رفتن به محتوای اصلی

خانوادهٔ شهدا

نام‌های دیگر: خانواده‌های شهدا، بازماندگان شهدا

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پدران، مادران، همسران و فرزندان شهیدان و جایگاه و نقش آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم به مناسبت شهادت دکتر مصطفیٰ چمران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

عزیزان من! شادابی این انقلاب به این است که عزّت شهیدان، عزّت خانواده‌های شهیدان و ایثارگران و احترام آنها محفوظ بماند و ارزش کار آنها فراموش نشود. بعضیها می‌خواهند یاد شهدا را هم به فراموشی بسپارند. ما متأسفانه کسانی را داریم - بخصوص بعضی روشنفکرنمایان و قلم به‌دستان - که می‌خواهند یاد شهدا و ایثارگران از خاطره‌ها محو شود؛ یعنی یاد شهامت و شجاعت و عظمت این ملت، از خاطره‌ها برود! این خلاف مصلحت ملی و خلاف راه سعادت ملت است؛ این خلاف مصالح ملتی است که می‌خواهد آرمانهای بزرگ را دنبال کند. باید یاد شهدا را زنده نگه داشت. خانواده‌های شهدا! به شهیدانتان افتخار کنید. جانبازان! افتخار کنید به این‌که در راه خدا امتحان سختی دادید. آزادگان! افتخار کنید که در دوران اسارت، از خود ضعف نشان ندادید. خانواده‌هایتان هم باید افتخار کنند. افتخار به معنای تکبّر و به معنای حقیر دانستن دیگران نیست؛ به معنای شکر کردن خداست. خدا را شاکر باشید که این نعمت بزرگ را به شما و به ملتتان داده است.
قدر شهدا را باید بدانیم، قدر خانواده‌های شهدا را باید بدانیم. برادران عزیز، خواهران عزیز! هرکسی که سعی کند که یاد شهدا به فراموشی سپرده بشود، به این کشور خیانت کرده؛ هرکسی که سعی کند که به خانواده‌های شهدا اهانت بشود یا بی‌اعتنائی بشود یا مورد تعرّض زبانی قرار بگیرند، به این کشور خیانت کرده؛ [چون] اینجا بحث نظام نیست، بحث کشور است؛ به کشور خیانت کرده. به شهدا باید احترام بگذارند و قدر آنها را بدانند؛ به خانواده‌ی شهدا باید احترام بگذارند و قدر آنها را بدانند؛ خود را زیر بار منّت شهیدان بدانند. خب «زیر بار منّت شهیدان» یعنی چه؟ یعنی زیربار آن همسری که راضی میشود شوهرش برود در میدان جنگ به شهادت برسد؛ پس زیر بار [منّت] آن خانم هم هستند؛ زیر بار منّت آن پدر یا آن مادری که رضایت میدهد فرزندش برود [هم هستند]؛ زیر بار منّت اینها قرار بگیرند و همه بدانند، اینها است که ارزشها را در کشورمان زنده میدارد.
حفظ یاد شهید جهاد است؛ حفظ یاد شهیدپرور جهاد است. شهیدپرور کیست؟ پدر، مادر، معلّم، همسر، رفیق خوب؛ اینها شهیدپرورند و یاد اینها را گرامی داشتن، جهاد است. یاد آن کسانی که از این جهاد در طول دفاع مقدّس یا بعد از آن تا امروز پشتیبانی کردند، جهاد است؛ یاد آن بانویی که در دِه «صد خَرْو» یا هر جای دیگر در خانه‌اش ده تا تنور میزند که برای رزمندگان نان بپزد، جهاد است؛ یاد او را زنده نگه داشتن خودش یک جهاد است. اینها را بایستی نگه داشت.

شاهدها (۲۶۰ پاراگراف)

