رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «سوسیالیسم»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «سوسیالیسم»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیمکتب اقتصادی و سیاسی مبتنی بر مالکیت جمعی و نقش گستردهٔ دولت و مقایسهٔ آن با اسلام.

امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

پرهیز از غلبهٔ نگاه سوسیالیستی و مارکسیستی بر تفکر اقتصادی

سعی کنیم نگاه سوسیالیستی و مارکسیستی بر تفکر اقتصادی ما غلبه پیدا نکند. آنها نگاهشان نگاه دیگری است. در نظام سوسیالیستی، نفس سرمایه محکوم است؛ در نظام اسلامی به‌هیچ‌وجه اینجوری نیست؛ سرمایه محکوم نیست، سوء استفاده‌ی از سرمایه محکوم است. نمیشود هم کسی بگوید آقا سرمایه طبیعتش سوء استفاده است. نخیر، اینجوری نیست. میتوان با مقررات درست، با مدیریت صحیح، سرمایه را در جهت درستی هدایت کرد و راه برد. …

نقد سلب فرصت و ابتکار از مردم و تمرکز تولید در دولت

… و مدام امتیاز بگیرد؛ با اخلاق [خوب نشان دادن] و با ترفند و خداى نکرده با اِعمال روشهاى غلط؛ بعد رشد بکند در حدّ افسانه‌اى؛ بعد بگوید من ثروت را خودم به ‌دست آورده‌ام! در نظام اسلامى این‌جور چیزى را نداریم. ثروتى که بر پایه‌ى صحیحى نیست، از اصل باطل است. البتّه ما با نظام سوسیالیستى هم به همین اندازه فاصله داریم. نظام سوسیالیستى فرصت را از مردم میگیرد، ابتکار را میگیرد، میدان را میگیرد، کار و تولید و ثروت و ابزار تولید و منابع عمده‌ى سرمایه و تولید را متعلّق و متمرکز میکند در دولت؛ غلط اندر غلط. ما در اسلام چنین چیزى نداریم؛ نه آن را داریم، نه این را؛ هم آن غلط است، هم این؛ نظام اسلامى درست است.

مردمی نامیدن حکومت درحالی‌که مردم در هیچ امری دخالت ندارند

خب، شما ببینید در این مملکت، در این کشور ‌-که فقط سالى دو مرتبه مجلس قانونگذاری‌شان تشکیل میشود- پس قانون را چه کسى وضع میکند؟ اختیار قانونگذارى پس دست کیست؟ دست همانهایى است که در رأس تشکیلات حکومت قرار دارند. اگر [هم] بپرسى اسم حکومت شما چیست، میگویند حکومت دموکراتیکِ سوسیالیستىِ فلان کشور ‌-اسم کشورشان را هم می‌آورند- یعنى حکومت مردمى. دموکراتیک، یعنى مردمى؛ سوسیالیستى، یعنى عمومى و مردمى؛ اسمش مردمى است، درحالی‌که در هیچ امرى از امور آن کشور مردم دخالت ندارند؛ و این همان مردمى هستند که انقلاب را به پیروزى رساندند. اسم این کشورها هم کشور انقلابى است. همه‌ی انقلابهایى که ما در دنیا دیدیم و کشورهایى که بر اساس یک انقلاب، نظامى را به وجود آوردند، تقریباً به همین شکلى بودند که عرض کردم.

شکست روش سوسیالیسم در رفع فقر و تبدیل دولت به سرمایه‌داری بدتر

… طریقى استفاده کردند؟ همه‌ی حرف سَرِ این طریقها است. مثلاً از همین روش سوسیالیسم استفاده کردند؛ خب، روش سوسیالیسم غلط از آب در آمد. آنهایى که از اوّل، این روش را اختراع کردند، شاید قصد سوئى هم نداشتند ‌-یعنى حتماً نداشتند- فکر میکردند یک کارى و یک راهى است. گفتند بیاییم همه‌ی سرمایه‌ها را از مردم بگیریم و بدهیم دست دولت تا این سرمایه‌دارى وربیفتد؛ دولت هم عادلانه تقسیم میکند. غافل بودند که دولت هم متشکّل است از یک عدّه انسان که آنها هم مثل همان سرمایه‌دارها، همان احساسات را دارند؛ بعد از یک مدّتى به یک چیزى حتّى پُرضررتر و بیکاره‌تر از آن سرمایه‌دارها تبدیل شدند؛ ملاحظه کردید؛ که [نمونه‌ی آن] این کشورهاى اروپاى شرقى است. آن آقا که یک رهبر سوسیالیست بود و تا همین دم آخر شعار سوسیالیسم میداد، شنیده شد ‌-چقدر راست است، چقدر دروغ است [نمیدانم]؛ امّا به‌هرحال این حرفها و اظهارات، یک پَرهیبى[20] از واقعیّت را نشان میدهد- …

شکست برخی انواع سوسیالیسم در سپردن ادارهٔ اقتصاد به دولت

نکته‌ی اوّل این است که این را بدانیم که قوی‌ترین دولتها هم قادر نیست بدون مشارکت مردم موتور اقتصاد جامعه را به راه بیندازد؛ هیچ دولتی بدون مشارکت مردم نمیتواند اقتصاد کشور را سامان بدهد. بعضی از ساز و کارهای فکری، سیاسی، اقتصادی، مثل نوعی از سوسیالیسم‌ها -البتّه نه همه‌ی انواع سوسیالیسم- این فکرها را کردند که بتوانند دولتها را متصّدی کار اقتصاد کنند [امّا] شکست خوردند. امکان ندارد و بدون مشارکت مردم هیچ دولتی نخواهد توانست اقتصاد کشور را سامان بدهد و موتور اقتصاد را [راه بیندازد]. بنابراین یکی از مسائل مهمّ ما باید این باشد که استعدادهای مردم، ابتکارهای مردم، ظرفیّتهای گوناگون مردم را وارد میدان اقتصاد کشور بکنیم.
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای