تلاش قدرتطلبان در طول تاریخ برای بهرهکشی از دین و رجال دینی
در همیشهی تاریخ، قدرتطلبانی که جز به اشباع هوسهای سیریناپذیر خود نمیاندیشیدهاند خواستهاند از دین و رجال دینی نیز در راه مقاصد سلطهطلبانهی خود بهرهکشی کنند.نامهای دیگر: سوءاستفاده از اسلام، سوءاستفاده از قرآن، سوءاستفاده از شعائر دینی
بهرهبرداری از نام دین، قرآن و شعائر برای رسیدن به قدرت یا منافع دنیوی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار کارگزاران نظام— ۱۳۷۶/۰۲/۰۶
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
در همیشهی تاریخ، قدرتطلبانی که جز به اشباع هوسهای سیریناپذیر خود نمیاندیشیدهاند خواستهاند از دین و رجال دینی نیز در راه مقاصد سلطهطلبانهی خود بهرهکشی کنند.هیچ دین الهی این نیرنگ بزرگ را تأیید نکرده است. بسیاری از جنگهای به ظاهر مذهبی آلوده به چنین سوء نیّتی بوده است.خب، حالا امام باقر در یکچنین وضعیتی میخواهد چه بکند؟ من دوتا محور از کارهای امام باقر، از حرکات امام باقر را اینجا ذکر میکنم. یک محور، محور حرکت علمی، حرکت فرهنگی، حرکت ایدئولوژیکی است؛ همۀ اینها را میتوانیم بگوییم. جامعۀ اسلامی در آن زمان درحقیقت از اندیشۀ درست اسلامی دور مانده بود و این یک واقعیتی بود؛ چرا؟ برای خاطر اینکه خلفایی که در رأس کار بودند، سعیشان این بود که از مفاهیم اسلامی، از احادیث پیغمبر، از آیات قرآن، از احکام دینی به نفع خودشان و برای محکمکردن پایههای حکومت خودشان استفاده کنند و این چیزی است که از دورانهای دوردست در تاریخ وجود داشته. امروز هم شما در بخشی از کشورهای مسلماننشین این را میبینید، که اسلام را میخواهند، قرآن را میخواهند، اما برای محکمکردن پایههای حکومت خودشان میخواهند؛ اسلام را برای اسلام نمیخواهند، قرآن را برای معارفش، برای مفاهیمش، برای عمل به آن نمیخواهند، به دلیل …… خودشان هم اهل دروغ نیستند، اهلِ کلک نیستند، اهل ظلم نیستند، اهل بخوربخور نیستند، اهل اسراف نیستند، اهل شهوترانی نیستند؛ اهل عبادتند، اهل ذکرند، اهل توجهند، اهل قرآنند، اهل قسط و عدلند؛ خب، ذکرِ اسلام و ذکر قرآن در زبانِ اینطور حاکمان، ذکر درست و بجایی است. یکوقت هست که نه، [حاکمان] یکی از احکام قرآن را هم عمل نمیکنند، سرشان به سجدۀ حق نمیرسد و محرمات الهی را مرتکب میشوند، و هرکس فاسدتر است به آنها نزدیکتر است، هرکس با مردم دشمنتر است به آنها نزدیکتر است، هرکس به خارجیها و به قدرتهای بیگانه وابستهتر است به آنها نزدیکتر است؛ درعینحال اسم قرآنی را میآورند که میگوید مثلاً «وَ لَن یجَعَلَ اللهُ لِلکافِرینَ عَلَی المُؤمِنینَ سَبیلاً»[10]، اسم قرآنی را میآورند که برای شرب خمر و زنا و دروغ و غیبت و اینها، و برای برادرکُشی و مسلمانکُشی، اینهمه مجازات قائل است؛ خب این پیداست که دروغ میگویند. یکچنین وضعیتی در دوران خلافت چنددهسالۀ اموی و بهویژه سلسلۀ مروانی، در میان جامعۀ اسلامی پیش آمده بود؛ هر چیزی از دین را که به نفعشان نبود، کنار میگذاشتند، و هرچه که فکر میکردند ممکن است به نفعشان باشد، این را مطرح میکردند. (61/7/2)… دچار دنیاطلبی هستیم، وقتی شهوات بر ما غلبه دارد، وقتی قدرتطلبیها بر ما غلبه دارد، وقتی حقکشی و ندیدن حق، کتمان حق بر روح ما، بر دل ما غلبه دارد، از قرآن استفاده نمیکنیم. ضد آنچه که باید قرآن به ما بدهد، از قرآن ضد آن را دریافت میکنیم. باید به خدا پناه برد. میبینید گاهی بعضی آیهی قرآن را میخوانند برای کوبیدن اسلام! برای کوبیدن جمهوری اسلامی! برای نابود کردن فضائلی که جمهوری اسلامی در اختیار ما قرار داده است! باید پاکیزه با قرآن مواجه شد تا نور قرآن و تذکر قرآنی در دل ما بگیرد و بتوانیم انشاءالله از آن استفاده کنیم.