نزدیکی زندگی شخصی حکومتیان به مردم مایهٔ رضایت مردم و پایان عصیان
… من در پاریس که بودم اطلاع دادند که یک ویلا در خارج یکی از خواهرهای آریامهر در پاریس خریده آن مقدار خریدش هم من یادم نمانده است لکن این یادم مانده چون این عجیب بود که پنج میلیون دلار خرج گلکاری این عمارت یعنی 35 میلیون تومان خرج گلکاری این عمارت [شده است]. ملت وقتی که ببیند که این دستگاه این طوری است عصیان میکند، طغیان میکند، اما اگر یک حکومتی باشد که زندگیاش نزدیک باشد به این مردم، من نمیگویم زندگیاش مثل زندگی حضرت امیر- سلام الله- باشد، قدرت نیست بر این مطلب، او یک موجود تحفه بوده است، یک موجود استثنایی بوده، اما حکومت [و] دستگاههای حکومت اگر زندگیشان زندگی شخصیشان جوری باشد که مردم ببینند خوب آن هم نزدیک به ماست، همین مقدار کمی تفاوت دارد مردم قانع میشوند، مردم راضی میشوند، عصیان تمام میشود.
همدردی امیرالمؤمنین (ع) با گرسنگان و پرهیز از دو خورش در سفره
… این جا. یک همچه تربیتی در اسلام است که سردارهایش این طور و رئیسش آن طور است و سپاهشان هم همان طور. اگر عرضه بشود یک همچه حکومت عدلی که بین آن کسی که شخص اول مملکت است، و آن شخصی که در آخر مملکت هست، اینها فرق نیست، بلکه رئیس مملکت زندگیاش بدتر از آنهاست. حضرت میفرماید که شاید در اطراف مملکت یک کسی باشد که گرسنه باشد. ایشان با خودش آن گرسنگی را میداد. در شب آخری که فردایش ایشان به شهادت رسیدند، یعنی ضربت خوردند- نقل میکنند که- مهمان حضرت امّ کلثوم[2] بودند. آنجا برایشان شیر آوردند و نمک و یک [نان] فرمود تو چه وقت دیدی که من دو تا خورشت در سفرهام باشد؟ خواست نمک را بردارد، که فرمود نه شیر را بردار. وضع یک حاکم، وضع یک کسی که سعه مملکتش این قدر است، این حکومت اسلامی است. در این ور هم همین ابن ملجم- لعنت الله علیه- که ایشان را ضربت زد و گرفتند او را، آن طور با او ملاطفت کرد و سفارش کرد و از آن غذایی که برایش …
سادگی مجلس و مسجد پیامبر بدون صدر و ذیل و تخت و تاج
… الله علیه و آله و سلم- که در زمان خودشان در راس بودند، به حسب اصطلاح ما در راس بودند، در مسجد میآمدند و مینشستند با مردم؛ با اشخاصی که وارد میشدند دور هم مینشستند، و همچو مینشستند [که] معلوم نبود که کدام یک اینها پیغمبر است، همین طور حلقهای مینشستند. این طور هم نبود یک صدر و ذیلی باشد؛ یک پتویی مثلًا افتاده باشد و تشکی باشد، صندلیای باشد و تخت و تاجی باشد. شاید مسجدشان حصیر هم نداشت به این معنایی که مسجدهای شما دارد- و حتماً این طور نبوده- اگر هم یک چیزی بوده، یک چیز مختصری بوده. مسجدشان هم دیوارش به اندازه قامت یک آدم، شاید یک خوردهای هم کمتر بوده، به اندازه یک قامت. در بین مردم آنجا آن طور مینشست که وقتی از خارج یک کسی [میآمد] نمیشناخت. به حسب روایات این است که وقتی وارد میشد، میگفت کدام یک شما پیغمبر [است؟]. این طور نبود که در نشستن و آداب جوری باشد که وقتی هر کس وارد میشود بفهمد که این «آریامهر» [است]، این حرفها …
عادت علمای نماینده به زندگی نزدیک به طبقات محروم
مجلس خبرگان در جمهوری اسلامی بودجه ده میلیون تومانی و هتل مجلل اشرافی لازم ندارد. آقایان وکلای محترم، که عمده آنان از علمای اعلام هستند، از این نحو تشریفات نگران هستند. آنان بحمد الله با زندگی نزدیک به طبقات محروم عادت نمودهاند. بودجه مذکور را تعدیل نمایید. و عذر برگشت ما زاد صحیح نیست؛ زیرا اعتبار مذکور ممکن است سنتی بشود در آتیه.
سادهزیستی امیرالمؤمنین (ع) و پیامبر (ص) الگوی حاکمان
حضرت امیر- سلام الله علیه- که خلیفه مسلمین بود، خلیفه یک مملکتی که شاید ده مقابل مملکت ایران بود، از حجاز تا مصر، آفریقا، کذا [و] یک مقدار هم از اروپا، این خلیفه الهی وقتی توی جمعیت بود مثل همه ما که نشستهایم با هم، این هم زیر پایش نبود، همین بود که یک پوست داشتند- به حسب نقل- یک پوست داشتند که شب خودش و حضرت فاطمه رویش میخوابیدند، و روز روی همین پوست علوفه شترش را میریخت. پیغمبر هم همین شیوه را داشت. اسلام این است، آنی که ما میخواهیم این است. البته هیچ کس قدرت ندارد مثل او باشد اما ما میخواهیم یک خرده نزدیک، یک بویی از اسلام بیاید در ایران ما میخواهیم این طور بشود که وقتی رئیس یک مملکتی فرض کنید رئیس جمهور، نخست وزیرش توی جمعیت میآید همچو امتیازی …
زندگی و معاشرت حاکم اسلامی همسطح مردم یا پایینتر از آنان
در رژیم اسلامی شاید در راس برنامه همین تفاهم ما بین دولت و ملت باشد. یعنی نه دولت خودش را جدا میداند و بخواهد تحمیل بکند و مردم را تهدید بکند، ارعاب بکند، اذیت بکند؛ و نه مردم در صدد این بودند که دولت را تضعیف بکنند یا فرار بکنند از مقررات دولتی. اسلام وضعش از اول این طور بوده است که آن حاکمش که راس بوده است، در زندگی، در معاشرت، در اینها، با مردم یا پایینتر بوده است، یا همان جور ....
زندگی بسیار سادهٔ امیرالمؤمنین (ع) در بستر و خوراک
… هم چوبش محکمتر است، هم آتشش قویتر است، برای اینکه آب کم خوردند. این طور نیست که هر کس زیاد خورد و چرب خورد و شیرین خورد، این یک آدم قویای بشود. بلکه شاید بسیاری از این غذاهای، خصوصاً این غذاهای غیر عادی، برای انسان، شاید سستی و ضعف و اینها هم میآورد. در هر صورت در زندگیاش وقتی که انسان میبیند، میبیند که یک پوستی بوده است- این طور نقل میکنند- که شبها این پوست را میانداختند و خودشان با حضرت فاطمه- سلام الله علیها- رویش میخوابیدند. و روزها همین پوست را علوفه رویش میریختند برای شترشان. و در خوراک هم کسی نمیتوانست آن طور زندگی بکند، هیچ کس. همچو زندگی و خودشان هم میفرمایند شماها نمیتوانید؛ لکن در تقوا و در ورع با من اجتهاد کنید؛ با من موافقت کنید. وضع حکومت این طوری بود و این طور خاضع در مقابل قانون. رئیس یک ملت، که توسعه ریاستش این قدر زیاد بود و قدرت ارتشش آن طور، آن طور خاضع در مقابل قانون …
دستکم پر نکردن جیبها در صورت ناتوانی از زیستن چون امیرالمؤمنین
… آن است که امیرش میفرماید، رئیسش میفرماید که من میترسم که در آن طرف- به حسب نقل- آن طرف مملکت یک کسی گرسنه باشد؛ شاید آنجاها کسی چیزی نداشته باشد بخورد؛ زندگیام باید این باشد که دلم آرام باشد که اگر او آنجا گرسنه است، من هم اینجا گرسنهام. اسلام این است. البته خودش میفرماید شما قدرت ندارید و صحیح میفرماید، ماها قدرت نداریم، اما این قدرت را داریم که جیبهایمان را دیگر پر نکنیم! برای عرض میکنم که املاک زیاد و قصرهای .... این را قدرت داریم که از مال این فقرا و از مال این ضعفا، این پول نفت، پول زیادی که ما نمیتوانیم خیلی تصورش را بکنیم، اکثرش به جیب این خانواده رفته؛ اکثرش توی جیب اینها، اینها و دوروبریشان. آن قدرش که به جیب اینها …
سادگی مهمانیهای سفارتخانهها و پرهیز از مجالس طاغوتی
در هر صورت، آنکه من زیاد به نظرم اهمیت دارد، این است که آقایان از غرب نترسید. این قدر ما را که ترساندهاند. در غرب هم خبری نیست. نترسید. عرض میکنم، خودتان مستقل. و عرض بکنم، اسلامی و مطالب اسلامی؛ مجالس اسلامی، آن جور مجالسی که آن طاغوت داشت نداشته باشید. آن مهمانیهای کذا را نکنید. مهمانی اگر کردید ساده باشد. وقتی ساده باشد، عرض میکنم که مراسم دینیاش محفوظ باشد، و امثال ذلک، جهات سیاسیاش هم آقای دکتر و خود شما بهتر اطلاع دارید؛ هیچی هم من نمیگویم.
