رفتن به محتوای اصلی

رهبری

نام‌های دیگر: رهبری انقلاب، رهبری دینی، رهبری معنوی، رهبری جامعهٔ اسلامی، رهبر انقلاب

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه و نقش رهبر در هدایت جامعه، انقلاب و نظام اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج (مبارزه اسلام علیه شاهان و سرمایه داران)— ۱۳۵۷/۰۷/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸
۱۳۵۷۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

- امام به معنی پیشوا و کسی که جمعی را در جهتی هدایت و رهبری می‌کند. و امام‌ بیان‌کننده خط مشی شیعه و حزب الله و رهبریکننده این تشکیلات بزرگ فراگیر است که تمامی وظایف آنان را از قرآن و سنت پیامبر اسلام در زمانهای مختلف و شرایط مختلف اجتهاد و استنباط می‌کند و به آنان ابلاغ می‌نماید.

شاهدها (۴۲ پاراگراف)

امام به معنای پیشوای هدایتگر و مبیّن خط‌مشی شیعه و حزب‌الله

- امام به معنی پیشوا و کسی که جمعی را در جهتی هدایت و رهبری می‌کند. و امام‌ بیان‌کننده خط مشی شیعه و حزب الله و رهبریکننده این تشکیلات بزرگ فراگیر است که تمامی وظایف آنان را از قرآن و سنت پیامبر اسلام در زمانهای مختلف و شرایط مختلف اجتهاد و استنباط می‌کند و به آنان ابلاغ می‌نماید.

لازم نبودن شرط مرجعیت و کفایت مجتهد عادل مورد تأیید خبرگان

هر گونه آقایان صلاح دانستند عمل کنند. من دخالتی نمی‌کنم. فقط در مورد رهبری، ما که نمی‌توانیم نظام اسلامی‌مان را بدون سرپرست رها کنیم. باید فردی را انتخاب کنیم که از حیثیت اسلامی‌مان در جهان سیاست و نیرنگ دفاع کند. من از ابتدا معتقد بودم و اصرار داشتم که شرط «مرجعیت» لازم نیست. مجتهد عادل مورد تایید خبرگان محترم سراسر کشور کفایت می‌کند. اگر مردم به خبرگان رای دادند تا مجتهد عادلی را برای رهبری حکومتشان تعیین کنند، وقتی آنها هم فردی را تعیین کردند تا رهبری را به عهده بگیرد، قهری او مورد قبول مردم است. در این صورت او ولیّ منتخب مردم می‌شود و حکمش نافذ است. در اصل قانون اساسی من این را می‌گفتم، …

تعیین رهبر بر پایهٔ حق و رضای خدا، نه دسته‌بندی

… از او دست بر می‌دارد در آخر عمر. از حالا، حالا که فرصت هست- وقتی که پیرمرد شدید مثل من دیگر نمی‌توانید کاری بکنید- از حالا که جوان هستید و قوای جوانی محفوظ است جدیت کنید به اینکه هوای نفس را از نفس خودتان خارج کنید. همه گرفتاری‌ها روی همین هوای نفس است. در تعیین رهبر، در تعیین رهبری، نه دسته‌بندی باشد که خیر، ما می‌خواهیم آن کسی که با ما دوست است باشد، و نه اشکال باشد به اینکه این چون با من خیلی دوست نیست، نباشد. حق را ملاحظه کنید؛ آنکه مرضیّ خداست، نه آنکه مرضیّ نفس شیطانی ماست. مساله مهم است، اهمیت حیاتی دارد مساله. این مساله مهم الآن در عهده شما آمده است. شما قبول کرده‌اید این را، و این مساله مهم را باید با توجه به خدا، استغاثه به خدای تبارک و تعالی که نبادا خدای نخواسته، لغزشی در انسان پیدا بشود و خودش هم توجه به آن نکند از باب …

