رفتن به محتوای اصلی

دولت عثمانیمکان

نام‌های دیگر: امپراتوری عثمانی، خلافت عثمانی، عثمانی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

امپراتوری عثمانی، رواج زبان فارسی در آن و تجزیه‌اش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اعضاى فرهنگستان زبان و ادب فارسى— ۱۳۷۰/۱۱/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۱
۱۳۷۰۱۴۰۱

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

سلطنتی بودن آن و نبودن حاکمیت بر اساس شریعت

… روزگار وجود دارد، وجود یک حکومت قرآنی است. امروز یک چنین حکومتی برپاست. دیروز چنین حکومتی نبود، امروز هست. ما در تاریخ اسلام، از صدر اسلام به این طرف، از وقتی که خلافت تبدیل شد به سلطنت در دنیای اسلام، تا امروز هیچ حکومتی نداشتیم که بر اساس شریعت حکومت کند. حتّی خلافت عثمانی که اسمش هم خلافت بود، بسیاری از مسلمانها هم به همین عنوانِ خلافت دلشان را به آن دستگاه بسته بودند، یک دستگاه سلطنت بود؛ یعنی حاکمیت در آن کشور بر اساس دین نبود، بر اساس شریعت نبود. ما حکومت دینی نداشتیم، امروز داریم.

استقبال مردم از عثمانی متجاوز در پی تحریکات غربیان زیر نام‌های موجه

… در همین ارومیه و سلماس و بقیه نقاط کشته شدند. من وقتی آنچه را که بر این استان و بر این شهرها در آن برهه گذشته است، به یادم میآورم، قلبم متلاطم میشود. کاری کردند که مورّخ مینویسد: «در اطراف سلماس، دیگر هیچ آبادیای باقی نماند. هزاران نفر در ارومیه کشته شدند. با مردم این منطقه کاری کردند که وقتی عثمانیهای متجاوز وارد مرزهای ایران و وارد ارومیه و خوی شدند، مردم از آنها استقبال کردند»! البته خود آنها هم که آمدند، بعد ظلم و جور زیادی کردند تا بیرون رانده شدند. اما ببینید بر اثر تحریک اروپاییها و آمریکاییها، زیر نامهای موجّه - به اسم کمک به مردم، به اسم پزشک و بیمارستان و مدرسه و امثال آن - آن روز چه بر سر مردم آورده بودند که مردم، از عثمانی‌های متجاوز، با آغوش باز استقبال کردند!

رواج زبان فارسی در عثمانی بدون نفوذ سیاسی ایران

… زبان فارسى را که خود این سلاطین و خانواده‌‌هایشان و دیوانهایشان و زنهایشان و رعیّتشان با شوق و ذوق مىپذیرفتند، به خاطر این بوده که کشور ایران و حکومت صفوى یا حکومت نادرى مثلاً، روى آنها نفوذ داشته؛ نه، مسئله‌‌ى نفوذ سیاسى نیست؛ بایستى در چیز دیگرى جستجو کرد. یا مثلاً ایران در دولت عثمانى هیچ‌‌وقت نفوذى نداشته که زبان فارسى را نفوذ سیاسى ما آنجا ببرد. خودشان یک دولتى بودند مقتدر، همیشه هم با ما یعنى با کشور ایران در حال جنگ و درگیرى؛ بلکه در دوران صفویّه که اتّفاقاً دورانى که زبان فارسى در ترکیه نفوذ داشته ــ تقریباً همان دوران صفویّه است که در خود ایران زبان خیلى اوجى نداشته، شعراى خوب ما در آن دوران فرار میکردند و از ایران میرفتند ــ امّا در ترکیه؛ یعنى آسیاى صغیرِ آن روز، عثمانىِ آن روز ــ ما مى‌‌بینیم که زبان فارسى، زبان دیوانى[2] است، زبان شعرى است، زبان علمى و ادبى است؛ پس ناشى از نفوذ سیاسى نیست، یعنى نمیتوان گمان کرد که علّت گسترش زبان فارسى، نفوذ سیاسى دولت فارسى ایران است. علاوه بر اینکه خیلى از سلاطین ایران اصلاً فارس نبودند. واقعاً این‌جور است دیگر؛ غزنوى‌‌ها، سلجوقى‌‌ها اصلاً زبان فارسى را شاید درست هم نمیفهمیدند. خود …

تجزیهٔ دولت عثمانی و نیاز غرب به پایگاهی در منطقه

خب، ما باید واقعاً به این فکر کنیم؛ به این مسئله‌ی «اتّحاد بین مسلمین» فکر کنیم؛ امروز دشمن درست نقطه‌ی مقابل این را میخواهد. یک بذرِ فاسدِ سلّولِ سرطانی‌ای را در این منطقه به وجود آوردند به نام رژیم صهیونیستی که اینجا پایگاهِ غربِ دشمنِ اسلام باشد؛ چون آن روز دولت وسیع عثمانی را متفرّق کردند، نابود کردند، به چندین کشور تقسیم کردند، یک پایگاهی هم باید اینجا میداشتند که بتوانند دائماً تصرّف کنند، نگذارند در این منطقه مقاصد عالی حاصل بشود؛ این پایگاه همین فلسطین مظلوم بود که آوردند این صهیونیست‌های خبیث و فاسد و قاتل و بی‌رحم را اینجا مستقر کردند، یک حکومت جعلی تشکیل دادند، یک ملّت جعلی درست کردند برای این کار. خب، مسلمانها هم متوجّه بودند؛ حالا [دشمنها] دارند کاری میکنند که این وجود مضر، این …

عدم تأیید حکومت سلطنتی عثمانی

… اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بین‌الملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را …

دیوان و مکاتبات و بهترین شعرای عثمانی به زبان فارسی

همان‌طورى که اشاره کردید، یک روزى از چین تا روم و همین آسیاى صغیر، مرز زبان فارسى را تشکیل میدادند. در آثار دوران عثمانى انسان میبیند که آنجا دیوانشان، مکاتباتشان به زبان فارسى بوده. شاعرهایى به زبان فارسى داشتند که بهترین شعراى بخشى از دوران عثمانى، شعراى فارسى‌‌گو هستند. وضع هند و شبه‌‌قارّه‌‌ى هند که خب معلوم است؛ نفوذ زبان فارسى بسیار بوده و هر زبانى که سعه‌‌ى نفوذ او زیاد باشد، طبیعى است که با خود فرهنگى را حمل میکند. کارى را که امروز دولتهاى استعمارگر و سلطه‌‌طلب با خرجهاى زیاد و با اِعمال نفوذهاى فراوانى در دنیا میخواهند …