّى دنیا؛ آن‌جور که نشان میدهند نیست. اگرچه یک نقاط قوّتى دارد در برخى از جاها، لکن آن‌جور که معرّفى میشود و سعى میشود [نشان داده بشود] نیست. نشان میدهند که قاضى هوشیار است، قاضى دلسوز است، قاضى خستگى‌ناپذیر است، قاضى تأثیرناپذیر است؛ اینها را میخواهند در این فیلم‌ها و در این داستان‌سرایى‌ها نشان بدهند، معرّفى کنند. این از آن جهت است که اگر معلوم شد که دستگاه قضا سالم است، نتایج بسیارى در زمینه‌ى مسائل عمومى کشور میشود از آن گرفت.

مثال فرضی تصمیم به ساخت ده فیلم دربارهٔ مسائل زن و لوازم اجرای آن

… نشود. بنابراین، میشود حتّی موردی بحث کنیم. شما به تصمیمی میرسید، بعد میگویید فرضاً فلان طور فیلمی وارد بشود، یا وارد نشود، یا مثلاً ده فیلم در این مقوله ساخته بشود؛ این یک تصمیم است. ممکن است تصمیم شما این باشد؛ خیلی خوب، حالا میخواهیم ده حلقه فیلم بسازیم. فرض بفرمایید در همه‌ی زمینه‌های مربوط به زن - مثلاً از کرامت زن، از حجاب زن و ... - و سایر مسائلی که در جامعه مطرح است، باید ده حلقه فیلم ساخت؛ خیلی خوب، حالا میخواهیم این را اجرا کنیم. اجرای این، نیروی انسانی میخواهد، پول میخواهد، ابزار میخواهد؛ این ابزار در بعضی از مراکز هست، باید به اینها دستور داده بشود که مثلاً کارگردانی با هنرپیشه‌های خودش می‌آید و میخواهد از امکانات این‌جا استفاده کند. ممکن است با فشار و با هُل ما این قضیه به صورت موردی حل بشود. بنابراین، گاهی هم میشود موردی تصمیم‌گیری کرد. پس، …

نمایش تبلیغاتی دستگاه قضای مستقل و کارآمد در فیلم‌های برخی کشورها

… هیچ خبر نداشته باشد، و برود در دستگاه قضائى آن کشور یک تفحّصى بکند، ببیند قضاتى عادل و قاطع، سیستم و سازمانى منسجم و کارآمد، و قوانینى حساب‌شده و عادلانه وجود دارد، و ببیند که اینها خوب دارند کار میکنند، قاعدتاً باید نتیجه بگیرد که وضع این کشور خوب است. لذا در این فیلم‌هاى تبلیغاتى که بعضى از این کشورها میسازند ــ نه اینکه حالا به اسم تبلیغات باشد، باطن آن تبلیغاتى است ــ سعى میکنند دستگاه قضای خودشان را مستقل، کارآمد و قاطع نشان بدهند.