رفتن به محتوای اصلی

رستگاری

نام‌های دیگر: فلاح

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

معنای فلاح در متون دینی و رسیدن انسان به هدف آفرینش در دنیا و آخرت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار فرماندهان نیروى زمینى ارتش جمهورى اسلامى ایران— ۱۳۶۸/۱۲/۰۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

آن طوری که از مجموع آنچه مربوط به عید فطر و عید قربان است، استفاده میشود، این روز شریف، روز طهارت و تزکیه و پاکی و پاکیزگی است.در یکی از این دو سوره‌‌ای که در نماز عید خوانده میشود، میفرماید: «قد افلح من تزکّی».[1] یعنی آن کسی که خود را پاکیزه کند و دامان و روح و دل خود را از آلودگیها نجات دهد، از فلاح برخوردار است. فلاح، یعنی موفقیّت در میدان زندگی و رسیدن به هدف آفرینش. در سوره رکعت دوم میفرماید: «قد افلح من زکّیها»[2] ؛ عیناً همان مضمون است. یعنی کسی که بتواند جان خود را تزکیه و پاکسازی کند، به فلاح و رستگاری دست یافته است. در هر دو سوره، صحبت از تزکیه و طهارت و پاکیزگی است.
ما گاهی سفارش میکنیم به حجّاج محترم و عزیزمان که در مکّه و مدینه به فکر آن چیزی باشید که جز در آن سرزمین گیر آدم نمی‌آید، نه به فکر آن چیزهایی که در همه‌جا هست؛ بازار همه‌جا هست، جنس و چیزهای چشم‌نواز و چشمگیر همه‌جا هست؛ آن [چیزی] که همه‌جا نیست کعبه است، مسجدالحرام است، طواف است، زیارت قبر مطهّر پیغمبر است؛ این است که فقط آنجا است؛ این چند روزی که آنجا هستید، این را دریابید؛ قدر این را بدانید. این تأکید ما به خاطر همین است که اگر ما متذکّر باشیم، یاد خدا باشیم، «فَاذکُرُوا اللَّهَ کَثیراً لَعَلَّکُم تُفلِحون»،[6] دنبالِ ذکر، «فلاح» است. فلاح فقط رستگاری معنوی و روحی نیست؛ فلاح یعنی موفّقیّت، یعنی نجاح، یعنی در همه‌ی کارها به هدف و مقصد دست یافتن؛ اینها ناشی از ذکر است؛ این یک عنصر اساسی حج، که مربوط به درون انسان است امّا سازنده‌ی زندگی انسان است.
﴿سَمِعنا وَ اَطَعنا﴾ پس از آنکه ایمان آوردیم آگاهانه، آن‌وقت اطاعت هم ورزیدیم. ﴿وَ اُولٰٓئِكَ هُمُ المُفلِحونَ﴾ اینهایند به مطلوب دست‌یافتگان. فلاح یعنی موفقیت، پیروز‌شدن و به هدف و مقصود دست‌یافتن، البته به‌معنای رستگاری ـ یعنی رَستن ـ هم در بعضی از لغات آمده، اما غالباً فلاح که برای مؤمنین می‌آید، با همین معنایی که ما عرض کردیم که معنای معمولی لغت است، متناسب‌تر است. ﴿وَ اُولٰٓئِكَ هُمُ المُفلِحونَ﴾ آنانند آن‌کسانی‌که به هدف و مقصود دست یافتند. ﴿وَ مَن يُطِعِ اللهَ وَ رَسولَهُ﴾ آن‌کسی‌که اطاعت کند خدا را و رسولش را، ﴿وَ يخَشَ اللهَ﴾ و از خدا بیم برد، ﴿وَ يَتَّهِ﴾ و از او پروا کند، ﴿فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الفائِزونَ﴾ آنهایند به منظور و مقصود دست‌یافتگان. «فوز» هم به همین معناست.

شاهدها (۱۴ پاراگراف)

