هنرمندی در بیان، راز تأثیر منبرهای موفق و لزوم فراگیری آن
و فقط منبر نیست؛ استفادهى از ابزارهاى مختلف، ابزارهاى هنرى. منبر هم دو جور است؛ هنرى دارد، غیر هنرى دارد. بله، این منبرىهاى خوبى که شما دیدید منبرهایشان میگیرد، همهى این به لُبّ مطالب نیست؛ به هنرمندى در بیان است. بعضى از منبرىهاى معروف زمان ما در گذشته را افرادِ وارد میگفتند که اینها یک هنرمند واقعىاند. هنر سخن گفتن را، هنر بیان کردن را و تبلیغ کردن را باید فراگرفت؛ کتابهاى خوب در اختیار مردم گذاشت؛ قشرها را از هم تفکیک کرد؛ دختران جوان، چیزى؛ پسران جوان، چیز دیگرى؛ کودکان چیز دیگرى؛ اساتید علوم جدید چیز دیگرى؛ دانشمندان، مباحث دیگرى؛ توده و عامّهى مردم، مسائل دیگرى؛ زنهاى در خانه [چیز دیگرى]؛ هر کدام از اینها مطالبى …
هنر گفتن سخن مورد نیاز است نه پرگویی
… مؤمن، خوشت میآید، اگر اندک تزلزل و تردیدی کسی در ایمانت بورزد، بَدَت میآید، ممکن هم هست بگویی که چه فایدهای دارد که ماها را بیدین و بیایمان قلمداد میکنید در صحبتهایتان؛ ای برادر مؤمنْنام، انفاق میکنی؟ نمیگویم خرج میکنی یا نه؛ بله، خیلی خرج میکنی. چقدر در این روزهای ماه رمضان پول میدهی، غذای لذیذ میپزی، سفرۀ رنگین میگستری و سیرها را دعوت میکنی، چقدر خرج میکنی، اما آیا انفاق هم میکنی؟ ای گویندۀ عزیز، چقدر حرف میزنی، چقدر نفس میزنی، چقدر از سینه و از ریه و از وجود خود، از جسم و اعصاب خود مایه میگذاری، چقدر از نیروی بیانت خرج میکنی، اما آیا از این نیرو انفاق هم میکنی؟ پُرگفتن هنر نیست، گفتن آنچه مورد نیاز است، هنر است. آن انفاق نیست، این انفاق است. ای کسانی که از آبروهایتان، از حیثیتهایتان خرج میکنید؛ به یک نفر نامه مینویسید، یکی را برای کاری میبینید، میبینید تا فلان عمل انجام بگیرد، فلان شغل به فلانی داده بشود، فلان احترامِ شایان از فلانکس بهجا بیاید، دارید حیثیتتان را خرج میکنید، اما انفاق …
رفتار مستمع نشانهٔ موفقیت سخنران
… آدم میبیند اوّلاً مستمعین که متراکم نشستهاند، همه جوانند، یعنی مثلاً یک آدم مسنّ بالای چهل سال شاید در اینها دیده نمیشود؛ همه جوانند. و [ثانیاً] همه همین طور محوند! این خیلی مهم است. من چون خودم سخنرانم، دهها سال [سخنرانی کردهام]، به این نکات توجّه دارم. چه زمانی هست که سخنران احساس میکند موفّق است؟ این نگاهها و برخوردها و بهاصطلاح آن نمایشهایی که از رفتار مستمع وجود دارد، نشاندهندهی یک حقیقتی است؛ این را شما در سخنرانیهای ایشان مشاهده میکنید، یعنی این من را خیلی جلب میکند. ایشان چه دارد میگوید که این جور همهی دلها را، چشمها را مجذوب کرده، مبهوت کرده؟ این تکّههای خاص را پیدا کنید، مکرّر پخش کنید.