رفتن به محتوای اصلی

سیستان و بلوچستانمکان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

استان جنوب شرقی ایران و وضع مردم و مشکلات آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار وزیر و مسئولان ارشد وزارت کشور و استانداران سراسر کشور— ۱۳۶۸/۱۱/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۸۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۳۵ پاراگراف)

حسنهٔ مضاعف بودن بزرگداشت شهدای استان مظلوم سیستان و بلوچستان

تجلیل از شهدای عزیز و فداکارمان یکی از حسناتی است که بحمدالله در این برهه‌ی از زمان، در این دوره رایج شده است. اینکه در استانهای مختلف، از مجموعه‌ی شهدای هر استانی با عظمت و با جلالت یاد میشود و شهدا تعظیم میشوند؛ این بسیار کار مفید و کار لازمی است. لکن در بعضی از مراکز کشور و استانهای کشور یک خصوصیّتی وجود دارد که این عمل حسنه، این عمل صالح، در آن مراکز، کأنّه به طور مضاعف حسنه محسوب میشود؛ یکی از این مراکز، استان سیستان و ‌بلوچستان است. خیلی برای بنده جذّاب است که مشاهده میکنم جمعی از برجستگانِ قشرهای مختلفِ استانِ سیستان و ‌بلوچستان و مسئولین محترم این استان گِرد یکدیگر آمده‌اند تا برای شهدای این استان -که استان مظلومی است- بزرگداشتی را تهیّه ببینند و از آنها یاد کنند و آنها را تعظیم کنند؛ برای بنده خیلی جالب است، خیلی خوب است.

قدم نگذاشتن مأموران حکومت پیشین به مراکز بلوچستان و حضور مسئولان پس از انقلاب

… نبود. مردم بلوچ مردمی هستند که محبّتشان زیاد است؛ مردم گرم، صمیمی، باصفا و البتّه بااستعداد؛ استعداد هم در آن استان خیلی زیاد است. منتها در طول تاریخ -چه زمان قاجاریّه، چه زمان پهلوی- در این سالهای طولانی، به آن منطقه و مردم آن منطقه جفا شده، بی‌اعتنائی شده. در آن‌وقتی که ما آنجا بودیم، با مردم اُنس داشتیم و صحبت میکردیم؛ [امّا حتّی] یک مأمور نیمه‌کاره به شهری مثل ایرانشهر که در واقع مرکز سیاسی و جغرافیایی بلوچستان محسوب میشد، قدم نگذاشته بود؛ یا سراوان که مرکز علمی و معنوی بلوچستان محسوب میشد، [حتّی] یک مأمور -یکی مثل استاندار- آنجا قدم نگذاشته بود. خب بعد از انقلاب، رؤسای جمهور رفتند، مسئولین رفتند، همه رفتند، به همه‌ی این شهرها رفتند، حتّی به روستاها رفتند؛ فاصله خیلی زیاد است. در آن دوره نسبت به مردم بی‌اعتنائی شد، نسبت به مسائل بلوچستان بی‌اعتنائی شد؛ استعداد این مردم ظهور و بُروز پیدا نکرد، این مجال را پیدا نکردند؛ در بخش سیستان هم همین‌جور. مردم سیستان مردمی هستند که ازلحاظ گذشته‌ی تاریخی در بین همه‌ی اقوام …

