تشبیه حوزهٔ هنری از آغاز به کلمهٔ طیبهای با ریشهٔ استوار
همانطور که اشاره شد، تقریباً از اولی که حوزهی هنری بهوجود آمد، چشم بنده را گرفت و جذب کرد. این تعبیر درستی است. یعنی احساس کردم جزو آن صوابهایی که بنده در طول تاریخ کار و تلاش فکری و عملی خودم سراغ دارم - در همان تعداد معدودی که هست - یکی همین است. از همان اول فهمیدم که این یکی، آن چیزی است که «اصلهاثابت وفرعهافی السماء[2] ». باید باشد و یک کلمهی طیبه است. حوزه را از اول اینطور احساس کردم و علتش هم این بود که من قبل از انقلاب، با جامعهی هنری و ادبی، کم و بیش مرتبط و آشنا بودم. نه از دور و از لحاظ آثارشان؛ بلکه آدمهایشان را میشناختم. با خیلی از این چهرههای نام و نشاندار ادب و هنر کشور از نزدیک نشستهام، …
پیدایش و رشد حوزهٔ هنری با نیروهای درونی خود در اوایل انقلاب
… وجود و نقش دارد، ناگهان دیدیم یک گیاه سرسبز خوشچهرهی شاداب صحیحالعمل، در جایی روییده است! ممکن هم بود صد مورد نظیر آن را یا در حد بالقوه یا بالفعل ضعیف، در تهران یا در سراسر کشور داشته باشیم، لکن ما چشممان این یکی را تصادفاً دید و بنده به این امید بستم. البته نباید من و هیچ کس دیگر ادعا کند که کسی غیر از خود آن تشکیلات و نیروهای درونیاش، در رشد آن مؤثر بوده است. ارتباط ما با این تشکیلات، فقط در حد آشنایی بود. این را من در مورد خودم باید عرض کنم. ما فقط فهمیدیم و خوشحال شدیم. گرفتاریها بیش از آن بود که کسی مثل بنده را، در آن حد و در آن سطح اشتغال، رها کند تا بتوانم به رعایت این گیاه تازه روییده برسم. اگرچه قلباً دوست میداشتم؛ ولی نمیشد. حالا این گیاه بحمدالله …
مرزبانی در برابر تسلط هنر وابسته به استکبار بر ذهن مردم
… برای چه آنجا جهاد و مبارزه و تلاش میکنید و با کمبودهایی که اشاره شد میسازید؟ در آنجا برادرانی هستند که با نهایت دشواری - که در آثارشان هم منعکس میشود و آدم میفهمد - کار سختی را با دلخوشی انجام میدهند. شما چرا آنجا هستید؟ چرا این مجموعه تشکیل شده است؟ جز این است که شما مرزبانی میکنید؟ شما مرزی به وجود آوردید و این مرز را میخواهید حفظ کنید. میخواهید نگذارید که هنر، وابسته به جناح زر و زور استکبار و آلوده به انواع ابتلائات بشری و حیوانی، بر ذهنیت مردم جامعهی شما مسلط شود. آن هدفهایی را که امروز در بسیاری از جاها دنبال میشود، نمیخواهید دنبال کنید. این را میخواهید دیگر! «هنر اسلامی» که ما میگوییم یعنی چه؟ یعنی اینکه هنری با محتوا، با هدفها و غایات و آرمانهای اسلامی به وجود آید تا در مقابل هنری که انسانها را گمراه میکند؛ …
لزوم استحکام و هوشیاری کامل در جایگاه مرزبانی فرهنگی
پس، در مرز، همه چیز باید مستحکم باشد. حرف ما با حوزه این است: شما مرزبانید. ما ممکن است در داخل خیابانهای شهر تهران و در رفت و آمدها، برخی مراقبتها را اصلاً نه خودمان بکنیم و نه از مردمی که در کنارمان رفت و آمد میکنند توقع داشته باشیم؛ اما وقتی که در مرزهای کشور باشیم، بخصوص مرزهایی که از آنجا مورد تهاجم قرار میگیریم - فرض …
درخواست چارهاندیشی وزیر ارشاد و حوزهٔ هنری برای حفظ زبان فارسی
… این کار را هم نکردیم. مرتّب همین طور الفاظ دخیل، کلمات دخیل وارد میشود در زبان فارسی و همین طور دائم تکرار میشود؛ در مطبوعات مینویسند، در رادیو و تلویزیون تکرار میکنند، در کتابها مینویسند، حالا که دیگر فضای مجازی هم هست، در فضای مجازی مینویسند؛ من نگرانم. واقعاً یکی از کارهایی که باید انجام بگیرد [این است.] حوزهی هنری میتواند در این زمینه [کار کند؛] حالا آن که در این جلسهی فعلی ما میتواند مخاطب قرار بگیرد، یکی جناب آقای صالحی،[11] وزیر محترم ارشاد هستند، یکی هم جناب آقای مؤمنی، رئیس حوزهی هنری؛ واقعاً بنشینید روی این مسئله فکر کنید، نگذارید زبان فارسی دچار فرسودگی و دچار ویرانی بشود؛ ما باید [آن را] خیلی حفظ کنیم.
