عظمت سید حمیری بهعنوان شاعر برجسته به گواهی کتاب اغانی
عربی هم همین جور است تا آن حدّی که ما آشنا هستیم. سیّد حِمیری یا فرزدق یا دِعبل و امثال اینها که بزرگانِ شعرِ اهلبیت و شعرِ امامی هستند، همین جور هستند؛ برترین شاعرهایند. من یک وقتی شاید گفته باشم که در این کتاب اَغانی[9] که شرح حال شعرا و مانند اینها ضمناً در آنجا ذکر شده، میرسد به سیّد حِمْیری و میگوید سیّد حِمْیری شاعرِ برجستهِی زمان خودش است -شاید [هم] میگوید برجستهترین شاعر زمان خودش است- [بعد] صاحب اَغانی میگوید منتها عیبش این است که به بزرگان صحابهی صدر اسلام در شعرش توهین کرد و فلان کرد و اگر این نبود ما دربارهی او بیشتر بحث میکردیم و حرف میزدیم؛ این را میگوید، بعد شرح حال سیّد حِمْیری را شروع میکند به نوشتن، که به نظرم از همهی شعرایی که شرح حالشان را نوشته طولانیتر، پنجاه صفحه، پنجاه و خردهای صفحه شرح حال او را ذکر میکند؛ یعنی عظمت سیّد حِمْیری این جوری است. فرزدق که خب جایش معلوم است، دِعبل [هم] همین جور؛ اینها قلّههای شعرند، شعرشان هم در خدمت معنویّت و در خدمت اهل بیت و این حرفها است. بنابراین اینهایی که شعر ناب را، شعر محض را از شعر هنری جدا میکنند، باید گفت سواد ادبیّاتی و شعری واقعاً ندارند؛ یعنی مغالطه …
اعتراف بشار بن برد به عظمت شاعری او و ممنوعیت خواندن اشعارش
… ما باقی نمیماند! میبینید شاعر اهلبیت ازلحاظ میزان شعری در چه پایه است؟ بشاربنبرد یکی از شعرای طراز اول عرب است، یعنی آنطورکه من احساس میکنم و میفهمم، در دورۀ دوم شعرای صدر اسلام، بشار نفر اول است. مثلاً فرض کنید یک کسی مثل سعدی ما، یا مثل حافظ ما. این آدم میگوید اگر قرار بود سید حمیری هم وارد این میدانها شود، اگر حاضر بود تن بدهد به این حرفها، [نظیر] همان شعرهایی را که ما میگوییم، آن مضمونهایی که ما میگوییم، [بگوید]، آن تقرّبی که ما به خلفا میجوییم، [بجوید]، برای ما دیگر جایزهای و جایی و مقامی باقی نمیماند، به او اختصاص پیدا میکرد. اینطور اعتراف میکند به فضیلت و عظمت سید حمیری. حالا سید حمیری کیست؟ سید حمیری آن کسی است که خواندن اشعار او در مجلس سهنفره و چهارنفره ممنوع بود. چرا؟ برای خاطر اینکه حامل همان پیام [و تفکرات شیعی] بود. مسئله این است. (63/12/22) علت اینکه کُمیت، تحت تعقیب قرار میگرفت، و دِعبل میگفت من پنجاه سال است دارم را بر دوشم میکشم،[12] این بود. اگر این پیام نبود، هیچ کار با آنها نداشتند...دعبل خُزاعی دهها سال …
عظمت شاعری و هجو صریح مخالفان اهلبیت (ع)
… شعرای درجهی یک. این شعرای معروفی که شما میشنوید اهلبیت را مدح کردند، شاعران درجهی یک عرب در دوران خودشان هستند: فرزدق در زمان خودش شاعر درجهی یک است، کُمیت اسدی شاعر درجهی یک است، سیّد حمیَری شاعر ممتاز درجهی یک است. دعبل خزاعی شاعر درجهی یک است. ابوالفرج اصفهانی شرححال این شعرا را که ذکر میکند ــ در کتابِ بیستوچندجلدیِ اغانی ــ به سیّد حمیَری که میرسد، چون سیّد حمیری خیلی روشن و صریح مخالفین اهلبیت را هجو کرده، میگوید من دلم میخواهد دربارهی این شاعر بزرگ حرف بزنم ــ چون [واقعاً ایشان] خیلی بزرگ است ــ منتها چون نسبت به بعضی از صحابه حرفهایی زده، ملاحظه میکنم و نمیگویم، مقداری میگویم؛ آن «مقدار» پنجاه صفحه است؛ بیش از همهی شعرائی که در آنجا ذکر کرده! یعنی عظمت این شاعر در این حد است. اینها هستند کسانی که معارف اهلبیت را تبیین کردند؛ [کار] اینها فقط شعر گفتن نیست، تبیین معارف اهلبیت است. همهی اینهایی که اسم آوردم و غیر از اینها ــ شاعران بزرگ دیگری هم هستند، برجستههایشان اینها هستند ــ این را دنبال کردند. این مال تاریخ زمان ائمّه …