ریا و سمعه و بیمغزی ویژگی انسان ظاهرگرا و ناکارآمدی او در سختیها
… خدا! یک جور دیگر انسانى است که باطن او بر ظاهر او ترجیح دارد؛ ظاهرش هر چه هست، باطن او بهتر و بیشتر از این ظاهر است؛ امام سجّاد به ما درس میدهد که ما از خدا بخواهیم که از این نوع دوّم باشیم. و میدانیم که دعاها، فقط خواستن از خدا نیست؛ درسِ به خود ما هم هست. ریاکارى مال مردم نوع اوّل است، سمعه[4] مال مردم نوع اوّل است، پوکى و بىمغزى مال مردم نوع اوّل است؛ آن جور مردمى، نه در جنگ به درد میخورد، نه در شدّت به کار مىآیند، نه بارهاى سنگین را میتوانند بر دوش بردارند؛ فقط ظاهر! تربیت اسلامى غیر از این است. تربیت اسلامى این است که البتّه ظاهر را باید حفظ کنى، امّا باطنت باید از ظاهرت بهتر باشد. نگویند کسانى که ظاهر هر جور بود بود، اصل باطن است؛ بله، اصل باطن است، امّا ظاهر باید نمودار باطن باشد؛ اَلظّاهِرُ عُنوانُ الباطِن؛[5] ظاهر را …
نهی قرآن از حرکت از سر غرور و خودنمایی
… نمیکند. ببینید، قرآن کریم وقتى که با مسلمانها در صدر اسلام سخن میگوید، میفرماید «وَلا تَکونوا کَالَّذینَ خَرَجوا مِن دِیارِهِم بَطَرًا وَرِئاءَ النّاس»؛[3] اینجا [هم] امام حسین میگوید «اِنّى ما خَرَجتُ اَشِراً وَ لا بَطَرا». ببینید، دو خط و دو جریان است. آنجا قرآن میگوید مثل آنها نباشید که «بَطَراً»، [کارهایشان] از روى غرور، خودخواهى، نفْسپرستى [است]؛ یعنى چیزى که در او نیست، اخلاص است؛ فقط «خود» و «من» در حرکت آن خطّ فاسد مطرح است. وَرِئاءَ النّاس؛ خودش را آرایش کرده، بر اسب قیمتى سوار شده، جواهرات را به خودش آویزان کرده، رجزهایى خوانده، از مکّه دارد خارج میشود؛ به کجا؟ به میدان جنگ. اتّفاقاً میدان جنگ هم میدانى است که همین آدم و دهها [نفر] مثل او در آن به خاک هلاک خواهند غلتید امّا …