رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اعتماد فرد و ملت به توان، فرهنگ و هویت خود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک توصیه این است که هم دستگاه‌های مدیریتی، هم اساتید، در داخل دانشگاه‌ها خودباوری را ترویج کنید. جوانی که تحت تربیت و تحت آموزش و تعلیم شماست، باید به خود اعتماد داشته باشد - آن اعتماد به نفس ملی که عرض کردیم. بحثِ این نیست که شخصی به خودش اعتماد دارد، بحثِ این است که ما به خصال ملی خودمان، به امکانات ملی خودمان، به ذخائر فرهنگی خودمان، یک اعتماد به نفس عمومی داشته باشیم که به آن گفتیم اعتماد به نفس ملی - این حالت بایست در یکایک جوانهای ما بروز پیدا کند؛ یعنی جوان ما وقتی که می‌ایستد اینجا حرف میزند، باید اعتماد به نفس ملی خود داشته باشد؛ چون جوان، مظهر امید است.
در دوران جوانی ما، آنطوری که در جامعه واضح بود، این احساس وجود داشت که ایرانی نمیتواند؛ فرنگیها، اروپائیها، آمریکائیها باید پیش بروند، ما باید دنبال آنها حرکت کنیم و از آنها یاد بگیریم. اینکه ما هم میتوانیم یک راهی را باز کنیم، یک حرکتی را شروع کنیم، یک قلمروی را از قلمروهای مهم زندگی فتح کنیم، این برای ملت ما یک امر باور نکردنی بود. امروز درست بعکس شده است. جوان ایرانی، هیچ مقوله‌ای از مقوله‌های مهم نیست که برایش مطرح بشود و احساس کند که نمیتواند. عرض کردم؛ در مسائل علمی، در مسائل فنی، در مسائل سیاسی، آنچه که برای مجامع اهل تحقیق و پژوهش ما - که عمدتاً هم جوانهای کشورمان هستند - مطرح میشود، کارها و پیشرفتهای گوناگونی که مطرح میشود، جوان ایرانی احساس میکند که میتواند. این اعتماد به نفس، چیز بسیار مهمی است. این اعتماد به نفس در مجامع علمی پشتوانه‌ای دارد از اعتماد به نفس ملی؛ آن چیزی که من در چند سال قبل از این مطرح کردم که باید ملت به اعتماد به نفس ملی برسد؛ یعنی احساس کند که همه‌ی کارهای بزرگ را میشود با اراده، با خواست، با حرکت انجام داد. در هیچ کاری ما عاجز نیستیم. اینها زمینه‌های پیشرفت است.
شما شاید از بنده زیاد شنیده باشید، بنده هیچ مخالف کسب علم از بیگانه‌ها نیستم؛ ابداً. بنده بارها گفته‌ام که ما ننگمان نمیکند شاگردی کسی را بکنیم و یاد بگیریم؛ اما ننگمان میکند که خیال کنیم همیشه باید چشمهای ما آزمندانه، آرزومندانه، با احساس حقارت نفسی، به دست دیگران، به فکر دیگران، به کار دیگران باشد. این چیز بدی است؛ این را باید ریشه‌کن کرد. انسان مشاهده میکند؛ گاهی ما میخواهیم یک اخلاق خوب را در بین جامعه به وجود بیاوریم، مثالی که در تمجید آن اخلاقِ خوب میزنیم، حتماً از کشورهای غربی است! چه لزومی دارد؟ چرا ما این روحیه را هِی در مخاطبینِ خودمان تقویت کنیم که برای تشخیص و تمایز خوب و بد و برجسته و غیربرجسته، باید نگاهشان به طرف غرب باشد؟ همینی که حالا بعضی از دوستان گفتند: غرب‌باوری. این خودباوری در مقابل آن است. این به معنای دشمنی با کسی نیست، این به معنای تعصب علیه یک منطقه‌ی جغرافیائی یا منطقه‌ی سیاسی نیست؛ این به معنای این است که یک ملت وقتی که از توانائی خود، از استعدادهای خود، از فرآورده‌های خود روی برگردانْد و به آنها بی‌اعتقاد شد، سرنوشتش همان سرنوشتی است که کشورهای وابسته - چه خود ما در دوران پهلوی، چه کشورهای دیگری که مشاهده میکنیم - به آن دچار شدند.