لزوم پیگیری جدی طرح‌های استان چون راه‌آهن و آب‌شیرین‌کن از سوی مسئولان دولتی

… را در دل ما انداخت، در دل مسئولین هم انداخت، کارهای زیادی هم برای سیستان و بلوچستان انجام گرفته. همه‌ی این کارهایی هم که حالا آقای استاندار گفتند،[2] کارهای لازمی است، منتها من به ایشان توصیه میکنم که به این اکتفا نکنید که حالا در این جلسه به بنده بگویید؛ من که کننده‌ی این کارها نیستم، کننده‌ی این کارها مسئولین دولتی‌اند؛ چه خطّ‌آهن‌، چه آب‌‌شیرین‌کن‌، چه خیلی چیزهای دیگر؛ بروید دنبال کنید، بروید در دولت از مسئولین بالادستِ خودتان به‌طورجدّی بخواهید که دنبال کنند؛ آنها هم راه‌هایش را بلدند؛ اگر راهی واقعاً داشته باشد -که دارد- راهش را بلدند. نگاه کنید به کارهای واجب در صحن استان. مثلاً فرض کنید حالا در ایرانشهر که من یک‌خرده‌ای با مسائل آن بیشتر از جاهای دیگر استان آشنا بودم، «بافت بلوچ»[3] چرا باید بخوابد و از بین …

نگاه به استان از دیدگاه اهمیت و فرصت، نه فقط محرومیت

استان سیستان و بلوچستان به نظر من استان بسیار مهمّی است. ما از این دیدگاه هم باید به این استانها نگاه کنیم. تا به حال هرچه به این استان نگاه کرده‌ایم، نقطه نظر ما محرومیّت استان سیستان و و بلوچستان بوده است. واقعاً محرومیّت این استان، قابل مقایسه با استانهای محرومی که من دیده‌ام نیست. لکن در این سفر توجّه پیدا کردیم به اینکه باید از دیدگاه دیگری به این استان نگاه کرد و آن، اهمّیّت این استان است. ما به برکت استان سیستان و بلوچستان یک بندر بسیار مهم در دریای عمان داریم. در واقع بندر چابهار ــ با توجّه به اوضاع خلیج فارس ــ میتواند برای ما دروازه‌ی عظیم ارتباط با اقتصاد و تجارت جهانی باشد. ما از این طریق میتوانیم به شرق دنیا و تمام آسیا وصل شویم. بعد، …

تحول سطح فکر جوانان استان مایهٔ امید به آینده

امروز این استان از لحاظ سطح فکر و اندیشه و مدّ نگاه جوانان، از زمین تا آسمان با آن روز فرق کرده است و همین امر، نقطه‌ی امیدی است که ما را دلگرم و به آینده امیدوار میکند.

پیشرفت چشمگیر شاخص‌های توسعهٔ استان پس از انقلاب

… کشور انجام میگیرد. بعد از این هم مسؤولان باید یکایک این کارها را پیگیری کنند که انجام پذیرد. در سالهای گذشته کارهای فراوانی انجام گرفته است. شما جوانان، سیستان و بلوچستانِ قبل از انقلاب را ندیدید. دیشب آقای استاندار آماری را در جلسه‌ای که حضور داشتم، دادند. شاخصهای رشد و توسعه در استان هزاردرصد، شش درصد، پانصد درصد، دوهزار درصد پیشرفت کرده است. این اقدامات بعد از انقلاب انجام شده است. قبل از انقلاب وقتی در ایرانشهر تبعید بودم، مردم آن شهر میگفتند: تابه‌حال حتّی یک معاون استاندار هم به این شهر سفر نکرده است! ایرانشهر روستا نیست، یک شهر است و در آن زمان تا به این حد مورد غفلت بود. آنها به مناطقی سفر میکردند که بتوانند جیبهای خود را پُر و …

تلخی تبعید و شیرینی آشنایی با مردم استان در سال‌های ۵۶ و ۵۷

این استان برای شخص من، استان خاطره‌هاست. به گذشته ذهنِ خود که مراجعه میکنم، یادگارهای ذهنی فراوان از این استان به‌صورت پیدرپی در طول سالیان، موجود است. اگرچه این خاطره‌ها برخی ناهنجاریها و تلخیها را دارد؛ اما شیرینی آنها بیشتر است. در دوران رژیم طاغوت، تبعید تلخ بود، اما آشنایی با مردم عزیز این استان بسیار شیرین بود. در سالهای قبل از انقلاب، یعنی سال پنجاه‌وشش و پنجاه‌وهفت که به توفیقِ جبری در این استان اقامت داشتم، گنجینه‌ای از زیباییها و خاطره‌های شیرین در ذهن من انباشته شد. سالها قبل از آن هم مردم عزیز و مؤمن همین شهر زاهدان از زبان من حقایقی را درباره نهضتِ تازه آغاز شده اسلامی شنیدند. در سال ۱۳۴۲ در همین شهر زاهدان دلهای گرم و بامحبّتِ مردم این جرأت و امید را به من بخشید که بتوانم درباره حسّاسترین مسائلِ آن روز با آنها حرف …