آرامش‌بخشی خداوند به پدر و مادر شهیدی که تنها فرزندشان بود

… میکرد که اگر این جوان کشته بشود، این پدر و مادر تا ابد خون خواهند گریست؛ یعنى منظره این را نشان میداد؛ بستگىِ این پدر و مادر به این جوان، از این منظره کاملاً [مشهود بود] ــ البتّه من آن عکس را دارم؛ آن عکس را بعد براى من آوردند و من قاب‌شده اینجا نگه داشتم؛ یک حال مخصوصى دارد این ‌عکس ــ امّا خداى متعال به این پدر و مادر یک آرامشى و یک تسلّایى میبخشد و بخشیده بود که خود آن پدر به من گفت من فکر میکردم که اگر این بچّه کشته بشود، من خواهم مُرد ــ یعنى همان احساس من را که از آن عکس داشتم، ایشان تأیید میکرد با اظهارات خودش ــ ولى میگفت خداى متعال دل ما را آرام کرد. همین است؛ یعنى وقتى شما میدانید که فرزند شما یا عزیزتان در پیشگاه خداى متعال، در درجات عالى دارد پرواز میکند و آن چیزى را به‌ دست آورده که همه‌ى عرفا و اهل سلوک و سرگشته‌هاى وادى‌هاى عشق و شور معنوى و عرفانى، همه‌ى عمر گشتند و دویدند دنبال آن و او با این فداکارى و با …

حق معنوی آنان بر ملت و احساس حضور در خط مقدم انقلاب

وظیفه‌ی مهم آن نمایندگی، رسیدگی به امور معنوی و فرهنگی عزیزان شاهد است که وارثانِ شهادت و سرمایه‌گذاران اصلی انقلاب و استقلال کشورند. تلاش فرهنگی آن نمایندگی باید آکندن فضای جامعه از عطر شهادت و تبیین حق عظیم شهیدان و خانواده‌های آنان برگردن ملت ایران را هدف قرار دهد، تا همه بدانند که حیات جامعه و عزت و اقتدار ایران اسلامی، بلکه بیداری و سربلندی مسلمین در سراسر جهان مرهون فداکاری این فرزندان شایسته‌ی میهن و کسان و نزدیکان آنها است و همه آحاد جامعه خود را موظف به ادای حقِ معنوی آنان بشمارند و خودِ این خانواده‌های مکرم نیز حس کنند که در خط مقدم انقلاب قرار دارند و سهمی مؤثر و ارزشمند از تلاش افتخارآمیز ملت ایران را بر عهده گرفته‌اند و برای عمل به تکالیف انقلابی خود باید همواره به کمک و اعانت پروردگار متکی و امیدوار باشند و والدین و همسران و فرزندان شهداء با معرفت به رتبه‌ی والای شهادت و پایبندی به لوازم این ارزش بزرگ اسلامی، حیات جاودانه و حضور دائم شهید خود را در عرصه‌ی زندگی احساس کنند.

اولویت توجه به معنویات و روحیهٔ شاد فرزندان شهدا بر مادیات

آنچه که برای این مسؤولین محترم از همه چیز مهمتر است، توجه به معنویات خانواده‌های شهداست. نه این‌که توجه به مادیات نشود؛ چرا، در حدی که لازم و میسور است، وظیفه‌ای است که باید انجام شود. اما مهمتر از آن، این است که روحیه‌ی این جوانان، روحیه‌ی شادی باشد. این جوانان نباید دچار مسائل روانی و عقده‌های روحی باشند. این جوانان نباید دچار ابهام باشند. باید بدانند که پدران عزیز آنها، برای چه در راه خدا، این‌گونه فداکارانه حرکت کردند و به شهادت رسیدند. این موضوع اساسی است.

نقش پدران و مادران شهدا هم‌سنگ و گاه برجسته‌تر از نقش شهدا

… - غیر از خود شهدا - پدران و مادران شهدای‌ این روزگارند؛ زیرا پدران و مادران شهدا نقشی‌ ایفا کردند که با نقش خود شهدا قابل مقایسه است. هیچ وقت نمی‌‌شود کسی‌ را که در جبهه حضور دارد و جانش را می‌‌دهد، با کسی‌ که در جبهه نیست مقایسه کرد. او کجا و این کجا! اما نقش پدران و مادران شهدای‌ ما در این زمان، با آنها قابل مقایسه است. حتی‌ اگر حمل بر مبالغه نشود، معتقدم که در مواردی‌ - نه همه‌ی‌ موارد - نقش پدر و مادر شهید از نقش جوان شهید برجسته‌تر و بزرگتر است.