ملاک انتخاب: شایسته‌تر و بهتر برای اسلام، نه دوست‌تر

… در آن پیدا بشود ممکن است لغزش در جمهوری اسلامی پیدا بشود و می‌شود و آن وقت به عهده شما آقایان است. این یک تکلیف الهی است به عهده‌تان آمده و قبول کردید؛ وقتی قبول کردید، باید از عهده‌اش برای خدا برآیید، و هر چه فکر می‌کنید راجع به این مساله برای خدا باشد. شایسته‌تر را، نه آن که با من دوست‌تر است. آن که برای اسلام بهتر است، آنهایی که برای اسلام بهترند. و البته ما حسن ظنی که به آقایان داریم و بسیاری از آقایان را از نزدیک هم می‌شناسیم، همین معانی را امیدواریم که آقایان به وجه شایسته عمل کنند و موفق باشند و ان شاء الله خدای تبارک و تعالی همراهی کند با شما و شما را هدایت کند به یک راهی که رضای اوست.

انتظار تعیین شایسته‌ترین فقیه با مقدم داشتن رضای خدا

… ادام الله بقائهم- برای تعیین رهبر یا شورای رهبری انتخاب شده‌اند، مفتوح گردید. مجلسی که برای ادامه نظام جمهوری اسلامی و شرعیت بخشیدن به آن نقش اساسی دارد. مجلسی که علاقه‌مندان به اسلام و جمهوری اسلامی دل بدان بسته، و مخالفان و دشمنان آن چشم به آن دوخته‌اند. آنان دل بسته‌اند که منتخبین آنها، که از علمای متعهد و آگاه به مصالح و مفاسدند، با رای مبارک خود شایسته ترین و آگاه ترین و متعهدترین فقیه یا فقها را برای این مقام، که صیانت[1] نظام جمهوری اسلامی و هدایت آن به طور شایسته و موافق با شریعت مطهّره بستگی به آن دارد، با اعتقاد به حضور خداوند متعال و نظارت او- جَلَّ و علا- بر آراء و اعمال و احوال آنان تعیین نمایند، و رضای او را بر رضای خود و دیگران مقدم دارند. و اینان چشم طمع دوخته‌اند که شاید به وسیله ایادی خود بتوانند لغزشی خدای نخواسته ایجاد کنند که در آتیه‌ای و لو دراز مدت نظام اسلامی را به انحراف کشانند.

انحراف رهبری، بالاترین انحراف و مایهٔ انحراف همهٔ ارگان‌ها

… دست ابرقدرت‌های چپاولگر از کشور اسلامی شما، آنان و وابستگان به آنها ماهیت اسلام و قدرت الهی آن را لمس نمودند، و چون افعی زخم خورده در کمین نشسته‌اند که از هر راهی بتوانند خود یا به وسیله پیروان از خدا بی‌خبر خود این نظام الهی را از مسیر خود منحرف نمایند. و بالاترین انحراف، که منجر به انحراف تمام ارگان‌ها می‌شود، انحراف رهبری است، که امروز شما نقش اول آن را دارید. شما دیدید و شنیدید که با اصل پنجم قانون اساسی چه مخالفت‌ها شد و چه جار و جنجال‌ها بپا کردند، و بحمد الله تعالی موفق نشدند ماموریت خود را انجام دهند. و اخیراً با همین تعیین خبرگان نیز مخالفت کردند و سمپاشی نمودند، و بحمد الله با شکست مواجه شدند.

ارزش نداشتن رهبری به‌خودی‌خود و مایهٔ غرور نبودن آن

رهبر و رهبری در ادیان آسمانی و اسلامِ بزرگ چیزی نیست که خودبخود ارزش داشته باشد، و انسان را خدای نخواسته به غرور و بزرگ‌اندیشیِ خود وادارد. آن همان است که مولای ما، علی بن ابی طالب، درباره آن گوشزد فرموده است. اساساً انبیاء خدا- صلوات الله و سلامه علیهم- مبعوث شدند برای خدمت به بندگان خدا، خدمت‌های معنوی و ارشادی و اخراج بشر از ظلمات به نور، و خدمت به مظلومان و ستمدیدگان و اقامه عدل، عدل فردی و اجتماعی.