نیاز استان به خدمتی چندین برابر خدمات انجام‌شده

… خودجوش در این مناطق مشغول کار شدند. جوانان امروزِ زاهدان و ایرانشهر و چابهار و زابل نمیدانند که گذشته این استان چگونه بود. اگر گذشته وحشتناکِ زندگی در این استان تصویر شود، معلوم میشود که نظام اسلامی در این منطقه چه خدمات بزرگ و گرانبهایی انجام داده است. اما آن حقیقتی که از یاد من نمیرود و امیدوارم یکایک مسؤولان همیشه آن را به یاد داشته باشند، این است که این استان چندین برابر آنچه که به آن خدمت شده، نیازمند خدمت است. محرومیتهایی که بر اثر تسلّط طولانی پادشاهان جبّار و بیفکر و بیکفایت بر مردم این استان تحمیل شده است، باید در طول مدّت برطرف شود. بخصوص پنج سال خشکسالی پیدرپی در این استان، مشکلات را مضاعف کرده است. مسؤولان دولت جمهوری اسلامی یک فهرست طولانی از کارهایی که باید …

ظرفیت‌های کشاورزی، معدن، شیلات، ترانزیت و مرزهای طولانی استان

… همّتی که امروز ما را نسبت به مسائل مردم این استان حسّاس میکند، به فضل پروردگار خواهد توانست گامهای بسیار بلندی را برای عمران و آبادانی و امنیت و پیشرفت فرهنگی این استان بردارد. شکّی نیست که خدمت زیادی شده است؛ اما شکّی هم نیست که محرومیت هنوز خیلی زیاد است. در این استان زمینه‌های عمران و پیشرفت فراوان است. این استان از لحاظ وضع هوا - که برای کشاورزی بسیار مساعد است - از لحاظ معدن، از لحاظ آبزیان و شیلات، از لحاظ مسیر ترانزیت تجاری، از لحاظ مردم با استعداد و از لحاظ داشتن مرزهای طولانی، استان حسّاسی است. مرز آبی و خاکی این استان، هزار و پانصد کیلومتر است. مسائل این استان در دل خود تهدیدهایی دارد که میشود آنها را به فرصتها تبدیل کرد و از فرصتها استفاده نمود تا تهدیدها را برطرف کرد.

اولویت عمران و پیشرفت اقتصادی استان با زیرساخت، تجارت سالم، آب، صنعت، معدن و کشاورزی

… از نزدیک شاهد بودم. مردهای بلوچ باید زنهای خود را بیشتر ملاحظه کنند. زنهای بلوچ همان کسانی هستند که این جوانان رشید را در دامان پاکشان پرورش دادند. زن بلوچ مثل مرد بلوچ و زن سیستانی مثل مرد سیستانی دارای کرامت و شجاعت و عزّت است و این عزّت باید حفظ شود. آنچه که امروز برای ما در منطقه سیستان و بلوچستان در درجه اوّل اهمیت قرار دارد، عمران آبادی و پیشرفت اقتصادی با ایجاد زیر بناهای لازم، با باز کردن راه تجارت سالم و جلوگیری از تجارتهای ناسالم، با مقابله با اشرار و مفسدان، با تأمین آب در حدّی که ممکن است، با ایجاد صنایع، با کشف و باروری و استخراج معادن - که این استان معادن خوبی هم دارد - و با توسعه کشاورزی و دامداری است. امروز نظام جمهوری اسلامی این کارها را بر عهده خود قرار داده است. ان‌شاءاللَّه با کمک مردم و با سرمایه‌گذاریهای دولتی و ملی این کارها باید بتدریج پیش برود. به نظر من، افق و آینده در سطح کشور و در این استان روشن است. امیدواریم که خدای متعال مسؤولان را توفیق دهد. من تأکید و سفارش زیادی کرده‌ام؛ باز هم ان‌شاءاللَّه از مسؤولان در استان و تهران پیگیری خواهد شد که آنچه را وظیفه آنهاست، انجام دهند.

