نقد کاربرد واژههای فرنگی در سخن به نشانهٔ دانشمندی
یکی از مسائلی که ما مبتلا هستیم این است که میترسند اینها که اگر یک وقت بگویند که ما خودمان هم یک چیزی هستیم، خوف دارند بگویند ما آدمیم. از مسائلی که مبتلا ما به آن هستیم آدم عبارت از آن است که چهار تا کلمه مثلًا فرنگی یاد بگیرد، و دو سه دفعه هم که تو صحبتهایش میشود، در هر چند کلمهای یک کلمه فرنگی جایش بگذارد. شما نطقها را ببینید. هر کس بیشتر الفاظ فرنگی در کلماتش باشد این بسیار دانشمند است! دانشمندی را به این میدانند که چند تا کلمه فرنگی در کلماتش باشد. این برای این است که نطقها هم استعماری است. خودش آدم استعماری شده است. شما بروید در امریکا. اینهایی که صحبت میکنند ببینید. یک کلمه فارسی در تمام صحبتهایشان، در تمام کتابهایشان اگر پیدا کردید؟ لکن ما کتاب وقتی مینویسیم، اسم هم که میگذارند اسمی باشد باید …
نقد کنار گذاشتن زبان خود و ارزش دادن به واژههای خارجی
… که از آن بهره فساد برده شود، هکذا همه چیز دیگر. و عمده این است که ما ذهن این جوانها و حتی پیرها و روشنفکرنماها را آماده کنیم که ما خودمان آدم هستیم و این طور نیست که در همه چیز دستمان را پیش دیگران دراز کنیم و حتی اخلاق و زبانمان را نیز از آنها یاد بگیریم. در حالی که عدهای زبان خودشان را کنار گذاشته و ارزش را به چند کلمه انگلیسی در کتابی میدانند، با اینکه با زبان خودشان همان مطلب را میشود فهماند. اگر در کتابی چند کلمه خارجی نباشد، آن کتاب را بدون ارزش میدانند. آنها میخواستند که تمام وجود ما در اختیارشان باشد که هر طوری میخواهند عمل کنند. و شما تابلوها را دیده بودید که اکثراً از دوافروشی گرفته تا کتاب فروشی و غیره دارای اسمهای خارجی بودند، و این همه به خاطر این بود که ما فرهنگ خودمان را فراموش کنیم. و عدهای هم …
ناآشنایی فرزندان پزشکان ایرانی مقیم آمریکا با فارسی
… نمیتوانند در ایران باقی باشند. بسیاری از اطبا- عرض میکنم- از دکترها، از مهندسین، از اشخاصی که میتوانند در ایران خدمت بکنند، اداره بکنند ایران را، برای خاطر این دشواریهایی که در ایران هست و شاه پیش آورده است، اینها مع الاسف در خارج ایران به سر میبرند. همین امروز که دو نفر از امریکا آمده بودند، طبیب بودند، میگفتند که اطبایی که از ایران در امریکا هستند با خانوادههاشان حدود بیست هزار هستند و بچههای اینها- [مدت] طولانی است که اینها رفتند آنجا- بچههای اینها حتی فارسی را نمیدانند که در آنجا تربیت شدند. و اینها یک نیروهایی هستند که باید در خود ایران باشند و صرف مصالح ایران بشوند؛ و برای خاطر اینکه ایران اصلًا اختناق است و مردم از وضع ایران به تنگ آمدهاند، هر کس توانسته از ایران بیرون رفته است. و الآن در ممالک خارجه بسیار از نیروهای ما به هدر میرود؛ در …