نقش صبر والدین شهدا در تداوم مبارزه و اعزام رزمندگان به جبهه

عرض من این است که پدر و مادر و خانواده‌ی‌ شهدای‌ زمان ما، نقش بزرگی‌ ایفا کردند. آنها کاری‌ کردند تا مبارزه ادامه پیدا کند. اگر پدران و مادران شهدای‌ ما در آن وهله‌ی‌ اول - مثلاً سال اول یا دو سال اول جنگ - اظهار بی‌‌صبری‌ می‌‌کردند و این بی‌‌صبری‌ در جامعه منعکس می‌‌شد و به والدین دیگر می‌‌رسید، شما خیال می‌‌کنید بچه‌های‌ دیگران، به این آسانی‌ عازم جبهه می‌‌شدند؟ مادران این‌طور رضایت می‌‌دادند و پدران چنین استقبال می‌‌کردند؟

والدین شهدا مهم‌ترین ابزار الهی برای استمرار جهاد و شکست‌ناپذیری انقلاب

… نوشتم، به منطقه رفتم. در آن فصل از سال دیدم سراسر کوه و دشت و بیابان، پوشیده از مردم است. آیا اینها کار نداشتند؟ کشاورزی‌ نداشتند؟ بیوتشان «عوره» نبود؟ عجیب است! این چه حرکت و چه قدرتی‌ بود؟ البته جز قدرت خدا هیچ چیز دیگر نبود و عاملش هم امثال شما بودید. می‌‌خواهم این را عرض کنم که پدران و مادران شهدا، از مهمترین ابزارهای‌ الهی‌ بودند برای‌ این‌که جهاد استمرار پیدا کند؛ برای‌ این‌که ملت شکست نخورد؛ برای‌ این‌که انقلاب در قمار جهانی‌ نبازد و در این مقابله‌ی‌ جهانی‌ نتوانند آن را از میدان خارج کنند. شما بزرگترین ابزار بودید. نفس امام در شما، در ملت و در جوانان اثر کرد. مسلماً اگر این همه فداکاری‌، این همه گذشت و این همه عزیمتهای‌ الهی‌ نبود، نفس معصوم هم اثر نمی‌‌کرد. این است که من معتقدم آن «کفلین من رحمته» - که در دعاها می‌‌خوانید: «و کفلین من رحمتک[2] » - ان‌شاءالله از آن …

هم‌پایگی خانوادهٔ شهدا با شهیدان در فداکاری و گذشت در راه خدا

بسیار مجلس معطّر و منوّرى است؛ معطّر است به عطر شهادت و منوّر است به نور بازماندگان شهداى عزیزمان که پدرها و مادرها و همسرها و فرزندان شهدا از لحاظ فداکارى و گذشت در راه خدا تالى‌تلو[2] خود آن شهیدانند. امیدوارم که ارواح مطهّره‌ى شهیدان عزیز ما، هم در دنیا براى ما راهنما و راهبر و تصحیح‌کننده‌ى خطاها باشند، و هم در پیشگاه پروردگار عالم در قیامت، شفیع و واسطه‌ى عفو و مغفرت پروردگار باشند.

صبر حیرت‌انگیز پدران و مادران شهدا و جلب لطف الهی

… همین گذشتها و ایثارها به ‌دست آمد؛ بدون اینها نمیشد. اگر نبود این تحوّل عظیمى که اسلام انقلابى و لطف الهى در دلها به وجود آورد و این‌جور همه را مشتاق به سمت جبهه‌ها کشاند و فداکارى‌ها را در بهترین وجه در مقابل چشم جهانیان قرار داد، قضیّه این‌طور نمیشد. امروز مستکبرین عالم از اسلام میترسند چون جوانهاى شما را دیدند، چون جبهه‌هاى شما را دیدند، چون بسیج را دیدند و دیدند که این مردم چطور مثل اقیانوسى خروشان به طوفان مى‌آید و از هیچ چیزى در راه خدا نمیهراسد، چون پدرها و مادرها را دیدند و دیدند که مادر با آن عاطفه‌ى رقیق و جوشان ــ که هیچ مادرى حاضر نیست یک خارى به پاى فرزندش برود و نمیتواند تحمّل کند ــ از جوان خودش در راه خدا آن‌چنان آسان میگذشت که همه را به حیرت درمى‌آورد: یک شهید، دو شهید، سه شهید، چهار شهید، چهار فرزند! آن‌چنان تحمّل کردند این پدرها و مادرها و همسرها و کسان این عزیزان ما و جوانان ما که انسان از حیرت، از تعجّب و شگفتى، هر چه نگاه میکند، نظیرى براى آن پیدا نمیکند! این صبرها بود که لطف خدا را متوجّه این ملّت کرد.

