سازش سادهلوحانه با انگلیس و انجامیدن آن به ذلت مسلمانان
… بالاخره نسل مسلمان را وارد فرهنگ جدید کنیم، ما نمیتوانیم آنها را تا همیشه از فرهنگ جدید بیگانه و بىاطّلاع نگه داریم. پس ما با انگلیسها بسازیم تا انگلیسها بر ما سخت نگیرند و اینهمه زنهاى ما، کودکهاى ما، مردهاى ما به خاطر دشمنى با انگلیسها رنج نبینند. سادهلوحانه خیال میکرد که میتواند با تواضع، با سازش، با اظهار ارادت به انگلیسها نظر آن سیاستمداران کهنهکارِ خبیث را جلب کند و از آزار آنها بکاهد؛ و این اشتباه بزرگى بود. نتیجه این شد که خود سیّداحمدخان و نزدیکان او و روشنفکرهایى که دوروبر او بودند، از آسیب مصون ماندند امّا مسلمانها تا هنگام استقلال هند ــ یعنى در سال ۱۹۴۷ ــ همواره از طرف انگلیسها آسیب دیدند و انگلیسها در طول این نود سالِ مابین ۱۸۵۷ تا ۱۹۴۷ که سال آزادى هند است، هر کار توانستند با مسلمانها انجام دادند. بنابراین حیلهى سیّداحمدخان براى رام کردن انگلیسها منتهى شد به ذلیل کردن مسلمانها.
طرفداری از سازش و آشتی با انگلیس
… دو جریان در مقابل هم قرار داشتند. تفصیل این دو جریان زیاد است که فرصت و مجال نیست من حالا آنها را اینجا بگویم. اجمالاً جریان علما معتقد به مبارزهى با انگلیسها و قطع رابطهى با انگلیسها و عدم شرکت در مدارس انگلیسها و نگرفتن هیچگونه کمکى از انگلیسها بود؛ جریان سیّداحمدخان بعکس، طرفدار سازش با انگلیسها، استفادهى از امکانات انگلیسها و لبخند زدن به انگلیسها و آشتى کردن با آنها بود. این دو جریان در مقابل هم قرار داشتند؛ امّا با کمال تأسّف هر دو جریان علیه مسلمانها تمام شد.