فلاح مؤمنان به‌معنای موفقیت و دست‌یافتن به هدف

﴿سَمِعنا وَ اَطَعنا﴾ پس از آنکه ایمان آوردیم آگاهانه، آن‌وقت اطاعت هم ورزیدیم. ﴿وَ اُولٰٓئِكَ هُمُ المُفلِحونَ﴾ اینهایند به مطلوب دست‌یافتگان. فلاح یعنی موفقیت، پیروز‌شدن و به هدف و مقصود دست‌یافتن، البته به‌معنای رستگاری ـ یعنی رَستن ـ هم در بعضی از لغات آمده، اما غالباً فلاح که برای مؤمنین می‌آید، با همین معنایی که ما عرض کردیم که معنای معمولی لغت است، متناسب‌تر است. ﴿وَ اُولٰٓئِكَ هُمُ المُفلِحونَ﴾ آنانند آن‌کسانی‌که به هدف و مقصود دست یافتند. ﴿وَ مَن يُطِعِ اللهَ وَ رَسولَهُ﴾ آن‌کسی‌که اطاعت کند خدا را و رسولش را، ﴿وَ يخَشَ اللهَ﴾ و از خدا بیم برد، ﴿وَ يَتَّهِ﴾ و از او پروا کند، ﴿فَاُولٰٓئِكَ هُمُ الفائِزونَ﴾ آنهایند به …

رستن از سختی‌ها و رسیدن به مقصود، معنای فوز و فلاح

دهم، و اینکه عاقبت، از همۀ سختی‌ها و فشار‌ها و بند‌ها و حصار‌ها، رسته و به مقصود و منظور خود نائل گردد، برسد به آن سرمنزل. داخل پرانتز نوشتیم فوز و فلاح، همین تعبیرات قرآنی.

نجات انسان هدف اصلی و وظایف اجتماعی مقدمهٔ آن

… این معنا که انسان از حال دیگران غافل باشد، برای آنها کار نکند؛ نه، «مَن اَحیاها فَکَأنَّما اَحیَا النّاسَ جَمیعا».[10] در روایت هست که معنای این جمله را از امام پرسیدند، فرمود: تأویل اعظم آن این است که تو کسی را هدایت کنی. معلوم است که هدایت وظیفه‌ی همه است؛ لیکن در نهایت آن چیزی که از نگاه اسلام برای انسان مطرح است و اهم است، نجات خودش است. ما باید خودمان را نجات دهیم. نجات ما به این است که به وظایفمان عمل کنیم؛ که البتّه آن‌وقت وظایف اجتماعی، استقرار عدالت، ایجاد حکومت حق، مبارزه‌ی با ظلم، مبارزه‌ی با فساد، اینها همه جزو مقدّمات همان نجات است. بنابراین اصل این است. همه‌چیز مقدّمه است؛ جامعه‌ی اسلامی هم مقدّمه است؛ عدالت هم مقدّمه است. اینکه در قرآن کریم هست که «لِیَقوم النّاس بِالقِسط»[11] -که به‌عنوان هدف انبیا ذکر شده- قطعاً عدل هدف است، منتها این هدف میانی است؛ هدف نهایی عبارت است از رستگاری …

رستگاری در گرو رکوع و سجود و عبادت و کار نیک نه ایمان تنها

﴿يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا﴾ ای کسانی که گرویده‌اید، ﴿اِركَعوا وَ اسجُدوا﴾ رکوع کنید، سجود کنید، درمقابل خدا خضوع کنید، ﴿وَ اعبُدوا رَبَّكُم﴾ عبودیت کنید و عبادت پروردگارتان را، ﴿وَ افعَلُوا الخَيرَ﴾ نیکی به‌جا آورید، ﴿لَعَلَّكُم تُفلِحوَ﴾[16] مگر موفق گردید، رستگار شوید. اگر این کار‌ها را بکنید، فلاح و رستگاری و موفقیت و نجاح[17] هست. اما اگر ﴿يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا﴾ بود، ﴿اِركَعوا وَ اسجُدوا وَ اعبُدوا رَبَّكُم وَ افعَلُوا الخَيرَ﴾ نبود، آیا فلاح و رستگاری هست؟ جوابش با شما.

موفقیت و دست‌یابی به هدف در همهٔ کارها، نه فقط رستگاری معنوی

… قبر مطهّر پیغمبر است؛ این است که فقط آنجا است؛ این چند روزی که آنجا هستید، این را دریابید؛ قدر این را بدانید. این تأکید ما به خاطر همین است که اگر ما متذکّر باشیم، یاد خدا باشیم، «فَاذکُرُوا اللَّهَ کَثیراً لَعَلَّکُم تُفلِحون»،[6] دنبالِ ذکر، «فلاح» است. فلاح فقط رستگاری معنوی و روحی نیست؛ فلاح یعنی موفّقیّت، یعنی نجاح، یعنی در همه‌ی کارها به هدف و مقصد دست یافتن؛ اینها ناشی از ذکر است؛ این یک عنصر اساسی حج، که مربوط به درون انسان است امّا سازنده‌ی زندگی انسان است.