محرومیت مردم منطقه به سبب تفاوت فرهنگ‌ها، طبیعت خشن و دوری از مرکز

این کاری که شما مشغول هستید، کار لازمی است؛ زیرا که در سیستان و بلوچستان - چه در شهرهای مختلف بلوچستان یا روستاهای آن‌جا، و چه در زابل و روستاهای سیستان - یک عده از مردم و هم‌میهنان ما سکونت دارند که به خاطر عوامل چندی، دچار انواع محرومیتها هستند. یکی از این عوامل، جدایی فرهنگهاست؛ یعنی فرهنگها در بعضی از جهات، با هم مقداری تغایر دارند. این موجب شده است که برادران مسلمان ما در این منطقه - اعم از شیعه یا سنی - در هرجا که هستند، در مقابل طبیعت خشن آن منطقه، صحراهای پهناور، آفتاب سوزان، هوای غبارآلود در یک منطقه یا هوای نم‌آلود در منطقه‌ی دیگر، با امکانات کم روبه‌رو باشند؛ و چون دور هستند، با عطوفت و محبت ناقصی از طرف مرکز روبه‌رو باشند.

انجام نشدن کار لازم برای آبادانی بلوچستان با وجود تلاش‌های انجام‌شده

… در خاش یک وقتى رفتیم بالاى سر یک چاهى؛ آن‌چنان آب این چاه میجوشید، واقعاً مثل یک رودخانه‌ى عظیم. سه متر کنده بودند و داشتند با موتور و با لوله آب میکشیدند، و یک رودخانه راه انداخته بود؛ این را من دیدم. در منطقه‌ى ایرانشهر هم که خود ما رفتیم، این‌جور بود. متأسّفانه کارِ باید در آنجا نشده. البتّه خیلى کار شده و من منکر کارهایى که در بلوچستان [شده] ــ چه دستگاه‌هاى رسمى دولت کردند؛ چه جهاد سازندگى کرده؛ چه گروه‌هاى کوچکى که اوّل انقلاب، خود ما در جریانش بودیم که میرفتند ــ نیستم و میدانم که خیلى کار انجام شده، امّا آن کارى که باید بشود نشده.

استعداد عظیم دشت‌های بلوچستان برای زراعت و ناکامی استانداران در آبادانی آن

… و دیگران، دوست و آشناهایش میداد آن بنده‌خدا که مسئول آنجا بود، به مردم شیعه و مانند اینها میداد، غالب آن را هم دور میریخت. بله، اصلاً چیز عجیبى است. پیازهاى محصول آنجا را براى ما آوردند به قدر یک طالبى [بود]! مبالغه نیست، یعنى واقعاً پیاز به قدر یک طالبى. گفتم اینجاها را باید وقتى استاندار این منطقه شدى، بکنى مثل ریکه‌پوت، و میشود. متأسّفانه نه او ــ که توان این کارها را نداشت ــ و نه آن استاندارهایى هم که واقعاً بعد از تشکیلات جدید گذاشتیم، هیچ‌کدام نتوانستند یک ریکه‌پوتِ دیگر درست کنند.

لزوم تبدیل بلوچستان به باغستانی مانند جیرفت

میخواهم عرض بکنم آنجاها مسئله‌ى زمین با این کارها حل نمیشود. حالا شما یک قدمى برداشتید که البتّه قدم بسیار مهمّى است؛ قدم اوّل بود، قدم باارزشى است امّا این نیست عاقبت آنچه ما انتظار داریم در جمهورى اسلامى. ما بایستى یک بلوچستانِ به آن عظمت را تبدیل کنیم به یک باغستان. یعنى بلوچستان میتواند مثل جیرفت باشد. آقایان هر کدام رفته باشند، [میدانند] جیرفت یک باغ است. شهر جیرفت تماماً یک دانه باغ است؛ یک باغ بزرگ. اصلاً از اوّلى که انسان وارد شهر میشود، مثل اینکه وارد یک باغى شده. منطقه‌‌ی بلوچستان میتواند آن‌جور بشود. بایست این کارها بشود و این نخواهد شد مگر اینکه …

