رفتن به محتوای اصلی

دوستی و دشمنی

نام‌های دیگر: دوست و دشمن، دوستی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

معیار دوستی و دشمنی با افراد و جبهه‌ها در نگاه دینی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ی تهرا‌ن— ۱۳۶۸/۰۷/۲۸

تعریف در کلام رهبر

هنگامی‌که خلیفۀ ستمگر، تو را به خودش نزدیک کرد، هیچ باطلی را برطرف نکردی. یعنی این بهانه را نمی‌توانی بیاوری که من به او نزدیک شدم، برای اینکه احقاقِ حق و ابطالِ باطل کنم! تو در مدتی که با او بودی، هیچ باطلی را از بین نبردی، درحالی‌که دستگاه او پر از باطل بود. پاسدار اسلام، ش11 دل خودت را خوش کردی، وجدانت را آسوده کردی که من می‌روم برای اینکه اصلاحش کنم؛ اما ندانستی که عبدالملک اگر به راهی که تو می‌گویی، بیاید، دیگر عبدالملک نیست...رفتی درستش کنی؟ رفتی به راهش بیاوری؟ مگر می‌توانی؟ مگر خصلت عبدالملک قابل تغییر است! مگر این خصلت‌ها قابل دگرگون‌شدن است! مگر قابل عوض‌شدن است که تو رفتی عوض کنی، ای ساده‌دل! «وَ اَحبَبتَ مَن حادَّ اللَ»هه کسی را دوست خود گرفتی که او خدا را دشمن خود گرفته است. یعنی چه؟ توجه کنید به‌معنای دوستی و دشمنی. محمدبن‌شهاب زهری واقعاً عبدالملک را دوست می‌داشت؟ نه، هیچ دوست نمی‌داشت؛ یقین دارم. چرا عبدالملک را دوست داشته باشد؟ صرفۀ او اقتضا می‌کند که برود آنجا. اما امام می‌گوید که او را دوست گرفتی. یعنی چه دوست گرفتی؟ یعنی هم‌سطح و هم‌جبهۀ او هستی، ولو دوستش هم نداشته باشی، ولو در دلت به او فحش هم بدهی. عملاً در جبهۀ او هستی یا نه؟ محمدبن‌شهاب زهری در جبهۀ عبدالملک بود یا در جبهۀ امام سجاد؟ جز این است که در جبهۀ عبدالملک بود؟ واِلّ این کاغذ را امام برایش نمی‌نوشت، این لحن را برای او به‌کار نمی‌برد. اما بااینکه در جبهۀ عبدالملک بود، یقیناً امام سجاد علیه‌السلام را از اعماق دل دوست هم می‌داشت. اما آن دوستی‌های خشک‌وخالی، آن دوستی‌های بی‌اثر و ثمرنابخش که قیمتی ندارد؛ دوستی یعنی هم‌جبهگی. (51/11/25)

دوستی یعنی هم‌جبهگی، نه محبت قلبی بی‌اثر

… زهری در جبهۀ عبدالملک بود یا در جبهۀ امام سجاد؟ جز این است که در جبهۀ عبدالملک بود؟ واِلّ این کاغذ را امام برایش نمی‌نوشت، این لحن را برای او به‌کار نمی‌برد. اما بااینکه در جبهۀ عبدالملک بود، یقیناً امام سجاد علیه‌السلام را از اعماق دل دوست هم می‌داشت. اما آن دوستی‌های خشک‌وخالی، آن دوستی‌های بی‌اثر و ثمرنابخش که قیمتی ندارد؛ دوستی یعنی هم‌جبهگی. (51/11/25)

اختصاص خصومت به دشمنان خدا، نظام اسلامی و مردم و محبت به آحاد جامعه

… و این در اسلام بسیار مهم است. انسان ترکیبی است از دوست داشتن و دشمن داشتن. شما، هم احساس محبّت در وجودتان هست، و هم احساس بغض و عداوت. این طبیعیِ هر انسان است: یک چیزهایی را دوست میدارد و یک روحِ دوست داشتن در او هست، و یک روحِ دشمن داشتن و کینه ورزیدن. اسلام تکلیف اینها را معیّن کرده؛ گفته روح خصومت شما و دشمنیِ شما مخصوص است به دشمنان خدا و دشمنان نظام اسلامی و دشمنان مردم. ببینید آن کسانی که با خدا و رسول خدا و جامعه‌ی اسلامی و ملّت مسلمان دشمنند چه کسانی هستند، دشمنی را متوجّه آنها کنید؛ مابقیِ وجود شما دوستی و محبّت باشد نسبت به آحاد جامعه. همه را سعی کنید دوست بدارید؛ این یک تعلیم اسلامی است؛ این چیز بدی نیست. بهانه برای دشمن داشتن نباید پیدا کرد که انسان هر کسی را به یک بهانه‌ای از مجموعه و لیست محبّت خود خارج کند و دور بیندازد؛ نه، فضای جامعه‌ی اسلامی فضای صمیمیّت است، ولو کسی که نمی‌شناسید.

قرار دادن دوستی بر پایهٔ دوستی متقیان

پس یکی از چیزهای اصلی این است که «جَعَلَ اللهُ مَوَدَّتَنا فِی الدِّینِ، وَ خُلَّتَنا وَ اِیّاکُم خُلَّةَ المُتَّقینَ»؛ هم خُلّه، به ضمّ درست است، هم خِلّه، هر دو به‌معنای دوستی است. دوستی را دوستیِ متقین قرار بدهید. متقین کسانی هستند که مراقب کارِ خودشان هستند، دقت می‌کنند ببینند چطوری قدم برمی‌دارند، کجا قدم برمی‌دارند، چه حرفی را به چه کسی می‌زنند. گاهی انسان معاملات و ارتباطاتِ رفاقتی با کسانی دارد که اهل خدا نیستند، اِشکالی هم ندارد، این محبتی که در فقرۀ قبل گفتیم، …