خوراک و پوشاک امیرالمؤمنین (ع) کمتر از مردم در دوران حکومت
اگر فرض کنید یک نفر مثل حضرت امیر- سلام الله علیه- حکومت داشته باشد در یک مملکتی سیره او را وقتی که اهل این مملکت ببینند که زندگی خودش چی هست، چه جور اعاشه میکند با دار و دسته خودش چه جور رفتار میکند، اولاد خودش چه جور هستند، زندگی اولاد خودش چه جور هستند، اصحاب خودش چطور هستند، قوم و خویشهای خودش چطور هستند، بستگان، نزدیکان خودش چطور هستند، وقتی توده مردم نگاه کردند که رئیس مملکتشان وضع خوراک و پوشاکش از خود آنها کمتر است، وقتی که میآید نماز جمعه میخواهد بخواند چون یک پیراهن دارد شسته و تر پوشیده است به حسب تاریخ، بالای منبر وقتی خطبه میخواند دامنش را این طور میکند که خشک بشود، یک پیراهن دارد وقتی که دو تا پیراهن کرباس میخرد خوبش را میدهد به قنبر به حسب تاریخ و بدش را خودش تنش میکند، وقتی آستینش بلند است آستینش را از اینجا پاره میکند، دیگر لب آستین باید چه بشود و چه بشود ندارد، وقتی مردم دیدند یک همچو موجودی ... بر سرتاسر کشورهای زیاد، در مقابل کشور ایران حکومت دارد، یعنی ایران جزء حکومت او، مصر جزء حکومت او، حجاز جزء حکومت او، عراق جزء حکومت او، یمن و امثال ذلک همه جزء حکومت اوست ولی وقتی که زندگیاش را میبینند، میگویند ببینید یک همچو زندگی میکند، یک همچو موجودی …
غذای زبر و سربسته امیرالمؤمنین (ع) در زمان خلافت
… است. زندگیاش پایین تر میخواسته باشد از همه افرادی که در مملکتش زندگی میکنند. میفرماید شاید در یمامه- در سرحدات- یک کسی باشد که گرسنه باشد. آن وقت ایشان به خودشان آن طور سختی میدهند، به طوری که خانواده ایشان نگران بودند از این طور زندگی که ایشان میکند. و ایشان، همین رئیس دولت، یک چیز و- غذای زبری که داشته است- توی یک ظرفی میکرده است، سر آن را مُهر میکرده که نبادا سَرِ این را باز بکنند و داخلش یک روغنی بکنند، یک چیزی بکنند.[2] با مردم چه جور بود؛ شبها- به طوری که نقل شده است- دور میگردیدند تنها و به دوش مبارکشان غذا حمل میکردند دور خانهها به اشخاصی که یتیم بودند، فقیر بودند، چه بودند، تقسیم میکردند. و این معلوم نبود الّا بعد از اینکه فوت شدند- شهادتشان- شهید شدند. آن وقت معلوم شد.
عادت نداشتن طلاب به تشریفات
من دو کلمه میخواهم صحبت کنم: یکی راجع به حال خودم که الحمد للَّه بد نیست و شاید تشریفات زیاد برای من مهیا کردند آقایان اطبا، آقای وزیر بهداری. تشریفاتی که ما عادت به آن نداریم. ما طلبهها عادی نیستیم به آن. و من وقتی خوشحال میشوم که بفهمم آقایان در صدد این هستند که به این زاغهنشینان شهرها، به این چادرنشینهای شهرها که در زمان طاغوت به آنها هیچ عنایتی نشده بود، در این زمان عنایت بشود. بهداری که اول مرتبه احتیاجی است که مردم به آن دارند طوری باشد که برای همه مهیا …