معنای فلاح: موفقیت در زندگی و رسیدن به هدف آفرینش

… استفاده میشود، این روز شریف، روز طهارت و تزکیه و پاکی و پاکیزگی است.در یکی از این دو سوره‌‌ای که در نماز عید خوانده میشود، میفرماید: «قد افلح من تزکّی».[1] یعنی آن کسی که خود را پاکیزه کند و دامان و روح و دل خود را از آلودگیها نجات دهد، از فلاح برخوردار است. فلاح، یعنی موفقیّت در میدان زندگی و رسیدن به هدف آفرینش. در سوره رکعت دوم میفرماید: «قد افلح من زکّیها»[2] ؛ عیناً همان مضمون است. یعنی کسی که بتواند جان خود را تزکیه و پاکسازی کند، به فلاح و رستگاری دست یافته است. در هر دو سوره، صحبت از تزکیه و طهارت و پاکیزگی است.

تقوا تنها راه رسیدن به فوز و فلاح و نجات ابدی

… در روایات هست، هم در کلمات بزرگان هست - باید دائم حواسش باشد؛ یعنی زیر پایش را نگاه کند. اگر غفلت کنید، خار دامن شما را میگیرد، لباس شما را پاره میکند، پای شما را مجروح خواهد کرد. تقوا را تشبیه کرده‌اند به حرکت در خارستان. خب، این تقوای فردی است و لازم است؛ راه دستیابی به فوز و فلاح هم فقط همین است. اگر کسی بخواهد به فلاح برسد، به فوز برسد، به نجات ابدی برسد، بایستی تقوا داشته باشد. هر مقدار این حالت بیشتر بود، فوز و فلاح بیشتر است.

دستیابی به فلاح و رستگاری بر اثر تقوا

… خود وسیله یی برای منازل عالی تر است. تقوا مرکبی است که می تواند ما را به آن منازل عالی برساند: «و اتّقوا الله لعلّکم تفلحون»؛ «فاتّقوا الله لعلّکم ترحمون»؛ «و اتّقوا الله و یعلّمکم الله». علم و هدایت و رحمت الهی بر اثر تقوا از سوی خداوند به انسان عطا می شود. از همه بالاتر، فلاح است. فلاح و رستگاری بر اثر تقوا به دست می آید. عزیزان من! این ذخیره ی تقوا را که در ماه رمضان به دست آوردیم - اگر ان شاءالله به دست آورده باشیم - اگر بر سر سفره ی زیارت الهی درنگ کرده باشیم و از آن بهره برده باشیم، باید حفظ کنیم؛ این محصول بسیار ارزشمندی است؛ مثل آن کشاورزی که زحمات خود را می کشد، محصول گندم خود را …

ناکافی بودن نصیحت و موعظه برای رستگاری انسان

رستگاری انسان با چه چیزی حاصل خواهد شد؟ فقط با نصیحت و موعظه که حاصل نمیشود. لذا جبهه حق - یعنی همه انبیا - در هر برهه‌ای از زمان که فرصتی پیدا کرده و توانسته است خود را نشان دهد و قدمی به جلو بردارد، کاری که کرده، این بوده که حقایقی را که انسانها باید بدانند تا به فلاح و رستگاری نزدیک شوند، این حقایق را در ذهن انسانها و در واقع زندگی …

فلاح حقیقی دنیا و آخرت در گرو توحید خالص

… غلط، عبودیّتِ آداب و عاداتِ غلط، عبودیّتِ خرافات، عبودیّتِ اشخاص و قدرتهای استبدادی، عبودیّتِ هواهای نفسانی - که این از همه رایجتر است - و عبودیّتِ پول، زر و زور. اینها انواع عبودیّت است. وقتی میگوییم «لااله‌الّااللَّه، وحده لاشریک له»، یعنی توحید خالص. معنایش این است که همه این عبودیتها به کنار رود که اگر چنین شود، فلاح و رستگاری، حقیقتاً حاصل خواهد شد. این‌که فرمود: «قولوا لااله‌الّااللَّه تفلحوا»[1] ، این فلاح یک فلاح حقیقی است. فقط فلاح سیاسی نیست، فقط فلاح اجتماعی نیست، فقط فلاح معنوی نیست، فقط فلاح روز قیامت نیست؛ بلکه فلاح دنیا و آخرت است. این یک نکته در باب مایزه‌های اسلام و نکات برجسته دعوت اسلامی که به یک تعبیر دیگر هم میشود بیانش کرد و آن عبارت است از اسلام، تسلیم، «اسلام الوجه‌ لله» و تسلیم خدا بودن. این هم یک جانب دیگر و یک بُعد دیگرِ همان توحید است. این مثلاً یکی از آن ممیّزه‌های دعوت …