… ایستاد - آنوقتی که قرآنها را سر نیزه کردند، امیرالمؤمنین فرمود: واللَّه این مکر است، این خدعه است، این فریب است؛ اینها به قرآن اعتقادی ندارند - هم در آنوقتی که خوارج با آن ظواهر دینی، با آن صوت حزین قرآنخوانی در مقابل حضرت قرار گرفتند، حضرت ایستاد. یعنی آنجائی که کسانی بخواهند با ظواهر دینی کار بکنند و پیش بروند، امیرالمؤمنین میایستاد؛ حالا چه معاویه بود، چه خوارج بود؛ تفاوتی نمیکرد. اما در عین حال یک جور با اینها برخورد نمیکرد. ایستادگی بود، اما نصیحت امیرالمؤمنین و رفتار خود او همیشه این بود. لذا فرمود «لاتقاتلوا الخوارج بعدی»؛ بعد از من با خوارج نجنگید؛ جنگ با خوارج نکنید؛ «فلیس من طلب …… کشور، در جادهها، در مرزها، در برخورد با اشرار، چه جانفشانیهایی میکند و چه زحماتی میکشد. چقدر از اینها برای حفظ امنیت ما، جان خود را از دست میدهند. با این حال، بهوسیله چند نفر عملی انجام شود که چهره این خدمتگزاران در نظر بعضی تیره گردد؛ آیا این انصاف است؟! یا آن طوری که نقل کردهاند، بعضی با آوردن نام مقدّس «یا حسین» و «یا زهرا» وارد اتاق دانشجوی بسیجی یا دانشجوی جانباز شوند و او را از خواب بپرانند، یا آنطور حوادثی را بهوجود آورند؛ آیا این درست است؟! اینها قلب را میفشارد. این همه جوان مؤمن، عاشقان امام حسین، عاشقان فاطمه زهرا، در همه جای کشور، در خدمت اسلام، در خدمت کشور، در طول دوران دفاع مقدّس، در هر خطری که این کشور را تهدید کند، سینه سپر میکنند و وارد میشوند؛ اما بعد کسانی با استفاده از این نامها …… است؟ این قضیه، ابعاد گوناگونی دارد. یکی همین مسأله است که اداره امور بشر، یک امر الهی است و بشری نیست و با همه مسایل دیگر انسان، تفاوت دارد. کسانی ممکن است از این جنبه، سوء استفاده کنند و بسیاری از خلاف کاریها و کجرفتاریها را به حساب ارتباط با خدا بگذارند. البته در مورد همه حقایق عالم، ممکن است چنین سوء استفادههایی اتّفاق بیفتند. از خودِ مسأله نبوّت هم کسانی سوء استفاده نمودند؛ ادّعای نبوّت کردند و کسانی را به گمراهی کشاندند. این، دلیل نمیشود که ما از این بُعدِ با این عظمت، به آسانی عبور کنیم. خودِ این، یک نکته است که مسأله اداره امور اجتماع و مسیر و سرنوشت و آنچه که سازنده دنیا بشر است، چیزی است که به معدن اراده الهی و نصب الهی ارتباط پیدا میکند. یک بُعد از این مضمون، این است.… اینها مخالف بود، آنجا را چهکار میکنند؟ آنجا را حذف میکنند، آنجا را مسکوت میگذارند؛ اگر کسی بگوید، سرش داد میکشند! هر جایی که با تأویل و تفسیر و توجیه و ردوبدلکردن و لابهلاکردن به نفع حکومتشان شد، آنجا را درشت میکنند، بزرگ میکنند، برجسته میکنند. این یک کاری است که همۀ قدرتمندان تاریخ، از اول تا حالا انجام دادهاند. از دین، از معارف دینی، از احکام دینی، و از واژههای دینی به سود خودشان استفاده کردهاند، درحالیکه در عملِ آنها دین وجود نداشته.