رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اعتماد فرد و ملت به توان، فرهنگ و هویت خود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک توصیه این است که هم دستگاه‌های مدیریتی، هم اساتید، در داخل دانشگاه‌ها خودباوری را ترویج کنید. جوانی که تحت تربیت و تحت آموزش و تعلیم شماست، باید به خود اعتماد داشته باشد - آن اعتماد به نفس ملی که عرض کردیم. بحثِ این نیست که شخصی به خودش اعتماد دارد، بحثِ این است که ما به خصال ملی خودمان، به امکانات ملی خودمان، به ذخائر فرهنگی خودمان، یک اعتماد به نفس عمومی داشته باشیم که به آن گفتیم اعتماد به نفس ملی - این حالت بایست در یکایک جوانهای ما بروز پیدا کند؛ یعنی جوان ما وقتی که می‌ایستد اینجا حرف میزند، باید اعتماد به نفس ملی خود داشته باشد؛ چون جوان، مظهر امید است.
در دوران جوانی ما، آنطوری که در جامعه واضح بود، این احساس وجود داشت که ایرانی نمیتواند؛ فرنگیها، اروپائیها، آمریکائیها باید پیش بروند، ما باید دنبال آنها حرکت کنیم و از آنها یاد بگیریم. اینکه ما هم میتوانیم یک راهی را باز کنیم، یک حرکتی را شروع کنیم، یک قلمروی را از قلمروهای مهم زندگی فتح کنیم، این برای ملت ما یک امر باور نکردنی بود. امروز درست بعکس شده است. جوان ایرانی، هیچ مقوله‌ای از مقوله‌های مهم نیست که برایش مطرح بشود و احساس کند که نمیتواند. عرض کردم؛ در مسائل علمی، در مسائل فنی، در مسائل سیاسی، آنچه که برای مجامع اهل تحقیق و پژوهش ما - که عمدتاً هم جوانهای کشورمان هستند - مطرح میشود، کارها و پیشرفتهای گوناگونی که مطرح میشود، جوان ایرانی احساس میکند که میتواند. این اعتماد به نفس، چیز بسیار مهمی است. این اعتماد به نفس در مجامع علمی پشتوانه‌ای دارد از اعتماد به نفس ملی؛ آن چیزی که من در چند سال قبل از این مطرح کردم که باید ملت به اعتماد به نفس ملی برسد؛ یعنی احساس کند که همه‌ی کارهای بزرگ را میشود با اراده، با خواست، با حرکت انجام داد. در هیچ کاری ما عاجز نیستیم. اینها زمینه‌های پیشرفت است.
شما شاید از بنده زیاد شنیده باشید، بنده هیچ مخالف کسب علم از بیگانه‌ها نیستم؛ ابداً. بنده بارها گفته‌ام که ما ننگمان نمیکند شاگردی کسی را بکنیم و یاد بگیریم؛ اما ننگمان میکند که خیال کنیم همیشه باید چشمهای ما آزمندانه، آرزومندانه، با احساس حقارت نفسی، به دست دیگران، به فکر دیگران، به کار دیگران باشد. این چیز بدی است؛ این را باید ریشه‌کن کرد. انسان مشاهده میکند؛ گاهی ما میخواهیم یک اخلاق خوب را در بین جامعه به وجود بیاوریم، مثالی که در تمجید آن اخلاقِ خوب میزنیم، حتماً از کشورهای غربی است! چه لزومی دارد؟ چرا ما این روحیه را هِی در مخاطبینِ خودمان تقویت کنیم که برای تشخیص و تمایز خوب و بد و برجسته و غیربرجسته، باید نگاهشان به طرف غرب باشد؟ همینی که حالا بعضی از دوستان گفتند: غرب‌باوری. این خودباوری در مقابل آن است. این به معنای دشمنی با کسی نیست، این به معنای تعصب علیه یک منطقه‌ی جغرافیائی یا منطقه‌ی سیاسی نیست؛ این به معنای این است که یک ملت وقتی که از توانائی خود، از استعدادهای خود، از فرآورده‌های خود روی برگردانْد و به آنها بی‌اعتقاد شد، سرنوشتش همان سرنوشتی است که کشورهای وابسته - چه خود ما در دوران پهلوی، چه کشورهای دیگری که مشاهده میکنیم - به آن دچار شدند.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