تحسین دستاوردهای علمی دیگران بی‌آنکه خود را کوچک ببینیم

… است. یک بشرى فکر و ذهن خودش را به کار انداخته، توانسته یک چیزى را در این عالم طبیعت، در این طبیعت بزرگ و همچنان عمدتاً ناشناخته، به دست بیاورد؛ شما خودتان هم این کار را میتوانید بکنید؛ شما خودتان هم میتوانید ذهنتان را به کار بیندازید و این را به دست بیاورید. مسحور شدن اگر به معناى این است که انسان چیزى را تحسین بکند، این اشکالى ندارد؛ بله، باید تحسین کند، چه مانعى دارد؟ هر پدیده‌ى علمى، هر پدیده‌ى حاکى از پیشرفت یک انسان، برجستگى ذهن یک انسان، در خور تحسین است؛ اشکالى ندارد که ما تحسین بکنیم امّا اینکه مسحور بشود به معناى اینکه خودش را در مقابل آن کوچک ببیند، خودش را تحقیر کند، نه؛ به‌ هیچ‌ وجه. شما هم اگر همین امکان را در اختیار داشته باشید، همان را و بهتر از آن را پدید مى‌آورید؛ کمااینکه [اگر] شما ملاحظه کنید در همین زمینه‌هایى که این چندساله، جوانان ما و نوجوانان ما وارد شدند ــ در این المپیادهاى ریاضى، فیزیک، کامپیوتر و غیره ــ …

بازسازی کشور ویرانِ پس از پهلوی و جنگ با خودباوری آموخته از امام

… و در جهت عکس ادّعا و نیز میل باطنىِ دشمنانمان حضور مردمى را افزایش داده‌ایم. انتخابات درخشان امسال براى گزینش رئیس‌جمهور،[11] نمونه‌ى این حضور روزافزون بود. دولت، یکپارچه و مسئولان، همه با هم صمیمى و ملّت و دولت، برخوردار از روابط عاطفى و سرشار از اعتمادند. اعتماد و اتّکاء به نفْس در همه‌ى تلاشهاى علمى و سیاسى و اقتصادى و فرهنگى ما، ترسیم‌کننده‌ى خط و جهت اصلى است. ما به برکت همین خودباورى که امام خمینى راحل به ما آموخت، توانستیم کشور ویران و عقب‌افتاده‌ى دوران پهلوى را که در طول هشت سال جنگ تحمیلى ویرانه‌تر شده بود، بازسازى و از رونق و نشاط سازندگى برخوردار کنیم. این همّت را در برخى دیگر از کشورهاى برادر نیز شاهدیم؛ ولى از همه مهم‌تر، عزّت و اقتدار سیاسى است. ملّت و دولت ما به برکت تمسّک به اسلام و مشارکت جدّى سیاسى توانسته‌اند نفوذ و دخالت بیگانگان را در کشور خود ریشه‌کن کنند. امروز امّت اسلامى نیز تشنه‌ى آن اعتماد …

لزوم اتکای دولت‌های اسلامی به توانایی‌های خود برای آیندهٔ بهتر

دوستی و همکاری صمیمانه میان کشورهای اسلامی موجب بی‌اثر شدن ترفندهای دشمنان اسلام است. آمریکا و قدرت‌های استکباری قابل اعتماد نیستند و دولت‌های اسلامی باید با اعتماد و اتّکاء به توانایی‌های خود، آینده‌ی بهتری را برای دنیای اسلام تأمین و تضمین کنند.

گسترش خودباوری مردم به جای خودباختگی در برابر بیگانگان

… بود که به جای آن نظام فاسد، یک نظام سیاسی در این کشور برقرار کرد که به جای بیاعتنایی به مردم، عشق به مردم بر آن حاکم است. به جای بی‌توجّهی به سرنوشت ملت، بخصوص سرنوشت جوانان، عشق به سرنوشت ملت و عشق به سرنوشت جوانان و اهمیت فوق‌العاده به آنها در آن مطرح است. به جای خودباختگی در مقابل بیگانگان، خودباوری در میان مردم روز به روز توسعه پیدا میکند. به جای وابستگی سیاسی و اقتصادی و فرهنگی به بیگانگان، استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی هدف قرار گرفته است.

کشف نکردن قدرت خود از سوی بسیاری از ملت‌ها

ما با این کارها، مخالف و مقابل و ضدّیم. ما نمیتوانیم این را قبول و تحمّل کنیم. هیچ ملّتی هم این را نمیخواهد. هیچ ملت و هیچ مجموعه انسانیای، نمیخواهد که زیر فرمان دیگران باشد. منتها خیلی از مجموعه‌های انسانی، متأسّفانه یا قدرت خود را کشف نکرده‌اند و خیال میکنند که نمیتوانند، یا شاید هم واقعاً نمیتوانند. ملت ایران هم متأسّفانه در سالهای متمادی دوران حاکمیت طاغوتها و زمان حاکمیت حکومت فاسد پهلوی و قبل از آن، حکومت فاسد قاجارها، همین وضعیّت را داشت. این ملت بزرگ، این فرهنگ عمیق، این تواناییهای عجیب و این استعداد کم‌نظیر و درخشان، این گونه مورد سوءاستفاده دشمنان …