سابقهٔ انقلابی مردم به‌عنوان شناسنامهٔ استان و تلاش دشمن برای فراموشی آن

… و به آن کارهای آنجا برسیم؛[4] چون یک آشنایی قبلی داشتیم. در این سفر فراموش نمیکنم کمک علمای اهل سنّت بلوچستان را، که آن روز این کار جرئت میخواست. مرحوم مولوی عبدالعزیز ساداتی، پیرمرد ملّای بزرگ سراوان صریحاً علناً از ما حمایت کرد و در خطّ انقلاب قرار گرفت؛ اینها شناسنامه است؛ اینها شناسنامه‌ی استان است، شناسنامه‌ی مردم است. دشمن دوست ندارد که این حقایق در یاد من و شما بماند؛ میخواهد اینها فراموش بشود. در چابهار، در سراوان، در ایرانشهر، در خود زاهدان و در سیستان هم که به معنای واقعی کلمه مرکز دلاوران زابلی است، مردم دلاور، مردم وفادار؛ این سابقه‌ی کار در آنجا است.

منطقهٔ انقلاب و شهادت و ناتوانی دشمن از تحمل این واقعیت

… دادیم؛ مرحوم سیّدمحمّدتقی حسینی‌طباطبائی[5] از زابل، مرحوم مولوی حسین‌بُر[6] از مولوی‌های اهل‌ سنّت که اینها مال سال ۶۰ است، تا این آخر باز این برادران برجسته‌ی ما مثل مرحوم سردار شهید شوشتری[7] یا شهید عبدالواحد ریگی،[8] مولویِ [شهرستان] خاش و از این قبیل؛ یعنی منطقه، منطقه‌ی انقلاب است، منطقه‌ی شهید دادن است، منطقه‌ی حرکت در راه خدا است. دشمن نمیتواند این را ببیند، نمیتواند تحمّل کند. هم شهید وحدت داریم، هم شهید دفاع مقدّس داریم، هم شهید در راه امنیّت داریم که اسم بعضی‌هایشان را من بردم و عرض کردم.

خدمات گسترده پس از انقلاب و تفاوت با دورهٔ طاغوت

خب، یک نکته‌ای اینجا در حاشیه بگوییم که البتّه نکته‌ی اساسی و مهمّی است و آن اینکه مسئولان قدر این مردم را باید بدانند و باید خدمت کنند. البتّه در سیستان و بلوچستان خیلی خدمت شده، خیلی کار شده. بلوچستانی که شما امروز می‌بینید، بلوچستان دوره‌ی طاغوت نیست؛ بنده آن روز را دیده‌ام، مردم هیچ چیز نداشتند. از روز اوّل، از روزهای اوّل کار در این منطقه شروع شد؛ هم در آنجا، هم در زابل و سایر مناطق استان؛ امروز هم دارد کار میشود. باید این کارها با قوّت ادامه پیدا کند.

خطهٔ مهم و حساس با ظرفیت انسانی، اقتصادی و جغرافیایی برجسته

پیشبرد و تمشیت امور دینی و فرهنگی و اجتماعی و سیاسی در میان آن مردم شریف و غیور و در آن خطّه‌ی مهم و حسّاس که از ظرفیت انسانی و اقتصادی و جغرافیایی برجسته‌ای برخوردار است، مهمترین کارویژه‌ی اصلی نمایندگی اینجانب است که با رعایت اخلاق و تدبیر و جلب رضایت مردم عزیز آن استان در چهارچوب سیاست‌های کلی و منافع و امنیت ملی نظام جمهوری اسلامی باید صورت گیرد و به توفیق و به فضل الهی موجب تقویت هویت دینی و ملّی و استحکام همبستگی آنان گردد ان‌شاءالله.