جایگاه خانواده‌ها پشت سر شهدا و افتخار آنان به رزمندگی عزیزانشان

و من به شما خانواده‌هاى شهدا عرض کنم: همیشه من به خانواده‌هاى شهدا گفته‌ام که شهداى ما خطّ مقدّمند و پشت سر شهدا، خانواده‌ها هستند؛ همین پدران، مادران، همسران که افتخار کردند به رزمندگىِ جوانشان و مردِ خانه‌شان و محبوبشان؛ از کشته شدن او نترسیدند؛ او را از رفتن منع نکردند؛ حتّى مادرها، بچّه‌هایشان را تشویق کردند. چه مى‌شنویم؟ چه مى‌بینیم؟ این چه حوادث عظیمى است در زمان ما و در مقابل چشم ما؟ اگر در تاریخ بود، انسان با تردید آنها را میگفت. خیلى‌ها هم در بیرون از این مرزها این …

لزوم حفظ آبرو و روحیهٔ خانواده‌های شهدا

و من به شما عرض میکنم اى پدران و مادران و همسران و فرزندان شهدا و برادران شهدا! این آبرو را براى خودتان حفظ کنید، همچنان‌که بحمدا‌لله‌ حفظ کرده‌اید؛ این روحیه را حفظ کنید. دنیا تاریک است، دنیا پُر از ظلم است، ملّتها تنهایند، احتیاج به پشت‌گرمى دارند؛ روحیه‌ى شما و تداوم نهضت شما و استقامت شما مایه‌ى روحیه است، مایه‌ى پشت‌گرمى براى ملّتها است. شما زنهاى مسلمان، مایه‌ى دلگرمى هستید براى زنهاى فلسطین و زنهاى کشورهاى اسلامى؛ صریحاً …

برتری خدمت فرهنگی به خانوادهٔ شهدا بر خدمات مادی

و این آقایان مسئولین بنیاد شهید و این کارهاى فرهنگى هم هرچه میتوانند و در وسع و قدرتشان هست، ان‌شاءالله‌ بایستى به این کار فرهنگى کمک کنند؛ چون اهمّیّت خدمت فرهنگى به خانواده‌ى شهدا ــ ما بارها گفته‌ایم ــ از خدمات مادّى بیشتر است؛ ارزش آن بیشتر است، ماندگارى آن هم براى خانواده‌ى شهدا ان‌شاءالله‌ بیشتر و بابرکت‌تر است.

عزت و صبر بی‌نظیر خانواده‌های شهدا به برکت اسلام و شناساندن چهرهٔ اسلام به دنیا

امروز خانواده‌هاى شهدا آن‌چنان عزّت و بزرگواری‌اى از خود نشان داده‌اند که چهره‌ى منوّر اسلام به وسیله‌ى اینها به بسیارى از مردم دنیا شناسانده شد. کشورهاى دیگر هم جنگ داشتند، آنها هم کشته دادند، آنها هم پدرها و مادرها و خانواده‌هاى کشته‌شدگان داشتند؛ [امّا] آنها مثل شما صبر کردند؟ آنها مثل شما پاى خدا حساب کردند؟ آنها مثل شما هوشیارى به‌ خرج دادند؟ ابدا. من خوانده‌ام تاریخچه‌ى ملّتهایى را که جنگ داشتند و جوانهایشان کشته شدند؛ مثل این خانواده‌هاى شهداى عزیز ما شاید بشود گفت در هیچ ملّتى نظیر ندارند، و این هم به برکت اسلام است. آن مادرى که دو پسر، سه پسر، چهار پسر در …

جایگاه الهی بازماندگان شهدا پس از شهیدان و ارج صبر و فداکاری آنان

بازماندگان شهداى عزیزمان و بیش از همه، مادر و پدر و همسر و فرزندان شهیدان، در شأن و ارزش الهى، بلافاصله پشت سر شهیدان عالی‌قدر قرار دارند و فداکارى و صبر آنان از ارج و قدر والایى برخوردار است.