خود را جز خدمتگزار ملت‌های ستمدیده ندانستن

شما که خود را پیروان اصحاب وحی و اولیاء عظیم الشان می‌دانید و بحمد الله هستید، خود را جز خدمتگزار به ملت‌های ستمدیده ندانید. و باید بدانید که تبهکاران و جنایت‌پیشگان بیش از هر کس چشم طمع به شما دوخته‌اند، و با اشخاص منحرفِ نفوذی در بیوت[11] شما، با چهره‌های صد در صد اسلامی و انقلابی، ممکن است خدای نخواسته‌ فاجعه به بار آورند، و با یک عمل انحرافی نظام را به انحراف کشانند، و با دست …

وقف خود برای اسلام و محرومان؛ رهبری وظیفهٔ سنگین نه تحفه

و وصیت این جانب به رهبر و شورای رهبری در این عصر که عصر تهاجم ابرقدرتها و وابستگان به آنان در داخل و خارج کشور به جمهوری اسلامی و در حقیقت به اسلام است در پوشش جمهوری اسلامی و در عصرهای آینده، آن است که خود را وقف در خدمت به اسلام و جمهوری اسلامی و محرومان و مستضعفان بنمایند؛ و گمان ننمایند که رهبری فی نفسه برای آنان تحفه‌ای است و مقام والایی، بلکه وظیفه سنگین و خطرناکی است که لغزش در آن اگر خدای نخواسته با هوای نفس باشد، ننگ ابدی در این دنیا و آتش غضب خدای قهار در جهان دیگر در پی دارد.

ترجیح عنوان خدمتگزار بر رهبر

ان شاء الله خداوند همه شما را حفظ کند، موفق باشید. من دعاگوی همه هستم و شما احتمال این را بدهید که اگر به من بگویند خدمتگزار، بهتر از این است که بگویند رهبر. رهبری مطرح نیست، خدمتگزاری مطرح است. اسلام، ما را موظف کرده که خدمت بکنیم. خدمتگزاری مطرح است. پیش ما. ما همه با هم، هم مجتمعاً با هم، دست به دست هم. از پاسدارهای عزیز تا اهل علم عزیز، تا اهل منبر عزیز، تا اهل کمیته‌ها، تا اهل همه، ما همه ملت با هم. یک مملکتی است، مال همه است. همه موظفیم که این …

رد ادعای غرض‌ورزان دربارهٔ بی‌خبری رهبر انقلاب از اوضاع کشور

این طور نیست که من مطلع نباشم. افراد و گروهها مرتب می‌آیند و وضع مناطق خودشان را می‌گویند و نامه می‌دهند. [از] این اجتماعات بیرونی و این اجتماعات داخلی و از این مسائلی که شما گفتید من اکثرش را مطّلعم. اینکه می‌گویید روزنامه‌ها را نمی‌دهند، روزنامه‌ها پیش خودم می‌آید، خلاصه‌اش هم پیش من می‌آید، خلاصه اوضاع مملکت هم پیش من می‌آید، هم از ناحیه ارتش، هم از ناحیه ژاندارمری، هم از ناحیه وزارت ارشاد، مسائلی می‌آید پیش من، من بی‌اطلاع نیستم. اینکه می‌گویید که نمی‌گذارند به شما برسد، این همین حرفی است که اشخاص غرضمند گفته‌اند. و مع الاسف شما هم با آن ذهن صافتان باور کردید. الآن می‌بینید که شما اینجا هستید؛ و از صبح تا حالا هم دستجات مختلف در همین اتاق بودند؛ و در بیرون هم جمعیتهای زیاد، کاغذهاشان را می‌دهند، منتها اکثر کاغذها چیزهایی است که به من ارتباط ندارد.