تفاوت بنیادین وضع امروز با بدبختی مردم پیش از انقلاب

… و بلوچستان سال ۵۶ و ۵۷ که بنده آنجا بودم، از زمین تا آسمان فرق کرده. ایشان میگویند ما هوا نداریم؛ هوا نداریم یعنی چه؟ یعنی زابل گرد و غبار دارد؛ هر سالی، سه ماه، چهار ماه گرد و غبار دارد؛ راست میگوید؛ این یک گوشه‌ای از مشکلات سیستان و بلوچستان هست و بود؛ آن زمان مردم به‌معنای واقعی کلمه در بدبختی محض بودند؛ در بدبختی محض! بنده از نزدیک شاهد بودم. بعد از انقلاب کارها شده، پیشرفتها شده، خدمات انجام گرفته؛ نه‌فقط در سیستان و بلوچستان، [بلکه] در همه‌ی کشور؛ در زمینه‌ی عدالت خیلی کار انجام گرفته.

جنایت تروریستی در حق مردم منطقه و شهیدانی که برای امنیت و آبادی آن کوشیدند

جنایت تروریستهای خونخوار در بلوچستان چهره‌ی اهریمنی دشمنان امنیت و وحدت را که از سوی سازمانهای جاسوسی برخی دولتهای استکباری حمایت میشوند، بیش از پیش آشکار ساخت. به شهادت رساندن مؤمنان فداکاری همچون سردار شجاع و با اخلاص شهید نورعلی شوشتری و دیگر فرماندهان آن بخش از کشور و دهها نفر از برادران شیعه و سنی و فارس و بلوچ، جنایتی در حق ملت ایران و بخصوص منطقه‌ی بلوچستان است که این انسانهای شریف، همت خود را بر امنیت و آبادی آن نهاده و مخلصانه برای آن تلاش میکردند.

دفاع بی‌وقفهٔ نظام از امنیت منطقهٔ مظلوم و مردم وفادار آن

مزدوران حقیر و پلید استکبار نیز یقین داشته باشند که دست قدرتمند نظام اسلامی در دفاع از امنیت آن منطقه‌ی مظلوم و آن مردم وفادار، لحظه‌ئی کوتاهی نخواهد کرد و متجاوزان به جان و مال و امنیت مردم را به سزای اعمال خیانتکارانه خواهد رسانید.

نداشتن مسئلهٔ بلوچ‌ها با انقلاب و درافتادن عده‌ای به نام آنان

… نیست. سال اول انقلاب در تقریباً چهارگوشه‌ی کشور با شعار قومیت، کانونهای جنگ و درگیری به وجود آمد. در بلوچستان، در کردستان، در ترکمن‌صحرا، در نقاط مختلف؛ با بهانه‌ی قومیت. دنبالش میرفتند، میدیدند این اقوام هیچکدامش با اسلام و با انقلاب اسلامی مسئله‌ای ندارند. من خودم در بلوچستان زندگی کرده بودم. آنجا تبعید بودم و بلوچها را میشناختم. میدانستم اینها با انقلاب کوچکترین مسئله‌ای ندارند؛ اما یک عده‌ای به نام بلوچ و با یک استفاده و ترفندی با انقلاب درافتادند. عین همین قضیه در مورد کردستان بود. عین همین قضیه در مورد ترکمن‌صحرا بود. بعد تحریکات اینها روشن شد، معلوم شد که از کجا تحریک میشوند. خوب، اینها موانعی بودند که جلو راه انقلاب را میگرفتند. اینطور نبود که این اتومبیل در جاده‌ی آسفالته بتواند درست حرکت کند.

