خطبهٔ جهاد امیرالمؤمنین (ع) در واکنش به حملهٔ سپاه شام به انبار
در آن قضیۀ «انبار» که عدهای ازطرف حکومتِ شام رفتند انبار و حاکمِ منصوبِ امیرالمؤمنین را در شهر انبار ـ که از شهرهای عراق است ـ به قتل رساندند، به مردم حمله کردند، خانههای مردم را غارت کردند، عدهای را کشتند و برگشتند، امیرالمؤمنین در خطبهای که خوانده است به این مناسبت ـ که یکی از آن خطبههای تکاندهندۀ نهجالبلاغه است، خطبۀ جهاد، «اِنَّ الجِهادَ بابٌ مِن اَبوابِ الجَنَّةِ»[19]؛ آن مردم را میخواهد تحریک کند به حرکتکردن در راه مقابلۀ با این ظلم بزرگ ـ اینطور میفرماید: «وَ لَقَد بَلَغَنی اَنَّ الرَّجُلَ مِنهُم کانَ یَدخُلُ عَلَی المَراَةِ المُسلِمَةِ وَ الاُخری المُعاهَدَةِ» شنیدهام، خبر به من رسیده است که مردانِ غارتگر آن گروه، وارد خانههای مردم میشدند که زنان مسلمان یا زنان یهودی و مسیحی و مجوسی ـ مُعاهَد[20] ـ در این خانهها بودند؛ فرقی برای امیرالمؤمنین نمیکند که این زنی که مورد تهاجم قرار گرفته، زن اهل کتاب است، یهودیه است، یا مسیحیه است، یا مجوسیه است، یا زن مسلمان است. ببینید با یک زبان امیرالمؤمنین از اینها یاد میکند. «فَینتَزِعُ حِجلَها وَ قُلُبَها وَ قَلائِدَها وَ رُعُثَها» …
واکنش امیرالمؤمنین به تعرض غارتگران شامی به زنان
دربارهی احساس نسبت به انسانها؛ نهفقط نسبت به مسلمانها، نهفقط نسبت به پیروان خودش، نسبت به [همهی] انسانها، باز احساس او در اوج است. در نهجالبلاغه چند مورد وجود دارد که من یک موردش را اینجا عرض میکنم. به حضرت خبر دادند که اشرار و الوات شامی به شکل مسلّح میآیند در انبار[12] و حمله میکنند به خانههای مردم و طلاها را از دست و پای زنها بیرون میکشند، اینها را اذیّت میکنند، آزار میکنند؛ [وقتی] این خبر را به حضرت دادند، حضرت اینجور میفرماید: فَقَد بَلَغَنی اَنَّ الرَّجُلَ مِنهُم کانَ یَدخُلُ عَلَى المَراَةِ المُسلِمَةِ وَ الاُخرَى المُعاهَدَةِ فَیَنتَزِعُحِجلَها؛ ببینید! میگوید به من خبر رسیده که اینها وارد خانه میشوند که در این خانه زن هست ــ یا زن مسلمان، یا زن غیر مسلمان ــ بعد که این را میگوید، میفرماید: فَلَو اَنَّ امرَاً مُسلِماً ماتَ مِن بَعدِ هذا اَسَفاً ما کانَ بِهِ مَلوما؛ اگر مرد مسلمان از این حادثه، از این خبر، از غصّه بمیرد، مورد ملامت نیست. احساس را میبینید! بیخیال بودن نسبت به آحاد جامعه، در نقطهی مقابل این احساس نسبت به تکتک آحاد جامعه، حتّی زن غیر مسلمان؛ میگوید اگر مرد مسلمان بمیرد از این غیرت، از این ناراحتی که الوات و اشرار شامی وارد خانه بشوند و به زنان مسلمان [و غیر مسلمان] تعرّض …
غارت انبار به دست سپاه شام و خطبهٔ جهاد امیرالمؤمنین (ع)
… یعنی ظالم، هر که باشد و مظلوم، هر که باشد - مهم بود. امیرالمؤمنین برای دفاع از مظلوم، شرط اسلام را نگذاشته است. آن امیرالمؤمنینِ پایبند به اسلام، آن مؤمن درجه یک، آن بزرگترین سردار فتوحات اسلامی، برای اینکه از مظلوم دفاع کند، شرط مسلمانی را قرار نداده است. در قضیه «انبار» - که از شهرهای عراق است - عدّهای از طرف حکومت شام رفتند حاکم منصوبِ امیرالمؤمنین را در این شهر به قتل رساندند، به مردم حمله کردند، به غارت خانههای آنها پرداختند و عدّهای را کشتند و برگشتند. امیرالمؤمنین در خطبه[10] ای که به این مناسبت خوانده است - که یکی از خطبههای تکاندهنده نهجالبلاغه، همین خطبه جهاد است؛ «فانّ الجهاد باب من ابواب الجنّة»؛ میخواهد مردم را به حرکت کردن در راه مقابله با این ظلم بزرگ تحریک کند - اینطور میفرماید: «ولقد بلغنی انّ الرّجل منهم کان یدخل علی المرأة المسلمة والأخری المعاهدة»؛ به من خبر رسیده است که مردان غارتگر آن گروه، وارد خانههایی میشدند که زنان مسلمان یا زنان یهودی و مسیحی و مجوسی - معاهد - در این خانهها بودند. برای امیرالمؤمنین فرقی نمیکند زنی که مورد تهاجم قرار گرفته، اهل کتاب است - یهودیّه است یا مسیحیّه است یا مجوسیّه …