رد ادعای بی‌اطلاعی رهبر برای بی‌اعتبار کردن سخن او

این معنا هم که گفتید که به شما مطالب را نمی‌رسانند، این هم از جمله حرفهایی است که اینها می‌زنند، برای اینکه بفهمانند به مردم که من یک آدم بی‌اطلاعی هستم. وقتی من یک آدم بی‌اطلاعی باشم، نمی‌تواند حرف من یک حرف صحیحی باشد. من بی‌اطلاع نیستم. شما الآن آمدید چه قدر حرف زدید، پیش من نشستید حرفتان را زدید، ... کسی این را نمی‌بیند. صبح و ظهر و شب، و همه وقت هستند. منتها از صبح تا ظهرش بنا بود که اجتماعات باشد، و بعدش من را یک قدری آزاد بگذارند. این وقت آزادی من است که حالا شما دارید می‌بینید. ان شاء …

نداشتن نقش در خود حکومت و تنها نقش هدایت

- حکومت، جمهوری است مثل سایر جمهوریها؛ و احکام اسلام هم احکام مترقی و دموکراسی و پیشرفته و با همه مظاهر تمدن موافق. و من هم نقشی در خود حکومت ندارم؛ همان نقش هدایت را دارم.

نقش هدایت و راهنمایی و مبارزه با خیانتکار بدون نقش در دولت

- من در آینده هم همین نقشی را که الآن دارم خواهم داشت. نقش هدایت، راهنمایی و در صورتی که مصلحتی در کار باشد اعلام می‌کنم و اگر چنانچه خیانتکاری در کار باشد با او مبارزه می‌کنم. لکن من در خود دولت هیچ نقشی ندارم.

ارائهٔ راهنمایی و برنامه به حکومت آینده و تصمیم‌گیری آن حکومت

- مسلّم است که ما همیشه راهنماییهای خود را می‌کنیم و برنامه برای آینده هم داریم که در اختیار حکومت آزاد و اسلامی آینده قرار می‌دهیم و آنها هستند که تصمیم می‌گیرند و ملت هم همیشه بر کارهای خود نظارت می‌کند.

نپذیرفتن ریاست جمهوری و پست دولتی و اکتفا به هدایت ملت

- ما نامزدی برای ریاست جمهوری معرفی خواهیم کرد که باید به وسیله ملت انتخاب شود. وقتی او انتخاب شد از او پشتیبانی و حمایت خواهیم کرد. قوانین حکومت اسلامی، قوانین اسلام خواهد بود. من شخصاً رئیس جمهوری نخواهم شد و هیچ پست دولتی هم نخواهم پذیرفت. من مانند گذشته به هدایت ملت اکتفا خواهم کرد.

نقش هدایت با طرح امور مفید و نفی امور مضر برای پیشبرد مقاصد اسلامی

- ما نقش هدایت داریم. همیشه همین نقش بوده است. ما مسائلی را که می‌بینیم مفید است برای ملت ایران طرح می‌کنیم. چیزهایی را که مضر است نفی می‌کنیم و کوشش می‌کنیم برای پیشبرد مقاصد اسلامی.

راز قدرت رهبری: خیرخواهی، بیان خواست درونی مردم و علاقهٔ مذهبی آنان

- مردم احساس کردند که ما خیرخواه آنها هستیم و همان مطلبی که در نهاد آنهاست، ما اظهار می‌کنیم و دعوت به آن می‌نماییم. علاقه مذهبی هم به ما دارند و قدرت ما ناشی از همین رمز است.

نقش هدایت و نفی دخالت مستقیم در امور پس از تأسیس حکومت

- ما اشخاصی که برای حکومت لایق باشند داریم و در آینده نزدیکی معرفی خواهیم کرد. و این طور نیست که گفته شده است که اگر چنانچه شاه برود یک خلئی پیدا می‌شود. البته من خودم بنای دخالت مستقیم در امور را ندارم. وقتی که حکومت تاسیس گردد من سِمت هدایت را دارم.