خاطرهٔ ارتباط با جوانان بلوچ و سیستانی و فارس در دوران تبعید

… به حدود چهل سال قبل برمیگردد. آن روز نوعی احساس مسؤولیت، مرا به زاهدان و به مرکز این استان کشاند. آن زمان این مرکز از مراکز فکر و اندیشه و حرکت عمومی کشور، به‌مراتب دورتر از امروز بود؛ امروز این‌جا مرکز است. در آن زمان زاهدان واقعاً منطقه‌ای دورافتاده بود. من وقتی که به این استان تبعید شدم، همان سابقه‌ی ذهنی کمکم کرد تا با جوانان این استان، از بلوچ و سیستانی و فارس ارتباط برقرار کنم؛ دلها به هم نزدیک شد. حالا که شما جوانان عزیز با من حرف میزدید، بعضی از جوانانی را که در آن زمان با آنها در همین استان ارتباط برقرار کرده بودم، به یاد آوردم. بهترین آنها شهید شدند. شهید «کریم‌پور» جوانی از شهر زاهدان بود و شور و شوق همین جوانانی را داشت که امروز در این‌جا سخن …

توفیقات و خدمات دفتر نمایندگی رهبری در امور اهل سنت

اکنون که بحمد‌الله و حسن توفیقه دفتر نمایندگی اینجانب در امور مربوط به برادران اهل سنت در بلوچستان به توفیقات و تجارب و دستاوردهای با‌ارزشی نائل گشته است و اظهارات برخی از آقایان علماء و مبلغین مذهبی حاکی از حضور مفید و خدمات شایان تقدیر آن دفتر است، ضمن تشکر از جناب حجت‌‌الاسلام آقای حاج سید حسن ربانی و آقایان فضلای محترم همکار ایشان که در چند سال گذشته بارهای سنگین مسؤولیت را در آن سامان بر دوش داشته‌‌اند، جنابعالی را به عنوان نماینده‌‌ی خود و مسؤول آن دفتر منصوب می‌‌کنم و امیدوارم که با فضل و پرهیزگاری و شرافت حسب و نسب که در جنابعالی معمود است، به وظایف مقرره‌‌ی آن مرکز قیام نمایید و در ارتباط با علماء محترم و حوزه‌‌های علمیه و مراکز دینی و تبلیغی اهل سنت، هدایت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی و دینی آن برادران را عهده‌‌دار گردید، بدیهی است که کلیه‌‌ی دستگاه‌های مسؤول در آن استان، موظف‌‌اند جنابعالی را در انجام این مسؤولیت کمک و همکاری نمایند.

ستم فراوان بر منطقه در دوران پهلوی و قاجار

در زمان رژیم ستمشاهی - چه دوران منحوس پهلوی، چه دوران منحوس قاجار - در آن منطقه خیلی ستم شده است. شاید شماها بدانید که هنوز هم در گوشه و کنار بلوچستان، به فارسها «گجر» میگویند. گجر، یعنی قاجار، قجر؛ مثل این‌که ما میگوییم «مغول». علتش خاطره‌ی تلخی است که آنان از دوران قاجاریه دارند؛ از بس به آنان در آن دوران ستم شد.

وجود آب‌های فراوان نزدیک به سطح زمین در بلوچستان برخلاف تصور عمومی

… مقدّماتى است. از این یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربّعى که در کشورمان زمین وجود دارد، به احتمال زیاد بخش عمده‌اش قابل کشت است؛ یعنى ما هنوز آب کویر را تجربه نکرده‌ایم. کسى نمیتواند بگوید که در کویر امکان کشت نیست. مثلاً فرض کنید بلوچستان حالا یک قلم است. بلوچستان بزرگ‌ترین استان کشور است بعد از خراسان ــ دوّمین استان کشور است از لحاظ طول و عرض ــ تصوّر عمومى هم این است که بلوچستان یک منطقه‌ى خشک و بى‌آب‌وعلف است و حال آنکه بلوچستان منطقه‌ى خشک و بى‌آب‌وعلفى نیست. البتّه بى‌علف هست امّا بى‌آب نیست. در بلوچستان آبهاى سطحىِ بسیار زیادى هست، آبهاى نزدیک به سطح زمین بسیار هست و قاعدتاً اگر چنانچه چاه‌هاى عمیق بزنند، آنجا ممکن است که آبهاى تحت‌الارضى خیلى زیادى هم داشته باشد که من از آن اطّلاعى ندارم؛ امّا آنچه من اطّلاع دارم، آبهاى نزدیک به سطح زمین، آنجا فراوان هست. یعنى مثلاً فرض کنید که در یک مناطقى یک متر که بکَنند، آب فراوانى پیدا خواهد شد. در یک مناطقى سه متر که بکنند آب فراوانى [پیدا خواهد شد].

