اثرگذاری عمیق حکایتهای کوتاه از لحظهٔ شهادت بر دل جوان
یا [بیان] حکایتهای کوتاه؛ اینکه مثلاً یک نفر یک خاطرهی ده سطری نقل میکند، از چه؟ از لحظهی شهادت فلان رفیقش در جبهه؛ نه این آدمی که نقل میکند آدم معروفی است، نه آن کسی که از او نقل میشود آدم معروفی است، امّا این حکایت را وقتی که شما میخوانید، این جوان میخواند، در اعماق دلش اثر میگذارد؛ یعنی اینها هنرمند لازم [دارد]، اینها ورود هنرمندان را میطلبد.
لزوم تقویت خاطرهنویسی شهیدان با هنرمندی و خواندن آن بهدست جوانان
خب بحمدالله ماجرای خاطرهنویسی شهیدان، یک ماجرای راهافتادهای در کشور است که باید تقویت بشود؛ باید بیشتر و بهتر با هنرمندیِ کامل نوشته بشود، این کتابها را جوانها بخوانند، همه بخوانند انشاءالله و استفاده کنند.
جایگاه والای خاطرهگویی و تدوین و پخش خاطرات
… الهی این است که اینگونه حوادث در تاریخ ماندگار شود؛ اما همهی سنتهای الهی عملکردش از طریق ساز و کارهای معینی است. ساز و کار بقای این حقایق در تاریخ این است که اصحاب سِرّ، اصحاب درد، رازدانان و کسانیکه از این دقایق مطلع شدند، این را در اختیار دیگران بگذارند. بنابراین خاطرهگویی و تدوین و پخش خاطرات را باید در جایگاه حقیقی خودش نشاند، که جایگاه بسیار بالا و والایی است و بسیار مهم است.
نقش نوشتن خاطرات جنگ در مکتوم نماندن حقایق
… آن چیزی که آدم از روز حادثه میداند، با آن چیزی که وجود داشته، خیلی فرق میکند. از دور میگویند که نیروهای ارتش فرار کردند و اسلحههایشان را انداختند و چه کردند؛ ولی وقتی انسان خاطره را میخواند، میبیند شنیدهها با آنچه در واقع وجود داشته، بسیار متفاوت است. شما ببینید اگر این قلم نباشد و این حقایق را ننویسند، چقدر از حقیقت، مکتوم خواهد ماند! حقایق دانستنی که باید دانسته شود، ندانسته میماند.
خاطرات منتشرشده منبع قطعات جذاب تاریخی برای برنامهسازی
در این خاطراتی که نوشته شده، چیزهای خیلی خوب و جالب هست. من همین چند ماه قبل از این، خاطرات افسری[19] را نگاه میکردم، که البته حالا هم در ایران نیست. این خاطرات به نام «کهنه سرباز» منتشر شده و پُر از آن قطعات تاریخی است. یا مثلاً همین دو جلد کتاب خاطرات آقای «فردوست»[20] که اخیراً چاپ شده، از این چیزها فراوان دارد. یا آن کتابهای «خانملک ساسانی»،[21] از این قطعات تاریخی فراوان دارد؛ اگرچه «خانملک ساسانی» و یکی هم از این مورخان معاصر ما - «صفایی»[22] - که راجع به مشروطیت زیاد کتاب نوشته است،[23] قصهپردازند؛ یعنی اصلاً قصد اصلیشان قصهپردازی است و مثل این معرکهگیرها …
لزوم ثبت خاطرات و خصوصیات خانوادگی والدین و همسران شهدا
… در یک روز این دوقلوها به دنیا میآیند، در یک روز هم شهید میشوند- چه کار میکرد؟ چه جوری اداره میشد؟ پدر و مادر چه کار میکردند که این جور انگیزه و حرکت و هیجان در این جوانها به وجود میآید که پا میشوند میروند جبهه؟ این مهم است، و به اینها باید توجّه کرد. خاطرات پدرها و مادرها [مهم است]. البتّه خاطرات همسرها هم بسیار مهم است؛ خصوصیّات خانوادگی و فضای خانوادگی جزو چیزهایی است که بایستی ثبت بشود.