رهبری امین و مورد اعتماد از معیارهای شایستگی تشکیلات

جواب: الف) در بدترین شرایط اختناق و خفقان که بر ایران حاکم است، عملکرد نهضت ملت ایران نشانه وجود یک روح تشکیلاتی است که توانسته است جنبش را به مرحله کنونی برساند و به موازات نزدیک شدن جنبش به مرحله پیروزی نهایی، فرم تشکیلات قطعی تر و اعلام خواهد شد. ب) برخورداری از یک رهبری صد در صد مورد اعتماد و امین، داشتن شعارها و آرمانهایی که کاملًا تجسم دهنده خواسته‌های عموم مردم باشد، از معیارهای ضروری و اولیه است، و آن شعارها در مرحله کنونی، عبارت است از سرنگونی سلطنت پهلوی و برچیده شدن نظام شاهنشاهی و استقرار حکومت اسلامی. ج) نداشتن سوابق مشکوک و شناختن درست هویت جامعه ایرانی و آرمانهای اساسی آنها در ابعاد مادی و معنوی، تقوی و صداقت و درستی در عمل، قدرت رهبری و اداره امور و استقامت در مبارزه برای عقیده، شرایط اساسی برای هدایت مردم است.

رهبری مذهبی پذیرفته‌شده از سوی ملت، نه رهبری یک جبهه

امام: قضیه فاصله نیست. مرا ملت به رهبری پذیرفته است؛ من رهبر جبهه نیستم؛ رهبر مذهبی- که مبنای مذهب بر سیاست است. ایرانی‌ها پذیرفته‌اند؛ و لذا آنها به شما پیش خود گفته‌اند.

سنگینی مسئولیت رهبری نظام و فراتر بودن از طاقت منتظری

با سلام و آرزوی موفقیت برای شما، همان طور که نوشته‌اید رهبری نظام جمهوری اسلامی کار مشکل و مسئولیت سنگین و خطیری است که تحملی بیش از طاقت شما می‌خواهد. و به همین جهت، هم شما و هم من از ابتدا با انتخاب شما مخالف بودیم، و در این زمینه هر دو مثل هم فکر می‌کردیم. ولی خبرگان به این نتیجه رسیده بودند؛ و من هم نمی‌خواستم در محدوده قانونی آنها دخالت کنم. از اینکه عدم آمادگی خود را برای پست قائم مقامی رهبری اعلام …

وظیفهٔ سنگین ملت در تعیین رهبر طبق اصول ۱۰۹ و ۱۱۰

… کمال دقت و با مشورت با مراجع عظام هر عصر و علمای بزرگ سرتاسر کشور و متدینین و دانشمندان متعهد، به مجلس خبرگان بروند، بسیاری از مهمات و مشکلات به واسطه تعیین شایسته ترین و متعهدترین شخصیتها برای رهبری یا شورای رهبری پیش نخواهد آمد، یا با شایستگی رفع خواهد شد. و با نظر به اصل یکصد و نهم و یکصد و دهم قانون اساسی، وظیفه سنگین ملت در تعیین خبرگان و نمایندگان در تعیین رهبر یا شورای رهبری روشن خواهد شد، که اندک مسامحه در انتخاب، چه آسیبی به اسلام و کشور و جمهوری اسلامی وارد خواهد کرد که احتمال آن، که در سطح بالای از اهمیت است برای آنان تکلیف الهی ایجاد می‌کند.

وظیفهٔ جلوگیری قاطع از ورود نیروهای مسلح به سیاست

… شرعی و میهنی آنان است که اگر قوای مسلح، چه فرماندهان و طبقات بالا و چه طبقات بعد، بر خلاف مصالح اسلام و کشور بخواهند عملی انجام دهند یا در احزاب وارد شوند که- بی‌اشکال به تباهی کشیده می‌شوند- و یا در بازیهای سیاسی وارد شوند، از قدم اول با آن مخالفت کنند. و بر رهبر و شورای رهبری است که با قاطعیت از این امر جلوگیری نماید تا کشور از آسیب در امان باشد.