اخلاص و ایمان تردیدناپذیر خانواده‌های شهدا و خودی بودن آنان برای انقلاب

… بنیاد آمدند ــ و همیشه توجّه به آن دارم و نگران آن هستم، این است که سر و کار بنیاد شهید با یک مجموعه‌ى انسانى ظریف و حسّاس است؛ قضیّه این است؛ فرق میکند با کمیته‌ى امداد؛ فرق میکند با بنیاد مستضعفان؛ اگر چه حالا آن هم جنبه‌ى جانبازانش تقریباً همین‌جور است. ما با یک مجموعه‌اى روبه‌رو هستیم که اینها در اخلاصشان، در وفایشان، در ایمانشان و در عمل صالحشان ــ یعنى همین ملاکهاى اصلى که ما در اختیار داریم ــ دیگر هیچ شکّى نیست؛ اگر هم حالا تردیدى باشد که فلان خانواده آیا همان اخلاص اوّل را دارند یا نه، ما باید به خودمان مراجعه کنیم، سؤال کنیم که چه شده این‌جورى شده؟ وَالّا آن خانواده‌اى که فرزندش را میفرستد میدان شهادت و صبر میکند و سرش را بالا میگیرد و افتخار میکند، آن زنى که شوهرش میرود و افتخار میکند، این یک موجود خودى است، خودىِ انقلاب است؛ این انقلابى است؛ در این بحثى نباید داشت. خب انسان است یعنى ظرافتهاى یک انسان در او هست، توقّعات یک خانواده‌ى شهید در او هست، ارزشهاى یک خانواده‌ى شهید هم در او هست؛ این سه چیز است که هر کدام به‌تنهایى ایجاب میکند یک رعایتهایى را؛ یعنى یک مجموعه‌ى انسانى به خودىِ خود یک …

نقد حقوق‌بگیر شدن خانواده‌های شهدا و لزوم بررسی جایگزین

دو سه نکته‌ى مهم هست که در جهت همین عرایضم عرض میکنم؛ اوّلاً خانواده‌ى شهید نباید کارمند بشود. ببینید، این یک مسئله است. شما میفرمایید که ما این ‌قدر حقوق میدادیم، تورّم زیاده شده، و حالا به جایى‌شان نمیرسد، باید مثلاً حقوقها بیشتر [بشود] ــ مضمون فرمایشات ایشان [این است] ــ گویى که ما از یک عدّه حقوق‌بگیر رسمى حرف میزنیم! این به ‌نظر نمیرسد روش خیلى موفّقى باشد. خب، این حقوق‌بگیرى چقدر مثبت است؟ چه‌ کارى خوب است بشود براى این خانواده؟ نمیشود فکر کرد و بررسى کرد؟ نمیدانم، حالا شاید این هم جزو کارهاى همین سازمان آقایان باشد. نمیدانم جزو وظایف آنها است یا دیگرى است؛ یک بررسى‌اى بکنید، ببینیم میشود جایگزینى پیدا کرد براى …

در صورت پرداخت حقوق، پرداخت خودکار بانکی برای حفظ عزت و پرهیز از مراجعه

حالا اگر بنا است حقوق داده بشود، این حقوق به بهترین شکل باید داده بشود؛ چه بهتر که این حقوق مستلزم مراجعه نباشد، یعنى کسى مراجعه کند براى گرفتن حقوق، مثلاً یک زنى است یا یک مردى است، بالاخره غرورى دارد، یک خصوصیّاتى دارد؛ گاهى اوقات زن جوانى است، محاذیرى[10] دارد؛ بین یک مشت مرد آمدن، بین یک مشت جوان آمدن، شاید خیلى کار مستحسنى نباشد. خب، مثلاً به بانک مراجعه کنند و در دفترچه‌ى حسابشان ریخته بشود؛ یک شکل خودکار بدهید به قضیّه؛ به یک معنا مراجعه و رفت و آمد و مانند اینها اصلاً نخواهد.

لزوم برنامه‌ریزی برای روی پای خود ایستادن خانواده‌ها و پرهیز از احتیاج دائمی

… کار چیست؛ ما دنبال چه هستیم از اینکه اگر شیشه‌اش هم افتاد، ما برویم [درست کنیم]! خب، این یک مدّتى شاید [لازم باشد]، بالاخره هر کسى مردش، بزرگش از یک خانواده‌اى از دنیا میرود، یک چند روزى احتیاج به یک چنین کارهایى دارند؛ حتّى میگویند غذاى گرم به آنها بدهید؛ خب، این لَهُ وجهٌ؛[11] بعد باید یک فکر اساسى براى این خانواده کرد که روى پاى خودشان بِایستند؛ از ما و از دیگران بى‌نیاز بشوند. اینکه اینها همیشه محتاج به ما بمانند، هم آثار منفى از آن طرف دارد، هم آثار منفى‌اى از این طرف دارد؛ یعنى من حالا که اطراف قضیّه را اجمالاً دارم به نظر مى‌آورم، میبینم براى آنها هم خوب نیست، براى شما هم خوب نیست؛ یعنى یک چنین چیزى انسان احساس میکند.