لزوم پیگیری جدی روایت دفاع مقدس از سوی حوزهٔ هنری و ارشاد
این کار را بهطور جدّی دنبال کنید؛ هم حوزهی هنری، هم وزارت ارشاد، هم دستگاههای گوناگون دیگر. بعضی از دستگاهها را دیدم در شهرهای مختلف [وارد میدان شدهاند]؛ همین اواخر کتابی خواندم از قزوین، کتابی خواندم از مشهد، کتابی خواندم از شاهینشهر از آقای بُلوری. همه -آدمها، جوانها، انگیزهدارها، دلدارها- همینطور در زمینههای مختلف، از اطراف این کشور وارد …
تشکر از حوزهٔ هنری و آقای سرهنگی برای شب خاطره و تنظیم خاطرات
من از حوزهی هنری و از برادر عزیزمان آقای سرهنگی و دیگر برادران دستاندرکار واقعاً تشکّر میکنم؛ کارشان خیلی کار باارزشی است. دنبال کنند؛ هم این کار را یعنی شب خاطره را، و هم تنظیم این خاطرات و یادداشتها را؛ چقدر باارزش است. و همه جا [هم] هستند؛ ما یک تعداد معدودی از شخصیّتهای جنگ را میشناختیم، از اینها خاطراتی شنفته بودیم، بعد یواشیواش اینها رفتند در آذربایجان، در همدان، در لرستان، در خراسان، در اصفهان، اینجاوآنجا رزمندگان را پیدا کردند، خاطرات اینها را به …
شایسته دانستن تدفین شهدا در مرکز هنر انقلابی
- کار شایستهئی است. امید است هنر بزرگ این مردان خدا و مجاهدان راه حق، مایهی برکت و الهامِ آن مرکز هنر انقلابی باشد.
مسئولیت حوزهٔ هنری و دستگاههای دولتی در پیشبرد شعر
ما از لحاظ گستره خیلی وسیعیم، بایستی سعی کنیم همین گسترهی وسیع را پیش ببریم و این کار لازم دارد. البتّه حوزهی هنری مسئولیّت دارد، دستگاههای مختلف دیگر هم مسئولیّت دارند، دستگاههای دولتی و دستگاههای مربوط به نظام و مانند اینها هم -صداوسیما و دیگران- همه وظیفه دارند. شعر را بایستی ارج نهاد، شعر خیلی پدیدهی بزرگی است، پدیدهی مهمّی است. من میبینم که در نظام ما، در کشور ما، آن کسانی که باید این حقیقت را بفهمند، کأنّه بعضیشان -حالا همه را نمیگوییم- درست به عمق اهمیّت شعر پی نبردند، اصلاً شعر را قدرشناسی [نکردند]؛ ما …
توصیه به قدردانی از نوشتههای دفاع مقدس و انتشار آن میان مردم
… یعنی آن حوادث به مبالغه احتیاج ندارد؛ اینقدر عظمت دارد که خود حادثه را که نقل کنند، شکوهِ خودش و عظمتی را که در دل خودش هست نشان میدهد. هیچ نبایستی مبالغه به کار برد. نباید هم کم گذاشت؛ باید همهی جزئیّات مهم و تأثیرگذار را بیان کرد که همهاش هم موثّر است. همچنین به این آقایان محترم حوزهی هنری و بقیّهی دستگاههای نشر هم توصیه میکنم: این نوشتجات را قدر بدانید. این پدیدهها و این فراوردههای تاریخ انقلاب را، تاریخ دفاع مقدّس را قدر بدانید؛ اینها را باید خیلی قدر دانست. بین مردم هم منتشر بشود. این جوانهای ما، نه جنگ را دیدهاند، نه روایت درست و حسابی از جنگ شنیدهاند؛ روایت درست، اینها است؛ این کتابها است؛ هر چه میتوانید کاری کنید که در دسترس جوانها قرار بگیرد [تا] جنگ را بشناسند، بفهمند چه بود، چه اتّفاقی افتاد، و جمهوری اسلامی چیست؛ ملّت ایران چه …
