نبود مشکل با دگراندیشی، به شرط دشمنی نکردن با نظام
در داخل کشور، یک گروهی از این روشنفکرنماها -البتّه سالها پیش؛ که اخیراً هم گاهی تکرار میشود- عنوان دگراندیش را در مقابل جمهوری اسلامی قرار دادند. من در یک سخنرانی گفتم که برای ما دگراندیش مسئلهای نیست؛[21] اندیشهی شما دیگر است، خب دیگر باشد، چه اشکال دارد؟ ما با اندیشهی شما کاری نداریم [لکن] دشمنی نباید بکنید. قرآن روی دشمن و دشمنی کردن تکیه میکند. در سورهی ممتحنه میفرماید: یٰاَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا لا تَتَّخِذوا عَدُوّی وَ عَدُوَّکُم اَولِیٰاءَ تُلقونَ اِلَیهِم بِالمَوَدَّة؛[22] با کسانی که دشمن من و دشمن شما هستند -هم دشمن خدایند، هم دشمن جامعهی اسلامیاند- …
کاری نداشتن نظام با دگراندیشانی که با نظام درگیر نیستند
البته کسی عقیدهای مخالف داشته باشد، کاری به کار نظام نداشته باشد، نظام با او کاری ندارد. بعضی رائج کردهاند: «دگراندیشان». نظام با دگراندیشان چگونه رفتار میکند؟ نظام با دگراندیشان کاری ندارد. این همه دگراندیش هست. دگراندیش سیاسی که بالاتر از دگراندیش دینی نیست. خوب، ما اقلیتهای دینی داریم که دگراندیشند، توی مجلس شورای اسلامی هم عضو دارند، در مناصب مختلف هم حضور دارند. بنابراین بحث دگراندیشی نیست؛ بحث مخالفت است، بحث معارضه است، بحث ضربه زدن است، …
نادرستی تعبیر دگراندیش برای معاندان؛ دگراندیشی به معنای دشمنی نیست
… ورشکستگانِ به تقصیرند؛ کسانی هستند که با مردم قهرند، مردم هم با اینها قهرند و نسبت به اینها بیاعتماد. البته نظام جمهوری اسلامی تا وقتی از اینها شرارتی نبیند، کاری به کارشان ندارد؛ برخلاف آنچه تبلیغ میکنند که ما چون طور دیگری فکر میکنیم، با ما برخورد میکنند! این عدّه اسم محترمانهای برای خودشان درست کردهاند به نام «دگراندیش». بنده یک وقت گفتم دگراندیش تعبیرِ غلطی است؛ زیرا در جامعه اسلامی این همه دگراندیش هست و دگراندیشی به معنی دشمنی نیست. جمهوری اسلامی هیچ وقت با دگراندیش برخورد نمیکند. در بین جمعی که الان اینجا تشریف دارید، برادران مسلمان غیر شیعه و غیرمسلمان هم هستند که همه هم اعضای نظام اسلامیاند و برای آن کار میکنند. بحث عناد و مخالفت و شرارت است که جمهوری اسلامی با اینها مقابله میکند. …
رد تعبیر دگراندیش و جرم نبودن اندیشهٔ متفاوت
… است، یعنی چیزهای مهمی نیست. اگر در یک چنین تنوع فکری، عقل حاکم باشد و حِلم حاکم باشد، طبعاً چیز خیلی خوبی خواهد بود، چیز خوبی است. لذا در دعاها «اللهم ارْزُقنی العلم و الحلم» حلم یعنی ظرفیت، آدم ظرفیت دیدن مخالف و شنیدن حرف غیر از عقیدهی خود را داشته باشد. یک وقتی اینجا چند سال قبل از این، انواع روزنامهنگارهای مختلف، جور واجور آمده بودند اینجا، و در میانشان افرادِ [مختلف بودند] آنوقت تازه این تعبیر «دگراندیش» باب شده بود، من گفتم من اصلاً قبول ندارم این تعبیر را. دگراندیش، خب دگراندیش، دگراندیشی یک جرم که نیست، خب اندیشه است؛ شما یکجور فکر میکنید، رفیقت یکجور دیگر فکر میکند در مسایل مختلف، ایرادی ندارد. منتها یک شرط دارد. غیر از این شرطی که عرض کردیم که چنگال به هم نزنند و اینها، شرط دیگر این است که همه متوجه به انقلاب باشد. مسئلهی انقلاب جدّی گرفته بشود. این مهم است. این رودخانههای کوچک و بزرگ از جوانب مختلف، همه به این اقیانوس انقلاب بریزد، به نفع انقلاب …
نادرستی اصطلاح دگراندیش برای عناصر مطبوعات معاند
… یک قسم از مطبوعات است. (مثل مجلات علمی، مجلات فرهنگىِ محض، مجلّات شعری، مجلات تخصّصی و امثال اینها.) یک قسم هم مطبوعاتی هستند که بنده اسمشان را مجلات یا روزنامههای «معاند» میگذارم؛ «مطبوعات معاند»! که البته تعدادشان زیاد نیست و اسمی هم از مجلهای نمیآوریم! از جمله اصطلاحات غلط و رایج در این قسم از مطبوعات، اصطلاح «دگراندیش» است. عناصر فعّال در این مطبوعات هم، خوششان میآید که به آنها «دگراندیش» اطلاق شود! در معنا میخواهند بگویند چون ما اندیشه دیگری داریم، مورد غضب دستگاه هستیم! البته خیلی هم مورد غضب نیستند. به هر حال، بحث اندیشه، اصلاً نیست. بحث «دگراندیشی» نیست.
گوش سپردن به همهٔ سخنان با سعهٔ صدر اسلامی
من یک آدم بستهى بىاعتناى به خواستها و هدفهاى بهاصطلاحِ امروز دگراندیشان یا دگراندیشانه نیستم؛ نه، این مقدار اسلام سعهى صدر دارد که همهى حرفها را گوش کند، لکن اینجا مسئله اصلاً این نیست؛ اینجا مسئله، مسئلهى یک شخص در مقابل یک شخص نیست؛ اینجا مسئلهى یگانهابزارِ ناقص یک نظام است در مقابل مجموعهى توطئههایى که دارد انجام میگیرد. بنده بیایم از همین یک قِرانى که دارم، بد استفاده کنم در مقابل میلیونها تومانى که دیگران دارند، براى اینکه نبادا …