رد تفسیر غربی فروپاشی سوسیالیسم به شکست اقتصادی و استحکام سرمایهداری
… آن عاملهاى ناشناخته اینجا خودش را نشان میدهد. و یقیناً یک بخشى از این قضایا همان موضعگیرىهایى [بوده] که نسبت به ایمان الهى در این کشورهاى متلاشىشده و در این امپراتورىهاى در هم فروریخته [وجود داشته]؛ یکى از عوامل، بلاشک این بوده: یعنى بىاعتقادى به خدا. امروز شاید تصوّر غربىها این است یا لااقل تبلیغاتشان این است که اتّحاد جماهیر شوروى به خاطر شکست تجربهى سوسیالیسم، حالا به این نتیجه رسید که آن اقتصاد غلط بود؛ بعد از هفتاد سال فهمید این اقتصاد درست است. یعنى فروپاشى نظام سوسیالیسم را به پاى یک تجربهى دیگر یا تجربهاى براى بیان استحکام مبناى جوامع سرمایهدارى به حساب بیاورند؛ و این غلط است؛ به هیچ وجه این محاسبه درست نیست؛ اصلاً ربطى به این قضیّه ندارد. مسئله جاى دیگرى بایستى علّتیابى و علّتجویى بشود. مسئلهى دشمنى با دین و بریده شدن از ایمان معنوى است. و در هر جایى به هر اندازهاى که این عامل منفى وجود داشته باشد، به همان اندازه، تلاشى و …