تعلق سلمان به همهٔ ملت ایران و افتخار همهٔ ایرانیان به او
در وادی علم و ادب و تربیتِ انسانهای برجسته هم تاریخ گذشتهی کازرون، تاریخ پر افتخاری است؛ علاوه بر اینکه نسبت سلمان فارسی - چهرهی شاخصِ زندهی برجستهی همیشگىِ تاریخ اسلام - این صحابی بزرگوار به این منطقه هم خود مایهی افتخار است. البته سلمان فارسی متعلق به همهی ایران است؛ همهی مردم ایران، همهی فارسیزبانان، همهی کسانی که ستایش پیامبر اکرم از مردم فارس، متوجه آنهاست، مفتخر به جناب سلمانند. سلمان متعلق به کشور ماست، متعلق به ملت ماست. مردم کازرون، ولادت او را در میان خودشان و در این ناحیه میدانند؛ مردم اصفهان، نشو و نمای او را در منطقهی اصفهان میدانند؛ منافاتی هم ندارد. علاوه بر شیراز، علاوه بر استان فارس و شهر کازرون و دشت ارژنه، که نام مبارک سلمان فارسی را به خودشان متوجه میکنند و حق هم …
رسیدن به مقام «سلمان منّا اهل البیت» با ایمان، معرفت و مجاهدت
نباید گفت سلمان فارسی از فارس یا از ایران است، باید گفت فارس و ایران از سلمان فارسی است. مقام ایمان، مقام معرفت، مقام مجاهدت در راه خدا، پیگیری برای رسیدن به سرچشمهی زلال حقیقت، آن چنان یک انسانی را بالا میبرد که پیغمبر بفرماید: «سلمان منّا اهل البیت». او را جزو اهل بیت به حساب بیاورد؛ و شخصیتهائی مثل جناب ابیذر و عمار و مقداد و دیگر صحابیها در مقام تقویم و مقایسه در رتبههای بعد از سلمان قرار بگیرند؛ این برای ما درس است، این برای جوان ایرانی الگوست؛ یعنی حقیقت را جستن، جستجو کردن، یافتن و بر آن پای فشردن. این آن چیزی است که سلمان را سلمان …
بیان معیار تمایز خلیفه از پادشاه در پاسخ به عمر
یک وقت جناب عمر، به جناب سلمان گفت: «أملک انا ام خلیفه؟»[43]؛ به نظر تو، من پادشاهم یا خلیفه؟ سلمان، شخص بزرگ و بسیار معتبری بود؛ از صحابه عالیمقام بود؛ نظر و قضاوت او خیلی مهم بود. لذا عمر در زمان خلافت، به او این حرف را گفت. «قال له سلمان»[44]، سلمان در جواب گفت: «ان انت جبیت من ارض المسلمین درهماً او اقلّ او اکثر»[45]؛ اگر تو از اموال مردم یک درهم، یا کمتر از یک درهم، یا بیشتر از یک درهم برداری، «و وضعته فی غیر حقّه»[46]؛ نه اینکه برای خودت برداری؛ در جایی که حقّ آن نیست، آن را بگذاری، «فانت ملک لا خلیفة»[47]، در آن صورت تو پادشاه خواهی بود و دیگر خلیفه نیستی. او معیار را بیان کرد. در روایت «ابن اثیر» دارد که «فبکا عمر»[48]؛ عمر گریه کرد. موعظه عجیبی است. مسأله، مسأله خلافت است. ولایت، یعنی حکومتی که همراه با محبّت، همراه با پیوستگی با مردم است، همراه با عاطفه نسبت به آحاد مردم است، فقط فرمانروایی و حکمرانی نیست؛ …
معیار سلمان در تمایز خلیفه از پادشاه: صرف ناروای اموال مسلمانان
یکوقتی جناب عمر به جناب سلمان گفت: «اَ مَلِکٌ اَنَا اَم خَلیفَةٌ» به نظر تو، من پادشاهم یا خلیفه؟ سلمان شخص بزرگی بود، بسیار معتبر بود، از صحابۀ عالیمقام بود، نظر او و قضاوت او خیلی مهم بود؛ لذا عمر در زمان خلافت، به او این حرف را گفت. «قالَ لَهُ سَلمانُ» سلمان در جواب گفت: «اِن اَنتَ جَبَیتَ مِن اَرضِ المُسلِمینَ دِرهَماً اَو اَقَلَّ اَو اَکثَرَ» اگر تو از اموال مردم، یک دِرهم، یا کمتر از یک دِرهم، یا بیشتر از یک دِرهم، برداری، «وَ وَضَعتَهُ فی غَیرِ حَقِّهِ» ـ نهاینکه برای خودت برداری ـ در جایی که حق نیست، آن را بگذاری، «فَاَنتَ مَلِکٌ لا خَلیفَةٌ» درآنصورت تو پادشاه خواهی بود، دیگر خلیفه نیستی. معیار را بیان کرد. در روایت ابناثیر دارد که «فَبَکَی عُمَرُ» عمر گریه کرد. موعظۀ عجیبی است. مسئله، مسئلۀ خلافت است، تبدیل خلافت یا ولایت؛ که ولایت یعنی حکومتی که همراه با محبت است، همراه با پیوستگی با مردم است، همراه با عاطفۀ نسبت به آحاد مردم است، فقط فرمانروایی و حکمرانی …