اتکا به نفس و کشف قدرت درونی ملت در برابر توطئه‌ها

حقیقت روشن این است که این ملّت در مقابل این توطئه‌ها به خودسازى پرداخت، به درون‌سازى پرداخت، به خودجوشى پرداخت. امروز شما چیزى دارید که یک ملّت به این آسانى آن را به‌ دست نمى‌آورد و آن اتّکاء به نفْس و کشفِ قدرت درونى و نفسانى است؛ قدرت ذاتى است. به این دلیل است که شما امروز بسیار قوى‌ترید از آن روزها و از همه‌ى گذشته‌ى نیروى هوایى و ارتش در دوران تاریخش.

اثر آگاهی نسل جدید از استعداد و پیشینهٔ خود در پیشرفت علمی

… حالا مطلب مستقیمى نمیشود در آنجاها گفت راجع به این قضیّه، امّا واقعاً آقایان، خانمها بنشینید فکر کنید، ببینید چه تدبیرى میتوان اندیشید که کیفیّت بیان و القاء شما جورى باشد در هر یک از این برنامه‌ها که بتوانید این گذشته‌ى علمى را به یاد نسل جدید بیاورید؛ واقعاً این اثر دارد در پیشرفت علمى ما. این نسل اگر بداند که استعداد دارد و گذشته‌ى آن‌چنانى دارد، جورى به آینده خواهد نگریست، امّا اگر تصوّر بکند که هر چه هست و نیست، دست اروپایى‌ها است و همیشه باید ما دنبال آنها باشیم، جور دیگرى اثر خواهد گذاشت در پیشرفت علمى ما. این هم نکته‌ى دوّم.

لزوم زدودن احساس هزیمت از مسلمانان و علما و نویسندگانشان

… اسلامى بر روى چه چیزهایى است؛ بر روى همین چیزهایى است که در آنها حکم اسلامى اجرا میشود. آنها اسم اسلام، بلکه تشریفات اسلام را هم حرفى ندارند یک جایى عمل بشود امّا آنجایى که اسلام بخواهد تحقّق پیدا بکند و عمل بشود و پیاده بشود، براى آنها غیر قابل تحمّل است. آن وظیفه‌اى که من امروز احساس میکنم این است که ما بایستی ملّتهاى اسلامى را نسبت به این احساس مصونیّت ببخشیم؛ باید این احساس هزیمتى که در نفوس مسلمین و بخصوص در بعضى از علمایشان یا نویسندگانشان یا کتّابشان هست، از بین برود. غرب در حالى که دم از آزادى و آزادى فکر و مانند اینها میزند، مصرّاً اصرار دارد که فرهنگ خودش را بر همه‌ى ملّتها در دنیا تحمیل کند. خیلى چیزها جزو فرهنگ غرب است، جزو فرهنگ اروپا است که اصرار دارند اینها را بر همه‌ى ملّتهاى عالم از جمله ملّتهاى مسلمان تحمیل …

لزوم ادامهٔ اتکا به نفس و پرهیز از واگذاری سربستهٔ کارها به خارجی‌ها

… صنعت، چه در ناحیه‌ى پزشکى، چه در ناحیه‌ى علوم گوناگون به مراتب بالایى نائل شده‌اند و کارهاى برجسته‌اى کرده‌اند؛ بعضى از آنها را ملّت ایران میداند، بعضى را هم در آینده خواهد دانست؛ وقتى که کارها تمام بشود، اطّلاع آن در اختیار ملّت ایران قرار داده خواهد شد. ملّت پیشرفت کردند امّا باید همین روش اتّکاء به نفْس ادامه پیدا بکند. مبادا بخشهاى گوناگون وسوسه بشوند که کارها را دربسته و سربسته به خارجى‌ها واگذار بکنند. یک ملّت باید بداند که تنها خود او است که میتواند نیازهاى خودش را بفهمد و آن نیازها را برطرف کند.

