رفتن به محتوای اصلی

حکومت الهی

نام‌های دیگر: حکومت الله، حکومت انبیا

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حکومت مبتنی بر فرمان خدا و سلطه‌ناپذیر از طاغوت‌ها، چنان‌که در دعوت انبیا آمده است.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۸
۱۳۶۴۱۳۷۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

خاصیت و ویژگی و ممیّزۀ حکومت الهی، این است که در آن، قبضه‌کردن قدرت، اصل نیست؛ پیاده‌کردن اصول اصل است، پیاده‌کردن دین خدا اصل است، عمل به دین خدا اصل است...حکومت و قدرت، به‌خودی‌خود، ارزشی ندارد؛ یک وسیله است برای هدف‌ها، برای آرمان‌ها، برای ارزش‌ها. این خصوصیت حکومت حق است، و این خصوصیت از رأس قله که شروع می‌شود، همین‌طور تا پایین‌ترین دامنه‌های این بدنۀ قدرت، یعنی عوامل حکومت، بایستی ریزش کند و این روحیه و این اخلاق تا پایین بیاید. (68/2/7)

اصل بودن پیاده کردن دین خدا نه قبضه کردن قدرت

خاصیت و ویژگی و ممیّزۀ حکومت الهی، این است که در آن، قبضه‌کردن قدرت، اصل نیست؛ پیاده‌کردن اصول اصل است، پیاده‌کردن دین خدا اصل است، عمل به دین خدا اصل است...حکومت و قدرت، به‌خودی‌خود، ارزشی ندارد؛ یک وسیله است برای هدف‌ها، برای آرمان‌ها، برای ارزش‌ها. این خصوصیت حکومت حق است، و این خصوصیت از رأس قله که شروع می‌شود، همین‌طور تا پایین‌ترین دامنه‌های این بدنۀ قدرت، یعنی عوامل حکومت، بایستی ریزش کند و این روحیه و این اخلاق تا پایین بیاید. (68/2/7)

نفی مظاهر سلطه و زورگویی حکومت‌های بشری در حکومت الهی

در حکومتهای بشری، آنچه که از به خود بستن و نشان دادن مظاهر اقتدار و سلطنت و سلطه و زورگویی و برای خود خواستن و غیر خود را نفی کردن هست، نقطه مقابلش در حکومت الهی است؛ مظهر آن هم امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسلام است.

دین پایه و مبنای کار و ترجیح مصالح دینی بر امتیازات دیگر

حالا ما تفاوت این دو نوع حکومت و این دو جریان را از سه نقطه‌نظر مطرح می‌کنیم. یکی ازلحاظ نگرش به دین. تفاوتشان این است که حکومت ولایتی و خلافتی، دین را پایه و مبنای کار حکومت می‌داند، اصلاً بنایش بر این است که دین را اساس کار قرار بدهد، نمی‌خواهد با دین بازی بکند. لذاست در جایی که بر سر دوراهی قرار بگیرد، یک جا تأمین مصالح دینی باشد و یک جا فوت مصالح دینی با به‌دست‌آوردن یک امتیاز، اینجا حتماً اولی را ترجیح می‌دهد. در انتخاب‌ها، معیارها و ارزش‌های دینی را رعایت می‌کند. یعنی دین برای او یک چیز جدی، یک چیز محوری، و پایۀ کار است. در حکومت سلطنتی، نه؛ دین می‌تواند باشد، ممکن است باشد، اما به‌عنوان یک ابزار؛ هرجا به دردشان خورد، آن را مطرح می‌کنند، اسمش را می‌آورند، از آن تجلیل می‌کنند. (68/2/5) همیشه دین را نفی نمی‌کنند؛ وقتی …

حکومت کتاب و قانون، نه حکومت فرد و استبداد

… کنم، نمی‌دانم مضر است یا نه، به‌هرحال، باید تشریح و تفسیر کنم، بودنش به‌هرحال مفید است، نبودنش مضر است را نمی‌دانم، آن حرف را پس می‌گیرم. کتاب می‌آید تا میان مردم حکم کند، قضاوت کند، حکومت کند دربارۀ چیزهایی که در آن اختلاف ورزیده‌اند. اینجا چه می‌فهمیم ما؟ می‌فهمیم که حکومتی که انبیا به‌وجود می‌آورند، حکومت فرد نبی، حکومت شخص، حکومت استبداد نیست؛ بلکه حکومت قانون است، حکومت کتاب است، نبی وقتی می‌آید، جامعه‌ای درست می‌کند که حاکم در آن جامعه، در معنا و در واقع، همان کتاب است؛ یعنی قانون.