تقویت روحیهٔ خدمتگزاری به خانواده‌های شهدا در همهٔ سطوح بنیاد

و یک چیزى را یکى از آقایان فرمودید که بسیار حرف درستى است؛ گفتید ماها واقعاً خدمتگزاران خانواده‌ى شهداییم؛ این حرف بسیار درستى [است]. این روحیه‌ى خدمتگزارى و احساس خدمتگزارى در تمام سلسله‌مراتب این بنیاد باید ان‌شاءالله‌ تقویت بشود؛ یعنى این حالت هرگز پیش نیاید که فرضاً یک جایى، یک مسئول بنیاد شهیدى مثل یک صاحبخانه‌اى که افرادى مراجعه میکنند و کاسه‌اى آورده‌اند که برایشان یک ملاقه آش بریزد و بردارند، این روحیه را پیدا نکنند، این احساس را پیدا نکنند؛ همه مثل انباردارى باشند که صاحبخانه، …

خانواده‌های شهدا ناموس انقلاب و وظیفهٔ بنیاد در حفظ آبروی آنان

البتّه این نکته شاید زیادى است و احتیاجى هم به گفتن نیست، منتها من از اهمّیّت مطلب عرض میکنم: این خانواده‌هاى شهدا ناموس انقلابند؛ بخصوص زنهاى جوانشان واقعاً ناموس ما هستند. اینها کسانى‌ هستند که شما دست رأفت و رحمت روى سر اینها گذاشته‌اید براى اینکه به اینها تعرّض نشود. یعنى آن‌طور که من احساس کردم و فهمیدم، بنیاد شهید حفظ آبروى خانواده‌ى شهادت و عائله‌ی بزرگ شهادت را وظیفه‌ى خودش دانسته؛ کار خوبى هم هست؛ این حفظ آبرو واقعاً بر شما واجب و لازم است؛ البتّه با روشهاى کاملاً و دقیقاً انسانى و صحیح که هست؛ این بسیار خوب است و اگر چنانچه در داخل بنیاد کسى خودش این تهتُّک[12] را کرد، باید با او سخت برخورد کنید؛ کما اینکه بعضى جاها گزارشهایى بوده که …

نقش صبر و استقامت خانواده‌های شهدا در سرنوشت کشور

… اگر جمهورى اسلامى، امروز به‌ صورت یک قدرت مردمى در دنیا مطرح است، به برکت خون شهدا است؛ اگر ملّتهاى مسلمانِ دیگر در نقاط مختلف عالم ملّت ایران را الگوى مقاومت و مبارزه‌ى خودشان قرار داده‌اند، به برکت فداکارى شهدا است. در درجه‌ى اوّل، شهداى ما قرار دارند؛ بقیّه‌ى فداکاران اعم از جانبازان، آزادگان، خانواده‌هاى مکرّم شهدا هم پشت سر شهداى عزیز و در صف دوّم قرار دارند. اگر خانواده‌ى شهدا مقاومت نمیکردند، صبر نمیکردند، از خودشان استقامت و متانت نشان نمیدادند، وضع طور دیگرى میشد. ما در داستانهاى تاریخى خوانده‌ایم که شهیدداده‌هاى صدر اسلام اگر پدرشان شهید شده بود، اگر شوهرشان شهید شده بود، اگر فرزندانشان یا برادرانشان به شهادت رسیده بودند، صبر میکردند، مقاومت میکردند.

لزوم تکریم خانواده‌های شهدا و مدیون دانستن مسئولان خود را به آنان

… را بر‌طرف کنند، بر توطئه و کید استکبار جهانى غالب شوند و آنچه را مورد رضاى خدا است، ان‌شاءالله‌ انجام بدهند. من در مقابل چشم خودم آینده‌ى روشنى را براى این ملّت و براى این کشور بلکه براى همه‌ى مسلمین عالم مشاهده میکنم و این به برکت فداکارى شهداى شما است. خون این عزیزان را گرامى بدارید؛ هم خود خانواده‌هاى شهدا عزّت و آبروى شهدا را حفظ کنند، هم بقیّه‌ى مردم ارزش خانواده‌هاى شهدا را بشناسند، آنها را تکریم کنند، و هم مسئولین کشور باید خودشان را مدیون شهداى عزیز و خانواده‌هاى آنها بدانند.