لزوم باور قلبی به ظرفیت بالای ملت ایران برای کارهای بزرگ

خب حالا بعد از آنکه ما به خودمان برگردیم و بخواهیم طبق آنچه از هر انسان صاحب اندیشه‌اى و اهل تدبّرى مطلوب است، از پدید‌ا استفاد‌اى کلّى بکنیم، باید بگوییم که ظرفیّت ملّت ایران که شما هم بخشى از آن هستید، براى کارهاى بزرگ، یک ظرفیّت بالا و ستودنى است. این را ما باید از بن دندان باور کنیم؛ به زبان گفتن کافى نیست. سالهاى متمادى و شاید بشود به یک معنا گفت قرنها، عواملى به وجود آمد که باور ملّت ایران را نسبت به خودش متزلزل کرد.

خطر احساس عقب‌ماندن مبارزان از دیگران و لزوم مراقبت از آن

بعد گفتم اگر نوشته‌های علمی و نوشته‌های فقه و اصولیم را به سر هر کدامتان بزنم، سرتان میشکند؛ این‌قدر زیاد است!ببینید، یک وقت هست که من احساس میکنم که ای داد، من سرگرم مبارزه شدم، آنها درس را خواندند و بردند و من ماندم. اگر این احساس وارد ذهن من شد، این خوره است؛ این همان حل سیاسی است - یعنی در مبارزه حل شده است - باید مواظب بود که این پیش نیاید.

انزوا و ضعف دشمن با اعتماد به نفس و کار شجاعانهٔ دولت

… این تظاهرات مستانه و عربده‌جویانه و متعرّضانه، یک جا بایستى اصالت اراده‌ى انسانى و حضور شجاعت و شهامتِ برخاسته‌ى از اعتقاد راسخ، خودش را نشان بدهد و فعلاً جمهورى اسلامى بحمدالله‌ این ظرفیّت را و این شهامت را و این برخوردارى از اعتماد عمومى ملّتها را دارد. هرچه اعتماد به‌ نفس‌ شما بیشتر باشد و شجاعانه‌تر کار بکنید، در همه‌ى زمینه‌ها ــ چه سیاسى و چه زمینه‌هاى اقتصادى و فنّى و غیره ــ دشمن بیشتر دچار انزوا خواهد شد، دچار ضعف خواهد شد و از هدفهایش دورتر خواهد افتاد. ان‌شاءالله‌ که خداوند کمک کند به همه‌ى شما، و کارهاى شما مشمول رضا و دعاى حضرت ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) باشد و روح مبارک امام امّت از همه‌ى شما ان‌شاءالله‌ راضى باشد.

تکیهٔ نیروهای مسلح بر ابتکار و توانایی خود نه بیگانه

به خود چشم بدوزید نه به بیگانه. ما تجهیزات براى ارتش، براى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى فراهم میکنیم، ما نیروهاى مسلّحمان را تا آنجا که در وسع و قدرت ما است، با تمام توان تجهیز میکنیم امّا توصیه‌ى دائمى ما این است که به ابتکار خود، به دست و بازوى خود، به توانایى‌هاى خود بیندیشید. نیروى زمینى، نیروى هوایى، نیروى دریایى در درون خود استعدادهاى فراوانى دارند؛ از این استعدادها که از آن برخوردارند باید حدّاکثر استفاده را بکنند، و بحمدالله مى‌بینیم که امروز دارد استفاده میشود؛ روزبه‌روز این را بیشتر کنید. و ستاد مشترک، نقش هدایت‌کننده و …

ساختن ایران به دست ایرانیان؛ بیگانه دلسوز خانهٔ ما نیست

ما مخالف نیستیم که از علم و تجربه‌ى کشورهاى دیگر و ملّتهاى دیگر استفاده کنیم، امّا عرض ما این است که آن کسى که باید این کشور را بسازد، او ایرانى است، خودى است؛ بیگانه براى خانه‌ى شما دل نخواهد سوزاند؛ شما باید براى خانه‌ى خودتان دل بسوزانید. ایرانى‌هاى باهمّت باید همّت بگمارند بر ساختن ایران؛ جوانها، دانشمندان، متخصّصین، مغزهاى ورزیده و انسانهاى برجسته، و عامّه‌ى مردم؛ بازوهاى کار و پنجه‌هاى کار. البتّه از تجربه، از علم و از تخصّص دیگران باید استفاده کرد؛ ما راه یادگیرى را به روى خودمان نمىبندیم. در شرق و غرب عالم، هر جا علمى هست، تجربه‌اى هست، ما …