قصد پیشین رهبری برای کار در حوزهٔ هنری پس از ریاستجمهوری و نبود فرصت کنونی
اخیراً آقای «زم» نامهای به من نوشته بودند و موضوعی را یادآوری کرده بودند. در آن نامه، خطاب به من آمده بود: «شما در زمان ریاست جمهورىِ خودتان گفتید، وقتی دورهاش تمام شد، به حوزهی هنری میآیم و هفتهای هفت، هشت ساعت کار میکنم.» واقعش نیز همین بود. در ذهن بنده بود که اگر فراغتی پیدا کردم، وارد همین مجموعههای شما -بیشتر از همه هم حوزهی هنری- شوم و کار کنم. اما امروز که مجال پیدا نمیکنم و فرصتش نیست.
خرسندی از فعالیت جمع فرزانهٔ علاقهمند به فرهنگ و هنر در آن
بنده اوّلاً خیلى خوشحالم از اینکه بحمدالله یک جمع فرزانهى علاقهمند به مسائل فرهنگى و ادبى و هنرى در مجموعهى حوزهى هنرى مشغول کار هستند؛ این چیز بسیار خوبى است. ما از آقاى زم هم واقعاً همیشه قلباً تشکّر داریم؛ چه به زبان بیاوریم، چه نیاوریم؛ بنده قلباً همیشه از ایشان ممنونم، به خاطر اینکه میبینم بحمدالله یک فضائى را فراهم کردهاند که هنرمندان و صاحبان فکر و اندیشه و فرهنگ، میتوانند آنجا …
گردآوری عناصر شایسته در مجموعهٔ ادبیات مقاومت
البتّه کار مهمّى که شما انجام دادید این است که عناصر واقعاً شایسته را توانستید دُور هم جمع کنید؛ این بسیار کار جالبى است. حالا آن آقایانى که من مىشناسم و اخلاص دارم به آنها که خب میدانم؛ بعضىها را هم دورادور، از طریق آثارشان آشنا هستم؛ نشریّاتشان را یا دیدهام یا خواندهام یا چیزى دربارهى آنها شنیدهام. الحمدلله مجموعهى خوبى را جمع کردهاید. ما هم براى شما دعا میکنیم؛ …
خواندن و لذت بردن از گزارشهای رزمندگان چاپ حوزهٔ هنری
… غالباً آدمهاى معمولىاند ــ لذا توانایى چنین گزارشى هم نیست؛ لذا اگر یک وقتى یک آدم حسابى در یک میدان جنگى پیدا بشود که بتواند با آن چشم هنرمندانه، حقایق و ریزهکارىها را ببیند و با قلم هنرمندانه یا ابزار هنرمندانه آن را گزارش کند، یک چیز فوقالعاده است. براى همین است بنده که اهل کتاب خواندن و رمان خواندن و قصّه خواندن و همهجور گزارش خواندن هستم، این گزارشهایى که این بچّههاى جنگى از حوزه هنرى چاپ میکنند، اغلبش را من خواندم، میخوانم و لذّت میبرم؛ ما رمان کم داریم، اینها تقریباً از یک جهت بهترین نوشتههاى ما است، براى خاطر اینکه یک چیز فوقالعاده است؛ صحنه یک صحنهى فوقالعادهاى است، اگر بتوانید خوب گزارش کنید.