رتبهٔ معنوی خانواده‌های شهدا و ایثارگران بلافاصله پس از عزیزانشان

من به شهداى گرامى و به جانبازان و مفقودین و اسرا و مجروحین انقلاب و جنگ تحمیلى سلام و تحیّت مخلصانه‌ام را عرض میکنم و علوّ درجات و مقامات معنوى آنان را مسئلت مینمایم. من اکنون به پدران و مادران، همسران و فرزندان، خواهران و برادران و دیگر کسان شهداى عزیز و جانبازان و اسرا و مفقودین درود میفرستم و اعلام میکنم که آنان در رتبه و شأن معنوى، بلافاصله پشت سر عزیزان فداکار خویشند.

عزت بازماندگان شهدا به‌عنوان برترین ایثارگران و لزوم خدمت مسئولان به آنان

۷) از دست‌اندرکاران اجرائى کشور میخواهم که به وضع نیروهاى مسلّح رسیدگى و مشکلات این عزیزان را به شکل مناسب برطرف کنند. همچنین بازماندگان شهدا که برترین ایثارگرانند، معزَّز[24] باشند و همه‌ی مسئولان در هرچه بیشتر خدمت کردن به آنها بکوشند و در این کار، رضاى خدا را طلب کنند. بار دیگر از همه‌ی مردم عزیز ایران تشکّر میکنم و از آنها میخواهم که با حفظ وحدت و هوشیارى و قدردانى از زحمات آنان که عزّت و سربلندى و افتخار و آزادى را به ایران اسلامى بخشیدند، مهم‌ترین وظیفه‌ی این دوران را انجام دهند.

رد پندار بی‌وظیفگی و لزوم حساسیت بیشتر آنان برای حفظ نظام اسلامی

… را باید بیشتر از بقیّه‌ی مردم، شعار خودشان قرار بدهند و در این راه حرکت کنند. بعضى خیال میکنند معناى این که خانواده‌هاى شهدا مورد احترام و عطوفت دستگاه‌هاى دولتى و مردم هستند، این است که این خانواده‌ها شهیدشان را داده‌اند، و دیگر وظیفه‌اى بر عهده ندارند؛ این اشتباه است. هر کسى که بیشتر براى این نظام سرمایه‌گذارى کرده، بیشتر موظّف است که این نظام را حفظ کند. در یک شرکت، هر کس سهم بیشترى دارد، نسبت به منافع آن شرکت حسّاسیّت بیشترى دارد. خانواده‌هاى شهدا که سرمایه‌گذارى بیشترى براى نظام کرده‌اند ‌-عزیزشان را در راه این نظام دادند- باید بیش از تمام مردم براى حفظ نظام اسلامى و حیثیّت این نظام حسّاس باشند؛ که بحمدا‌لله‌ همین‌جور هم هست. خوشبختانه بازماندگان شهداى ما به نحوى هستند که ‌ان‌شاءالله‌ موجب رضاى روح مطهّر شهداى ما است.

صاحبان اصلی قضاوت دربارهٔ دستاوردهای جنگ و رضایت آنان از روند انقلاب

البتّه راحت‌‌‌طلب‌‌‌هایى هستند که این گوشه، آن گوشه یک سر مو براى این جنگ و براى این انقلاب مایه نگذاشتند و حاضر نشدند چیزى را صرف کنند، بعد هم دهان باز میکنند، دل براى شهداى ما میسوزانند. آنها اصلاً نباید حرف بزنند؛ حرف زدنشان زائد و بى‌‌‌معنى است. از آن خانواده‌‌‌هاى شهدا که صاحبان اصلى این ذخیره‌‌‌ها هستند و آنها بودند که سرمایه‌‌‌هایشان، ذخیره‌‌‌هایشان و گوهرهایشان را خرج کردند، باید حرف شنفت، از آنها باید قضاوت خواست، از آنها باید پرسید که ما در این شش‌‌‌‌ساله چه از دست دادیم و چه به دست آوردیم. بروید پهلوى خانواده‌‌‌هاى شهدا بنشینید ــ البتّه الان در بین شما، خانواده‌‌‌هاى شهداى زیادى هستند از گیلان و جاهاى دیگر؛ که بعد من این گروه‌‌‌هایى را که امروز در نماز ما شرکت کردند، در آخر خطبه اسم خواهم برد ــ خانواده‌‌‌هاى شهدا میدانند ما که مى‌‌‌نشینیم پهلوى آنها، مى‌‌‌بینیم که چقدر از روند حرکت انقلاب و مقاومت مردمى خشنود و راضى‌‌‌اند؛ آنها راضى‌‌‌اند و آنها مصمّمند که راه شهداى خودشان را تعقیب کنند و به فضل پروردگار پیروزى نهایى را به دست بیاورند؛ البتّه هم [به دست] خواهند آورد.