دخالت رهبر از راه منصوبان و اطاعت از آنان به‌منزلهٔ اطاعت از او

… حدّه، ارتش یک کار علی‌ حدّه، انسجام نداشته باشد. باید این قوا منسجم و هماهنگ باشند، و این با جدیت شما و آقای محلاتی[1] که در آنجا هستند و آقای خامنه‌ای[2] که در آنجا هستند و آقایان دیگر که در جاهای دیگر هستند، و مشورت بین خود شماها باید اینها انجام بگیرد. و اما این کلمه‌ای که گفتید که می‌خواهند که من دخالت بکنم، من که نمی‌توانم در همه امور دخالت بکنم؛ بالاخره من اشخاص دارم، باید اشخاص دخالت کنند. من مثلًا، حالا شما را تایید می‌کنم که در سپاه پاسداران باشید و در راس باشید، این معنی دخالت من است، معنی این است که شما اگر کاری آنجا انجام بدهید من انجام داده‌ام در آنجا. آنها اگر بخواهند شنوایی از من بکنند باید از شما شنوایی بکنند و همین طور سایرین، از آن کسی که من قرار دادم وقتی که اطاعت بکنند، همان اطاعت از من است و همان دخالت من است. این طور نیست که هر کدام، علی‌ حده باشند. فرض کنید که آقای رئیس جمهور را من قرار دادم برای اینکه رئیس کل قوا باشد، و آن چیزی را که من قرار دادم چنانچه با آن موافقت بکنند موافقت با من است، و من خودم مستقیماً نمی‌توانم همه امور را دخالت بکنم؛ من باید بالاخره …

ترجیح خدمتگزاری بر عنوان رهبری

… عزیزی که در این انقلاب همدوش همه برادران در راه اسلام قدم برداشته‌اند، خوش آمدند. عزیزان من، پیش من رهبری مطرح نیست؛ «برادری» مطرح است. خدای تبارک و تعالی در قرآن کریم ما را برادر خوانده است: إِنَّمَا المُسلِمُونَ إِخوَهٌ[1]. در اسلام «رهبری» مطرح نیست. اصلًا بزرگان اسلام ما هم در عین حالی که رهبرهای معنوی بودند، مع ذلک پیششان مطرح نبوده است این معانی. من خدمتگزار شما باشم بهتر است تا اسم رهبری. و من امیدوارم این چند روزی که در پیش شما هستم در خدمت شما باشم. و امیدوارم که ما همه با هم برادروار، در یک صف، به طوری که جلو و عقب نداشته باشد، در صف واحد، برادر دینی، برادر اسلامی، برادر ایمانی، برای آرمانهای بزرگ اسلام کوشش کنیم و به پیش برویم. اگر ما …

دیدار رهبر انقلاب با همهٔ قشرها و نداشتن کانال خاص

… اصلًا ملاقات با ایشان نمی‌کنند. شما الآن آقایانی هستید که روشندل هستید و آمدید اینجا و از نزدیک دارید مرا می‌بینید. و هر روز قریب چند صد نفر در اینجا می‌آیند. و بسیاریشان می‌آیند در این منزل، در این اتاق، به اندازه‌ای که گنجایش دارد اینجا، از اشخاص مختلف. این طور نیست که اینها می‌گویند، مغرضین می‌گویند، که یک کانال فقط فلانی دارد. من هیچ کانال خاصی ندارم. من هیچ اصحابی ندارم. من با همه مردم، با همه قشرها ملاقات می‌کنم. مطالب همه را می‌شنوم. کاغذها به من می‌رسد. و همه اخبار که در ایران واقع می‌شود آنهایی که مهم است و باید به ما برسد می‌رسد. من هم گوش می‌کنم رادیو را در وقتی که اخبار را پخش می‌کند؛ و هم نگاه می‌کنم تلویزیون را؛ هم تمام، یعنی اکثر مطبوعات اینجا- آنهایی که مورد …