یاد صمیمیت مردم بلوچستان و احساس مسئولیت نسبت به آنان

اینجانب با احساس مسئولیّت نسبت به مردم شریف بلوچستان ــ که خاطره‌ى صمیمیّت‌ها و محبّتهاى آنان را در دوران اقامت در آن منطقه[1] فراموش نمیکنم ــ جنابعالى را که بحمدالله‌ از سوابق فضل و تعهّد و خدمت به ملّت عزیز برخوردارید، به عنوان نماینده‌ى خود در ارتباط با علماى محترم و حوزه‌هاى علمیّه و مراکز دینى و تبلیغى اهل سنّت منطقه تعیین مینمایم تا ان‌شاءالله‌ به هدایت فعّالیّتهاى فرهنگى و تبلیغى و هماهنگ ساختن نهادهاى مسئول در این زمینه و کمک و نظارت نسبت به مراکزى که مسئولیّت آنان تبلیغ معارف والاى اسلام است، اقدام نمایید. نماینده‌ى اینجانب، جناب حجّت‌الاسلام‌ والمسلمین آقاى عبادى[2] (دامت افاضاته) جنابعالى را در انجام خدمات مذکور کمک خواهند نمود، و دستگاه‌هاى ذى‌ربط دولتى و نظامى موظّف به همکارى میباشند.

روشن کردن حقیقت مردم منطقه برای افکار عمومی

برای من دیدار شما عزیزان خاطره‌انگیز است؛ هم مردم بیرجند و خراسان جنوبی، هم مردم سیستان و بلوچستان. اینها را که عرض میکنم، نه برای اینکه فقط یک بخشی از تاریخ را گفته باشم بلکه بیشتر برای اینکه میخواهم آن تصویر غلطی را که دشمنان این ملّت از برخی از مناطق کشور ارائه‌ میکنند باطل کنم؛ من میخواهم حقیقت را برای افکار عمومی در زمینه‌ی برادرانمان در بخشهای مختلف کشور روشن کنم.

کمبود دبیرستان و مرکز دانشگاهی در استان پیش از انقلاب

… از لحاظ ساختن بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها و جاده‌های راحت، سرتاسر کشور برخوردارند. از لحاظ گسترش تحصیل علم، در سرتاسر کشور این امتیاز و این امکان وجود دارد. همان طور که اشاره کردم، مناطق متعددی از کشور در آن روز، حتّی شهرها، از لحاظ دبیرستان در مضیقه بودند. بنده در استان سیستان و بلوچستان تبعید بودم؛ اوضاع را آنجا میدیدم. از لحاظ دبیرستان، بسیاری از شهرهای آن استان در مضیقه بودند. یک مرکز نیم‌بندِ ضعیفِ درجه‌ی سوم چهارمِ دانشگاهی در کل آن استان وجود داشت. امروز شما وقتی در آن استان و بقیه‌ی استانها نگاه کنید، میبینید در همه‌ی شهرها دانشگاه وجود دارد؛ یعنی امکان تحصیل. خب، این عدالت است. این معنایش این است که امکان تحصیل علم توزیع شده است بین مناطق گوناگون کشور؛ امکانات مادی کشور، منابع مالی، علم توزیع شده است؛ …

آشنایی بیشتر با ابعاد مسائل استان در سفر به آن

موضوع این جلسه‌ی ما، مسئله‌ی استان سیستان و بلوچستان است. بحمدالله سفری که ما به این استان کردیم، مجموعاً ما را با ابعاد مسائل سیستان و بلوچستان بیش از آنچه از پیش آشنا بودیم، آشنا کرد.