فداکاری والدین شهدا و نمونهٔ بزرگواری پدر شهیدی آلاسکافروش

خاطره‌ی پدران و مادرانی که فرزندان خود را تقدیم انقلاب میکنند و در مقابل اسلام و انقلاب آنها را قربانی میکنند، از یاد نرفتنی است. خاطره‌ی آن مرد آلاسکافروشی که پسرش را به قربانگاه عشق فرستاده است و بعد از شهادت این پسر، دو هزار تومان پول باقیمانده‌ی از او را برای رد مظالم به شخص مورد اطمینانش میدهد و وقتی از او میپرسند تو خودت که مستحقی، میتوانی برداری این پول را، استنکاف میکند و وقتی میپرسند غیر از آلاسکافروشی شغل دیگری هم داری؟ میگوید نه، دکان آلاسکافروشی را هم چون خلاف مقررات باز شده بود، بسته‌اند. گله هم نمیکند. میگوید دولت امروز سرگرم کارهای بزرگ است. اگر به کار من نرسد، مهم نیست. خاطره‌ی این انسان بزرگ و میلیون‌ها انسان بزرگ مانند او از حافظه‌ی تاریخ زدوده نشدنی است.

پدر، مادر، معلم، همسر و رفیق خوب شهید؛ گرامیداشت یادشان جهاد

حفظ یاد شهید جهاد است؛ حفظ یاد شهیدپرور جهاد است. شهیدپرور کیست؟ پدر، مادر، معلّم، همسر، رفیق خوب؛ اینها شهیدپرورند و یاد اینها را گرامی داشتن، جهاد است. یاد آن کسانی که از این جهاد در طول دفاع مقدّس یا بعد از آن تا امروز پشتیبانی کردند، جهاد است؛ یاد آن بانویی که در دِه «صد خَرْو» یا هر جای دیگر در خانه‌اش ده تا تنور میزند که برای رزمندگان نان بپزد، جهاد است؛ یاد او را زنده نگه داشتن خودش یک جهاد است. اینها …

افتخار خانواده‌های شهدا و ایثارگران به معنای شکر خدا نه تکبر

… بزرگ را دنبال کند. باید یاد شهدا را زنده نگه داشت. خانواده‌های شهدا! به شهیدانتان افتخار کنید. جانبازان! افتخار کنید به این‌که در راه خدا امتحان سختی دادید. آزادگان! افتخار کنید که در دوران اسارت، از خود ضعف نشان ندادید. خانواده‌هایتان هم باید افتخار کنند. افتخار به معنای تکبّر و به معنای حقیر دانستن دیگران نیست؛ به معنای شکر کردن خداست. خدا را شاکر باشید که این نعمت بزرگ را به شما و به ملتتان داده است.

خانواده‌های شهیدان در شمار پیشروان حرکت

اندوه عمیق بخاطر شهادت تعدادی از دانشمندان و سرداران و جمعی از مردم عزیزمان نتوانسته و نخواهد توانست جوانان باهمّت ایرانی را متوقف کند. خانواده‌های آن شهیدان، خود در شمار پیشروان حرکتند.

نقش همسران شهدا در تحمل سختی و همراهی با همسران مجاهد

… هم در خانه. در سایه‌ی این نگاه در جمهوری اسلامی بعد از پیروزی انقلاب در بسیاری از عرصه‌ها بانوان ما، زنان ما، دختران جوان ما پیشرفت کردند؛ در آمارهای تحصیلی،‌ در امور بهداشت و درمان، در امید به زندگانی، در زمینه‌های علمی و ورزشی، در پشتیبانی‌های جهادی. این خانم درست گفت؛[11] آن شهدای عزیز ما، بدون داشتن چنین همسرانی نمیتوانستند آن‌قدر در آن میدان مجاهدت، خودشان را مشغول کنند که به این سرانجام افتخارآمیز برسند؛ به شهادت. سختی‌ها را اینها تحمّل کردند؛ اینها بودند که توانستند پشتیبانی‌های جهادی خودشان را جوری کنند، جوری با همسران مجاهد خودشان همراهی کنند که آنها بتوانند در قلّه‌ی جهاد قرار بگیرند.