شایستگی مدح خاطرهنگاران بهجای صاحبان قدرت و ثروت
… و گفتهها هستم؛ این را واقعاً عرض میکنم. یاد کسانیکه این کارها را تولید کردند، از خاطر محو نمیشود. اسمهایی که من پشت این کتابها خواندم و کتابهایشان را نگاه کردم، غالباً در ذهنم هست و من قدردان و قدرشناس اینها هستم و اگر میتوانستم، عظمت این کار را مدح میکردم. البته در طول تاریخ، شعرا معمولاً صاحبان قدرت و ثروت و امثال اینها را مدح میکردند؛ اما بهنظر من باید شماها را مدح کرد. اگر بنده شاعر بودم، یقیناً در مدح شماها، در مدح آقای سرهنگی، در مدح آقای بهبودی، در مدح آقای قدمی، در مدح همین خاطرهسازان و خاطرهانگیزان قصیده میساختم؛ حقیقتاً جا دارد؛ چون کارِ بسیار بزرگ و بااهمیتی است.
نقش ثبت حوادث دفاع در توجه به حماسهٔ ملت
… دیدیم هنرمندهای ما این را نمیبینند و به آن نمیپردازند، باید ببینیم عیب کار کجاست. یا در نگاه هنری، یا در عرضهی درست، یا تأثیراتی که سیاستها و دشمنان در فضای فرهنگی کشور دارند میگذارند، مشکلی وجود دارد؛ والّا چطور ممکن است یک ملت فراموش کند یا نبیند و نفهمد؟ لذا خاطرهگویی شما و ثبت کردن این حوادث، نقش خیلی زیادی در این مسأله دارد.
ماندگار کردن و انعکاس ظرفیتهای ملت در ذهن مردم
جنگ حقیقتاً آینهی تمامنمای ظرفیتهای ملت ایران بود. با کاری که شما دارید انجام میدهید، این را میتوانید ماندگار کنید؛ میتوانید به ذهنهای مردم منعکس کنید؛ کار بسیار بزرگ و مهمی است.
تداوم احیای خاطرات جنگ و یافتن نویسندگان جدید
ببینید! این، دو مقوله است: یک مقوله این است که فرمودید. ما این خاطرات را احیا کنیم؛ یعنی تاریخ جنگ را با دستهای امینی بنویسیم. این، همین کاری است که الان انجام میگیرد. آنچه که تا به حال شده، خیلی خوب بوده است و در آینده هم، انشاءالله باید ادامه پیدا کند. بگردید آدمهای جدید را پیدا کنید.
ارزشمندی خاطرههایی که نوشته میشود
… قالب. این میشود شعر واقعى؛ صرفاً نظم لفظ نیست، واقعاً شعر است؛ لذا شعر رشد کرده. حتّى در قصّه هم که ما متأسّفانه عقبیم ــ از لحاظ قصّه آن وقت هم عقب بودیم، الان هم همینجور ــ باز الان بهتر از گذشته است؛ از اینها خیلى استفاده کنید؛ خیلى باید استفاده کرد. این خاطرههایى که مینویسند، خیلى خوب است.
لزوم حفظ یاد آن روزها و نوشتن آن برای آینده
… را انجام بدهد، خوشحال است؛ و این خوشحالى عیب نیست بلکه حُسن است. این با تکبّر و عُجب و مانند این چیزها بههیچوجه مخلوط نشود؛ این یک چیز دیگر است، یک احساس دیگر است. انسان نگاه که میکند، میگوید الحمدلله توفیق پیدا کردم، در این مدّت تکلیفم را انجام دادم. و یاد زیباى آن روزها را واقعاً در ذهنمان نگه داریم و حفظ کنیم؛ و اگر بتوانیم، بر روى کاغذها و براى ماندن در آینده [بیاوریم]. این نسبت به گذشته.