رستگاری ایمان‌آورندگان و یاری‌کنندگان پیامبر و پیروان قرآن

… چه غل و زنجیری؟ خودت فکر کن و پیدا کن. چه غل و زنجیری بود بر دست و پا و گردن این مردم؟ غل‌ها و زنجیرهای اسارت‌ها، غل و زنجیر زورشنوی‌ها، غل و زنجیر سنت‌ها و مقررات و تحکمات بشری؛ پیغمبر می‌آید اینها را باز می‌کند. اینها چیست جز تشکیل یک نظام انسانی و توحیدی. ﴿وَ الاَغلالَ الَّتي كاَنت عَلَيهِم فَالَّذينَ آمَنوا ِهِ﴾ پس آن‌کسانی‌که ایمان آورند و بگروند به این پیامبر، ﴿وَ عَزَّروهُ﴾ او را بزرگ بدارند و ارجمند، ﴿وَ نَصَروهُ﴾ او را یاری کنند، ﴿وَ اتَّبَعُوا النّورَ الَّذي اُنزِلَ مَعَهُ﴾ نور و فروغ روشنگری که با او نازل شده، یعنی این قرآن، آن را پیروی کنند، دنباله‌روی بکنند، ﴿اُولٰٓئِكَ هُمُ المُفلِحوَ﴾ آنانند پیروزمندان، آنانند برخورداران از فلاح و به هدف و مقصد رسیدگان.

رستگاری انسان هدف حرکت فردی در نگاه اسلام

… مباح میکنند؛ اما در کنار او یک لذت بالاتر را که لذت اُنس با خدا و لذت ذکر خداست، آن را هم به او یاد میدهند. انسان در یک چنین راهی به عنوان انسانِ اندیشمند و دارای اختیار، باید انتخاب کند و در این صراط حرکت کند و برود. در این نگاه، مخاطب البته فردِ انسان است. هدف این حرکت و این تلاش هم رستگاری انسان است. اگر انسان به این دستورالعمل و نسخه‌ای که به او داده شده است. عمل بکند، رستگار میشود. این، یک نگاه است.

غلبه بر خواهش نفس به‌عنوان راه رستگاری انسان

… کند. همه بدبختیهای بشر بر اثر پیروی از هوای نفس است. همه ظلمها، همه تزویرها، همه نامردمیها و بیعدالتیها، همه جنگهای ظالمانه، همه حکومتهای فاسد، همه تسلیم شدن و ظلم‌پذیری در میان ملتها، ناشی از همین پیروی از هواهای نفسانی و تسلیم شدن در مقابل خواهش نفس است. اگر انسان این قدرت را بیابد که بر خواهش نفس غلبه پیدا بکند، انسانِ رستگاری شده است. ماه رمضان این را در شما به‌وجود آورده است. عید امروز برای این است که محاسبه‌ای بکنید؛ پاداشی را که خدا در اوقات ضیافتِ خود به شما داده است، برای خودتان نگاه دارید و رابطه خود را با خدا محکم کنید.

کار با علاقه و دلسوزی و رضای خدا به معنای فلاح و رسیدن به هدف

… خدا دور میشوید؛ آنجا جاى نگرانى است و جا دارد انسان نگران بشود؛ ولو ظاهر قضیّه هم معلوم نباشد، مافوق نفهمد، فرمانده نفهمد، زیردست نفهمد، ظواهر کار درست باشد؛ امّا [وقتى] شما دلسوزی‌اى احساس نمیکنید ‌-چون باطن قضیّه را خدا که میداند- شما دارید فاصله میگیرید. آن‌وقتى که شما نسبت به کارتان با علاقه و دلسوزى دارید تلاش میکنید، آن‌چنان که میدانید خدا ‌-که میداند و عالِم است- راضى است، آن‌وقت شما خوشحال باشید؛ کارتان تمام‌شده است، به هدف رسیده‌اید ‌-این فلاح[8] و نجاح[9] و فوز[10] است؛ یعنى رسیدن و دست یافتن به هدف- خشنود باشید. اگر این حالت استمرار پیدا کرد، این فلاحِ دائمى و ابدى است؛ و ما دنبال این هستیم؛ این جنبه‌ی عرفانى و معنوى و اخلاقى قضیّه که ما از این هم نبایستى فارغ باشیم؛ اگرچه گفتم ذهنهاى امثال بنده قادر نیست که عمق و مغزاى[11] این معنویّات و این رقیقه‌ها[12] را درست لمس کند؛ هرچه انسان معنوی‌تر و روحانی‌تر باشد ‌-نه روحانىِ به …