رفتن به محتوای اصلی

سنت و مدرنیته

نام‌های دیگر: سنت‌شکنی، سنت و تجدد

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بحث رابطهٔ سنت‌های ملت‌ها با تجدد غربی و دگرگون کردن یا شکستن سنت‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار گروهى از شاعران مشهد— ۱۳۶۹/۰۱/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۹
۱۳۶۹۱۳۷۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

طرح این بحث از قرن نوزدهم برای کنار زدن فرهنگ‌ها و ابدی کردن سلطهٔ غرب

… بشریّت میکند، چیزهای مدرن و نو و تازه و اجتناب‌ناپذیر و جذّاب و خواستنی است و هرچه در مقابل آن است، این سنّت است، این منسوخ است، این قدیمی است، این زوال‌پذیر است. این بحث را شما امروز هم گاهی در برخی از محافل روشنفکری ما میبینید؛ اما این بحثِ نویی نیست؛ این بحثِ قرن نوزدهمىِ دنیای غرب است که ادامه پیدا کرده است؛ با این هدف که تمدّن غرب در راه خود، همه‌ی فرهنگها را، همه‌ی تمدّنها را، همه‌ی زیرساختهای مدنی را، همه‌ی روابط انسانی و اجتماعی را، همه‌ی آن چیزی را که تمدّن غرب آن را نمیپسندد، از سر راه خود بردارد و حاکمیت مطلق خود را با پشتوانه‌ی قدرت مادّی و سرمایه‌داری از یک سو، قدرت نظامی و سیاسی از یک سو، قدرت رسانه‌یی از یک سو، ابدی کند.

بی‌پشتوانه بودن سنت‌شکنی مگر با غلط بودن سنت یا وجود چیزی بهتر

… بگوید نامطلوب است، حرف درستی نزده؛ یعنی وزن و قافیه چیز خوبی است، چیز مثبتی است، چیز منفی‌ای که نیست. آدم [اگر] می‌آید یک چیز مثبتی را میشکند، یک چیز دیگری درمی‌آورد، خب این یک علّتی لازم دارد؛ آدم بدون علّت که بیخودی نمی‌آید یک چیز خوبی را که هست، خراب کند. اصلاً نفْس سنّت‌شکنی، هیچ ایده‌ی مطلوبی نیست؛ سنّت‌شکنی یک حرفی است که هیچ پشتوانه‌ی منطقی ندارد، مگر اینکه سنّت غلط باشد یا چیز بهتری در پیش باشد؛ آن‌ وقت آدم سنّت را میشکند. حالا میخواهیم این وزن و قافیه را بشکنیم؛ آن چیز «بهتر» چیست؟ یا «ضرورت» چیست؟ شعر نیمایی آن «ضرورت» را بیان میکرد؛ میگفت من میخواهم یک مطالبی را، مفاهیمی را که جدید هستند، بیان کنم که اینها در آن قالبها نمیگنجند؛ بنابراین من مجبورم که این «افاعیل» را کم کنم، …