رسیدن به حکومت منطقهای بزرگ با وجود غیرعرب و غریب بودن
… میآید، بعضی روزها نمیآید) مقام مؤذنی خیلی مقام عظیم و باشکوهیست در اسلام، مقام ارجمندیست، همهکس مؤذن نمیشدند. بِلال سیاه حبشی از منشأ پَست اجتماعی، از لحاظ معیارهای جاهلی آن زمان، این میرسد به مقام مؤذنی، این بالاترین است، یکی از بالاترین مقامها. سلمان فارسی ازنظر معیارهای آن روز از یک منشأ پایینتر بود، چون عربها خودشان را بالاتر میدانستند و همۀ انسانهای دیگر را پایینتر از خودشان. خب، سلمان هم که فارسی بود دیگر، اهل اصفهان بود. درعینحالی که فارسیست، غریب است، از راه دور آمده، زبان عربی را شاید بد یاد گرفته، یعنی مسلّم، شاید هم خیلی خوب حرف نمیزده، ایشان میرسد به ولایت و حکومتِ یک منطقۀ عظیم، و ازاینقبیل و ازاینقبیل و ازاینقبیل فراوان.
نزدیکترین صحابی پیامبر (ص) و مخاطب حدیث محبت فاطمه (س)
یک روایتی را خوارزمی ــ که از علمای اهل سنّت است ــ نقل میکند؛ میگوید که «قالَ رَسولُ اللهِ صَلّی اللهُ عَلیهِ وَ آلِهِ یا سَلمان». حضرت این حرف را به سلمان گفتند ــ سلمان آن نفر اوّل است دیگر؛ درجهی یک است ــ پیغمبر این [حرف] را به نزدیکترین صحابی خودشان بیان کردند: حُبُّ فاطِمَةَ یَنفَعُ فی مِائَةٍ مِنَ المَواطِن؛ دوستی فاطمهی من صد جا به دردتان میخورد؛ یعنی صد جا بعد از مرحلهی این نشئهی دنیوی؛ اَیسَرُ تِلکَ المَواطِنِ المَوتُ وَ القَبر؛[5] این صد جایی که محبّت فاطمه به دردتان میخورد، آسانترینش مرگ و قبر است. خیلی خب، این حدیث در مورد محبّت فاطمهی زهرا (سلام الله …
اشارهٔ پیامبر اکرم (ص) به سلمان در تفسیر آیهٔ «یحبهم و یحبونه»
… یکی از نمونههای جنگ روانی دشمن، همین «لَومَةَ لائِم» است. یک کسی یک کار خوبی را انجام میدهد، چهار نفر آدم ناباب به جانش میافتند که چرا این کار را انجام دادی؛ یک حرف خوبی میزند، دیگران او را تهدید میکنند که چرا حرف خوبی زدی. میدان، میدان اینجوری است. اگر تقوا بود، «لا یَخافونَ لَومَةَ لائِم»؛[17] این «لا یَخافونَ لَومَةَ لائِم» که در قرآن، در آن آیهی شریفه آمده، پیغمبر اکرم اشاره کرد به جناب سلمان و فرمود [مراد از] «فَسَوفَ یَأتِی اللهُ بِقَومٍ یُحِبُّهُم وَ یُحِبّونَه»[18] تا آخر، قومِ این هستند. مقابلهی با جنگ روانی دشمن هم این است و این یکی از نمونههای جنگ نرم است که نباید از آن ترسید؛ از «لَومَةَ لائِم» نباید ترسید.
حکومت بر مدائن و تفاوت مردم آن با مردم شام
… دو برادر سالهای متمادی در آنجا حکومت کرده بودند و خب پیداست، کسانی که یک سال، دو سال قبل از رحلت پیغمبر، اسلام آوردند، آنهم به اسلامِ زیر سایۀ شمشیر، چقدر اسلام در قلبهای اینها نفوذ دارد! که بتوانند آن را ـ آن ایمان ناب را! ـ به مردم خودشان منتقل کنند. این فرق داشت با مردم مدائنی که سلمان میرفت بر آنها حکومت میکرد، یا مردم برخی از شهرها و ایالات کشور ایران که صحابۀ بزرگ میرفتند در آنجاها حاکمیت میکردند، یا بعضی نقاط دیگر. (67/2/17)