ضمانت درونی و ابتنای ولایت الهی بر تسلیم در برابر امر خدا

… اما ما سرافرازیم و از خدای متعال متشکریم که این امر در زمان ما به‌وسیله یکی از صالحترین بندگانش، صورت تحقّق گرفت؛ یعنی ولایت، محقّق شد. ولایت، یعنی حکومت الهی که هیچ اثری از خودپرستی، سلطنت و اقتدار خودخواهانه در آن وجود ندارد. اگر وجود پیدا کرد، ولایت نیست. فرق بین حکومت و ضمانتهای الهی با غیر الهی، این است که در ضمانتهای الهی، ضمانت درونی است. اگر کسی که متصدّی مقامی است، شرایط آن را نداشت، به‌خودی خود این پیوند از او خلع میشود. این امرِ خیلی مهمّی است. بنای ولایت الهی، بر هضم شدن در امر و نهی پروردگار است؛ درست نقطه مقابل سلاطین مادّی و حکومتهای بشری.

چشاندن شیرینی حکومت خدا یعنی حکومت مستضعفان و شکستن اقتدار طاغوت‌ها با بعثت

… حیرة وتیهٍ وضلال مبین کما عبّر عن ذلک قول الله‌ تبارک وتعالى فی القرآن. البعثة کالوابل الهاطل الهتون أزالت ما تراکم فی جوّ الذّهن البشریّ من غبار وأحیت أرضیّة اللیاقة البشریّة الّتی کادت أن تجذب وتبور. بالبعثة المبارکة تغیّر الإنسان وولدت الإنسانیّة من جدید. البعثة أذاقت البشریّة المحرومة المعذّبة شهد حکومة الله‌ الّتی هی حاکمیّة المستضعفین والمحرومین وحطمت جبروت القوى الشّیطانیّة والطّاغوتیّة وأسطورة عدم إمکان قهرها. لئن لم یقدّر لتیّار البعثة النّبویّة المبارکة أن یستمرّ فی تدفّقه زلالاً مَعیناً صافیاً بعد مرور نصف قرن بسبب عبث الجبابرة والطّغاة فإنّ تجربة الحکومة الإلهیّة بقیت خالدة على مرّ التّاریخ، وهکذا یقظة الإنسان وتحرّره واستقلاله، وکذلک المعارف السّامیّة الّتی …

برپایی حکومت و جامعهٔ الهی، مقتضای معنای صحیح توحید

… یا تعدیل ثروت در هر جامعه‌ای، یک تعهدی‌ست که ممکن است یک مکتبی این تعهد را کرده باشد. برداشتن جنگ یک تعهدی‌ست که ممکن است یک مکتبی این تعهد را بر دوش خود گذاشته باشد و یک مردمی با گِرَوِش به آن مکتب، گرویدن به آن مکتب، این تعهد را به خودشان منتقل کرده باشند. اینها درست، اما توحید با معنای صحیحش، با معنای اسلامی‌اش، نه به‌معنای خرافی و تنبل‌مآبانه‌اش، با معنای درست و صحیحش، اگر توحید را ما در نظر بگیریم خدا را یکی کردن، حکومت الهی، جامعۀ الهی، قانون الهی، نظام الهی به‌وجودآوردن، مشتمل بر تمام این تعهداتی‌ست که من ذکر کردم، که ممکن است فلان مکتب و فلان مکتب داشته باشند و علاوۀبر آنها تعهدات دیگر. ببینید که خیلی تعهد توحید سنگین است.

محک مردم برای تشخیص حکومت ولایتی از حکومت سلطنتی در هر دوره

… ما توجه بکنیم که اخلاق سلطنتی و پادشاهی که ما آن را رد می‌کنیم، چه مواردی است؛ در خودمان نگاه کنیم، اگر از آن اخلاق چیزی هست، حتماً برطرف کنیم. اخلاقِ حکومتِ امامتی و خلافتی چیست، اگر در ما نیست، اینها را در خودمان به‌وجود بیاوریم. یک ممیّزاتی دارد. برای عامۀ مردم هم این بحث می‌تواند بحث مفیدی باشد، تا محک دستشان بیاید. ببینند واقعاً این نظامی که حکومت می‌کند، در هر دوره‌ای از دوره‌ها، آیا این نظام، نظام حکومت الهی است، حکومت ولایتی و خلافتی است، یا حکومت سلطنتی است؟