شرمآور بودن تسلط بیگانگان بر جان و مال و سرنوشت ملت ایران
چه گذشت بر ملّت ایران در طول این قریب دو قرن؟ انسان غیور وقتى کتابهاى مستشرقینى را که در این مدّت براى استفاده از خوان یغماى گستردهی بهوسیلهی حکّام آمدند ایران میخوانَد، در وجود خود احساس تنگدلى و فشار میکند و خجالت میکشد از اینجور بیگانهها را بر زندگى مردم، بر مال مردم، بر جان مردم، بر سرنوشت سیاسى مردم مسلّط کردن و اینجور یک ملّت بزرگ و بااستعداد و نیرومند مثل ملّت ایران را به زنجیر کشیدن و زیر فشار قرار دادن!
تحقیر ملت ایران به دست انگلیس و روس و آمریکا
… ما را بهصورت یک ملّت توسریخور درآورده بودند. ملّتى که از استعداد جوشان و از خصلتهاى جمعىِ فوقالعاده ممتاز برخوردار است، ملّتى با این همه افتخارات علمى، با این همه افتخارات سیاسى در طول تاریخِ بعد از اسلام، بهصورت یک ملّت ضعیف و مستضعف و توسریخور درآمد. قدرتهاى خارجى -یک مدّت انگلیسیها، یک مدّت روسها، یک مدّت آمریکاییها و در کناروگوشهی اینها بعضى از دولتهاى دیگر اروپایى- ملّت ما را تحقیر کرده بودند. ملّت ما باور کرده بود که چیزى نیست، قابلى ندارد، لیاقت کارهاى بزرگ ندارد، سازندگى از او بر نمیآید، ابتکار از او ساخته نیست و دیگران باید بر او آقایى کنند و به او زور بگویند؛ روح غرور و افتخار ملّى را در ملّت ما کشته بودند. امام عزیز ما، روح غرور و افتخار ملّى را در ملّت ایران بیدار کرد، زنده کرد. در همان حالى که ملّت ما از احساسات و نخوتهاى[3] بیجاى ناسیونالیستى -آنطورى که دستهاى استکبارى همیشه خواستهاند؛ رژیم منحوس گذشته هم که ملّت ایران را ذلیل کرده بود امّا احساسات غلط …