دعای ویژه برای اعضای حوزهٔ هنری و دلبستگی به کارشان
من آثار شما را که میبینم - بخصوص این نوشتههای «دفتر مقاومت» را - دعا میکنم. واقعاً شاید کمتر باری است که یکی از این آثار را بخوانم و به نویسنده و ناشر و مجموعهی عوامل، از ته دل دعا نکنم. من شما برادران حوزهی هنری را بهطور خاص دعا میکنم. اگرچه دعای بنده ارزش ذکر ندارد، اما برای این عرض میکنم که شما بدانید چقدر به شماها و کارتان دل بستهام، و بهطور ویژه، با اسم، شما را دعا میکنم. مجموعهی شما را دعا میکنم و از خدای متعال درخواست میکنم که کمکتان کند، هدایتتان کند و امیدها و توفیقات خودش را به شما بدهد. کار، زیاد دارید میکنید و خودتان هم خوب میدانید آنچه را که من عرض میکنم مورد قبولتان است. از باب تأکید و تأیید اینها را عرض میکنم؛ نه این است که شما اینطور نیستید. بههرحال، باید راه را به طور مستقیم دنبال کرد و در صراط مستقیم ماند.
خرسندی از کارها و کتابهای تازهٔ حوزهٔ هنری
باری؛ کارهایی که در حوزه انجام شده، خیلی خوب و واقعاً مایهی خوشحالی است. من هر روز که در جلسهی درس عصر مینشینم، تا میرسم نگاه میکنم ببینم کتاب جدیدی را اینجا گذاشتهاند، یا نه. به این امر عادت کردهام. به نظرم تقریباً هر روز، یا هر دو روز، یکی دو جلد کتاب جدید اینجا میگذارند و من هم برمیدارم و فوراً آنها را تورقی میکنم. گاهی هم، فوراً میخوانم. از همین کتابهایی که اخیراً دادند، بعضی را فوراً خواندهام. یعنی بسته به این است که وقت چقدر باشد و آن کتاب، چه خصوصیاتی داشته باشد.
توان پرداخت و انتشار زیبای خاطرات رزمندگان
... بد نیست که این [ثبت و ضبط خاطرات رزمندگان روحانی] را با آقاى زم[7] و حوزهى هنرى هم در میان بگذارید؛ آنها خوب پرداخت میکنند؛ خیلى شیرین. یعنى اصلاً اگر مستقیم بدهید نوشتههایتان را آنجا و پرداختى هم بکنند ــ که زیباسازىهایى میکنند، یک ویراستارىهاى خوبى میکنند ــ یک چیز خیلى زیبا و شیرین درمىآورند، چاپ میکنند و پخش میکنند با نام روحانى طلبهى رزمنده؛ خیلى چیز باقیمتى خواهد شد. خود آقاى زم هم جزو شما است دیگر، ایشان هم طلبه است؛ بروید پیش ایشان و با خود ایشان در میان بگذارید؛ حتماً این کار را بکنید.
