محرومیت مردم منطقه به سبب تفاوت فرهنگها، طبیعت خشن و دوری از مرکز
این کاری که شما مشغول هستید، کار لازمی است؛ زیرا که در سیستان و بلوچستان - چه در شهرهای مختلف بلوچستان یا روستاهای آنجا، و چه در زابل و روستاهای سیستان - یک عده از مردم و هممیهنان ما سکونت دارند که به خاطر عوامل چندی، دچار انواع محرومیتها هستند. یکی از این عوامل، جدایی فرهنگهاست؛ یعنی فرهنگها در بعضی از جهات، با هم مقداری تغایر دارند. این موجب شده است که برادران مسلمان ما در این منطقه - اعم از شیعه یا سنی - در هرجا که هستند، در مقابل طبیعت خشن آن منطقه، صحراهای پهناور، آفتاب سوزان، هوای غبارآلود در یک منطقه یا هوای نمآلود در منطقهی دیگر، با امکانات کم روبهرو باشند؛ و چون دور هستند، با عطوفت و محبت ناقصی از طرف مرکز روبهرو باشند.
انجام نشدن کار لازم برای آبادانی بلوچستان با وجود تلاشهای انجامشده
… در خاش یک وقتى رفتیم بالاى سر یک چاهى؛ آنچنان آب این چاه میجوشید، واقعاً مثل یک رودخانهى عظیم. سه متر کنده بودند و داشتند با موتور و با لوله آب میکشیدند، و یک رودخانه راه انداخته بود؛ این را من دیدم. در منطقهى ایرانشهر هم که خود ما رفتیم، اینجور بود. متأسّفانه کارِ باید در آنجا نشده. البتّه خیلى کار شده و من منکر کارهایى که در بلوچستان [شده] ــ چه دستگاههاى رسمى دولت کردند؛ چه جهاد سازندگى کرده؛ چه گروههاى کوچکى که اوّل انقلاب، خود ما در جریانش بودیم که میرفتند ــ نیستم و میدانم که خیلى کار انجام شده، امّا آن کارى که باید بشود نشده.
استعداد عظیم دشتهای بلوچستان برای زراعت و ناکامی استانداران در آبادانی آن
… و دیگران، دوست و آشناهایش میداد آن بندهخدا که مسئول آنجا بود، به مردم شیعه و مانند اینها میداد، غالب آن را هم دور میریخت. بله، اصلاً چیز عجیبى است. پیازهاى محصول آنجا را براى ما آوردند به قدر یک طالبى [بود]! مبالغه نیست، یعنى واقعاً پیاز به قدر یک طالبى. گفتم اینجاها را باید وقتى استاندار این منطقه شدى، بکنى مثل ریکهپوت، و میشود. متأسّفانه نه او ــ که توان این کارها را نداشت ــ و نه آن استاندارهایى هم که واقعاً بعد از تشکیلات جدید گذاشتیم، هیچکدام نتوانستند یک ریکهپوتِ دیگر درست کنند.
لزوم تبدیل بلوچستان به باغستانی مانند جیرفت
میخواهم عرض بکنم آنجاها مسئلهى زمین با این کارها حل نمیشود. حالا شما یک قدمى برداشتید که البتّه قدم بسیار مهمّى است؛ قدم اوّل بود، قدم باارزشى است امّا این نیست عاقبت آنچه ما انتظار داریم در جمهورى اسلامى. ما بایستى یک بلوچستانِ به آن عظمت را تبدیل کنیم به یک باغستان. یعنى بلوچستان میتواند مثل جیرفت باشد. آقایان هر کدام رفته باشند، [میدانند] جیرفت یک باغ است. شهر جیرفت تماماً یک دانه باغ است؛ یک باغ بزرگ. اصلاً از اوّلى که انسان وارد شهر میشود، مثل اینکه وارد یک باغى شده. منطقهی بلوچستان میتواند آنجور بشود. بایست این کارها بشود و این نخواهد شد مگر اینکه …
ستم فراوان بر منطقه در دوران پهلوی و قاجار
در زمان رژیم ستمشاهی - چه دوران منحوس پهلوی، چه دوران منحوس قاجار - در آن منطقه خیلی ستم شده است. شاید شماها بدانید که هنوز هم در گوشه و کنار بلوچستان، به فارسها «گجر» میگویند. گجر، یعنی قاجار، قجر؛ مثل اینکه ما میگوییم «مغول». علتش خاطرهی تلخی است که آنان از دوران قاجاریه دارند؛ از بس به آنان در آن دوران ستم شد.
وجود آبهای فراوان نزدیک به سطح زمین در بلوچستان برخلاف تصور عمومی
… مقدّماتى است. از این یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربّعى که در کشورمان زمین وجود دارد، به احتمال زیاد بخش عمدهاش قابل کشت است؛ یعنى ما هنوز آب کویر را تجربه نکردهایم. کسى نمیتواند بگوید که در کویر امکان کشت نیست. مثلاً فرض کنید بلوچستان حالا یک قلم است. بلوچستان بزرگترین استان کشور است بعد از خراسان ــ دوّمین استان کشور است از لحاظ طول و عرض ــ تصوّر عمومى هم این است که بلوچستان یک منطقهى خشک و بىآبوعلف است و حال آنکه بلوچستان منطقهى خشک و بىآبوعلفى نیست. البتّه بىعلف هست امّا بىآب نیست. در بلوچستان آبهاى سطحىِ بسیار زیادى هست، آبهاى نزدیک به سطح زمین بسیار هست و قاعدتاً اگر چنانچه چاههاى عمیق بزنند، آنجا ممکن است که آبهاى تحتالارضى خیلى زیادى هم داشته باشد که من از آن اطّلاعى ندارم؛ امّا آنچه من اطّلاع دارم، آبهاى نزدیک به سطح زمین، آنجا فراوان هست. یعنى مثلاً فرض کنید که در یک مناطقى یک متر که بکَنند، آب فراوانى پیدا خواهد شد. در یک مناطقى سه متر که بکنند آب فراوانى [پیدا خواهد شد].