القای ناتوانی فرهنگ و هویت ملی ملت‌ها و نیاز به قدرت‌های بزرگ از سوی استکبار

… نسبت به اصلاحاتى که باید انجام بگیرد، ایجاد بکنند؛ ملّتها باید از صلاح مأیوس بشوند تا حربه‌ى استکبار کارگر بیفتد؛ وَالّا اگر ملّتها امیدوار باشند و امیدوار بمانند، حربه‌ى استکبار چندان کارگر نیست؛ [لذا] سعى میکنند فضاى تیره‌اى را در مقابل چشمها ترسیم کنند. فضاى تیره به این معنا که به ملّتها تفهیم کنند که نیروى ذاتى شما، فرهنگ شما، اعتقادات شما، شخصیّت ملّى و هویّت ملّى شما براى شما نمیتواند کارى انجام بدهد؛ باید قدرتهاى بزرگ به شما کمک کنند تا بتوانید حرکت کنید. این آن چیزى است که استکبار جهانى میخواهد به ملّتها تفهیم کند.

آموختن هوشمندانهٔ دانش دیگران، نه سپردن کارها به آنان و پادویی

… کردن ملّت ایران به توان خود و ظرفیّت علمى خود و ظرفیّت فنّى خود و استعدادهاى خود و قدرت بالندگى و بارورى خودش؛ و در عمق جان مردم در دوران تسلّط استعمار این فکر را به وجود آوردند که ایرانى باید علم را، تجربه را، حتّى تولید را، حتّى مصرف را از دیگران بیاموزد. [کاری] نکردند که به ما یاد بدهند که چگونه دانست‌اى دیگران را هوشمندانه یاد بگیریم و خودمان آنها را به کار بیندازیم. این چیز خوبى است که ما باید دانست‌اى دیگران را بیاموزیم؛ این را به ما نگفتند؛ [بلکه] به ما فهماندند که آن دیگران به دلیل دانا بودن، باید همه‌ى کارهاى ما را خودشان متکفّل و متعهّد بشوند؛ آنها باید انجام بدهند و ما باید پادویى آنها را بکنیم؛ این‌جور تفهیم شد به ملّت ایران در دوران این صد سال اخیر تقریباً، تا قبل از انقلاب، که دوران تسلّط سیاستهاى استعمارى بود. قبل از آن هم این[طور] نبود، لکن آن استبدادى که بر کشور حاکم بود و فساد حکومتها ــ در …

لزوم باور به قوی بودن خود و هدایت ایمان‌ها به هدف‌های والا

ما باید هوای خودمان را داشته باشیم. ما باید بدانیم که قوی هستیم. ما باید ایمانها و عشقها را در خدمت هدفهای والا هدایت کنیم. مردم ما مؤمنند. مردم عاشق اسلام هستند. مردم ما از همه چیزشان برای خاطر اسلام گذشتند. کافی است ما مسلمان باشیم و به آرمانهای اسلامی وفادار بمانیم؛ این مردم در صحنه‌اند.

پیروزی‌های جمهوری اسلامی با تکیه بر عناصر خودی

… همه، جوانان رزمنده و خالص سپاه و بسیج را سیراب میکرد، توانست نقش تعیین‌کننده‌اى را در دفع حمله‌ى ایادى استکبار به جمهورى اسلامى ایفا کند و در کنار ارتش و با به‌کارگیرى بسیج مردمى، درس تلخى به دشمنان اسلام بدهد و حفظ و استمرار نظام جمهورى اسلامى را تضمین کند. این، حجّتى بر ملّت ما و خود نیروهاى مسلّح و همه‌ى دست‌اندرکاران کشور نیز بود که نقش توکّل به خدا و اتّکاء به روحیه‌ى انقلابى و شجاعت در میدان عمل را به آنان نشان داد و وسوسه‌ى گرایش به بیگانگان و استمداد از نااهلان را از دل آنان زایل ساخت و بحمدالله‌ جمهورى اسلامى با تکیه بر عناصر خودى و بالیده در دامان انقلاب و به‌ حول و قوّه‌ى الهى در عرصه‌هاى مختلف به پیروزى‌هاى بزرگى دست یافته است.