روا بودن تلاش برای جلب امکانات لازم
… به هنر هستند.از این مطالب که بگذریم، من فقط یک جمله عرض میکنم در حاشیهی بر فرمایشات جناب آقاى زم[2] -که درحقیقت اظهارات این جمع بود- و آن این است که شما از اینکه کسانى نخواهند هنر اسلامى را بفهمند یا اقرار کنند به آن، به نظر من نباید خیلى متأثّر بشوید. البتّه اینکه امکانات در اختیار یک مجموعه نگذارند، یک چیزى است که انسان باید تلاش بکند تا اینکه این مشکل را برطرف کند. خب امکانات باید در اختیار یک مجموعهاى که دارد کارِ خوب میکند، بگذارند -این را من ایراد ندارم، یعنى اشکالى ندارد که به دنبال جلب امکانات باشیم و بگوییم که چرا به ما مثلاً امکانات نمیدهید تا ما این کار را بکنیم، این تلاش را بکنیم، یا این توسعه را در کارمان بدهیم؛ این ایرادى ندارد- لکن اگر کسانى حاضر نیستند قبول کنند هنر ما را و ما را که هنرمندیم -از زبان شما عرض میکنم- این اصلاً چیز مهمّى نیست؛ چیز بدى هم نیست. مگر میشود همه با یک هنرِ برخاستهی از یک اندیشه و تفکّر خاصّى موافق باشند؟ لابد یک عدّهاى مخالفند، خب …
گسترش امکان عرضهٔ شعر شاعران سراسر کشور حتی روستاها
خوشبختانه یکی از کارهای خوبی که شده به وسیلهی دستگاههای گوناگون، [از جمله] حوزهی هنری و بعضی جاهای دیگر، گسترش این کار در سراسر کشور است؛ یعنی امروز شاعرها از همهی کشور، حتّی از روستاها، از شهرهای کوچک، میتوانند خودشان را معرّفی کنند، در مراکزی قرار بگیرند، شعرشان را عرضه کنند؛ این [امکان] وجود دارد. خب شاعر بالاخره احساساتی است، شاعر منعطف است، عاطفی است؛ باید احساساتی نشود. در مواجههی با مسائل، احساساتی نشوند، فکر کنند و صحنه را درست شناسایی کنند و در مقابل آنچه وجود دارد احساس تکلیف کنند، آن تکلیف را با هنری که خودشان دارند …
بارزترین تشکیلات هنری انقلابی
… فرد ناظر و بالاسر است. با این حساب، آیا من فرصتِ نظارت بر مجموعهی مورد اشاره را دارم؟ معلوم است که ندارم. اگر واقعاً به این نتیجه میرسید که این مجموعه، احتیاج به یک تمرکز دارد و آن تمرکز هم منافات با تجمّعهای کوچکتر ندارد، خودتان قدم پیش بگذارید. خوب؛ امروز بارزترینِ این تشکیلات، حوزهی هنری است. تشکیلات دیگری هم از قبیل «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» و مجموعههای به اصطلاح غیر سازمانی -مثل همان گروهی که اسم آوردند- داریم. آقایانی که هستند -آن نویسندگان و هنرمندان- همه در آن، جا بگیرند.
توفیق الهی اعضای حوزه در برداشتن بار سنگین کار هنری
بههرحال خوشحالیم که الحمدلله، خدای متعال به شما توفیق داده، کمکتان کرده و شما را بهترینهایی قرار داده که این بار سنگین را بردوش بگیرید. انشاءالله خداوند باز هم بیشتر به شما کمک کند تا هرچه بیشتر بتوانید این راه را ادامه دهید. آن نشریهای هم که برای داستاننویسی و ادبیات داستانی منتشر میکنید، نگاه کردم. بسیار خوب بود و جایش هم خالی. لازم بود چنین نشریاتی به بازار فرهنگ بیاید. از این قبیل کارها، هرچه بتوانید بکنید، خوب است.
ارزشمندی آثار منتشرشدهٔ آن دربارهٔ جبهه
این کار[1] آقایان حقّاً و انصافاً از آن کارهاى بسیار بسیار بسیار خوب است. واقعاً عجب کتابى است. این کار آقاى فهیمى ــ همین فرهنگ اصطلاحات ــ واقعاً از آن کارهاى بسیار شیوا است، از آن چیزهاى ماندنىِ خیلى خیلى جالب است؛ یعنى هرچه در باب جبهه نوشته میشود از اینهایى که در همین حوزهى هنرى چاپ میشود، انصافاً بسیار چیزهاى باارزش و خوبى است.
ترجیح کار هنرمندان انقلابی در درون مجموعهٔ حوزهٔ هنری
… برای اینکه مشخص بشود که من چه کار میتوانم بکنم، راهش این است که با دفتر ما و با بعضی از برادران اینجا - یا آقای معزی، یا آقای حجازی - صحبت کنید و مسائلتان را در میان بگذارید، تا ببینیم چه کار میتوانیم بکنیم که این مجموعهی برادران شما بتوانند کار کنند. البته اگر بتوانید در داخل مجموعهی حوزهی هنری کار کنید، بهتر است؛ اگر آن هم نشود، بالاخره باید راهی پیدا کرد برای اینکه کار بشود؛ یعنی خلاقیت را نباید یک لحظه فراموش کنید.