رفتن به محتوای اصلی

حقوق متهم

نام‌های دیگر: حق دفاع، حقوق متهمان، حقوق مجرمان، حقوق محکومان، رفتار با متهمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رعایت حقوق متهمان و محکومان در تحقیق، دادرسی و مجازات.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:دیدار قضات، دادستان‌‌‌ها و حاکمان شرع دادسرای ویژه‌‌‌ روحانیت و مسئولان دفتر ویژه در وزارت اطلاعات— ۱۳۶۹/۰۸/۱۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۱
۱۳۶۹۱۳۹۱

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

عدم جواز روش‌هایی با گناهی بزرگ‌تر از جرم متهم در زندان

… به ‌‌‌شکلى این مبناى صحیح را [نادرست] به کار میگیرند که میشود همان «هدف، وسیله را توجیه میکند». یا گاهى یک وسایل غیر مباحى را براى یک مقصود خیلى کم‌‌‌اهمّیّت مباح میکنند. نظایر آن را ما داریم؛ من همین‌‌‌طور بى‌‌‌اطّلاع نمیگویم؛ موارد آن را من می‌‌‌شناسم. فرض بفرمایید که در یک گوشه‌‌‌اى از دستگاه‌‌‌هاى ما براى اینکه یک کسى متّهم است به اینکه فرض بفرمایید یک میلیون تومان یا پنج میلیون تومان یا ده میلیون تومان سوء استفاده‌‌‌ى مالى کرده، روشهایى را با این [شخص] در زندان به ‌‌‌خرج میدهند و عمل میکنند که گناه این روشها بمراتب بزرگ‌‌‌تر از گناه ده میلیون تومان دزدى کردن است. این، جایز نیست. ببینید، خداى متعال در جاهاى متعددى از قرآن راجع به حدودالله‌‌‌ صحبت کرده: وَمَن یَتَعَـدَّ حُـدودَ اللهِ فَاُوْلَـٰٓئِکَ هُمُ ٱلظّـٰلِمُونَ؛[7] تعدّى از حدّ الهى نباید کرد. حد یعنى چه؟ حد یعنى همان خطّى که کشیده شده، آن مرزى که کشیده شده. کجا میشود کسى را …

حرمت اهانت زبانی و عملی به متهم پیش از اثبات اتهام

یعنى اگر چنانچه اتّهام این آقا ثابت نشده، حتّى شما حق ندارید اهانت ــ اهانت زبانى، اهانت عملى ــ به او بکنید. اینکه چون علیه این آقا چند گزارش آمده، شنیده‌‌‌ایم راجع به فلان کس یا فلان مسئله حرفهایى زده که ثابت هم نشده، حالا اگر هم ثابت بشود ــ فرض بفرمایید ممکن است از روى غفلت بوده؛ ما باید این را از او سؤال کنیم ــ خب، این مجوّز این نمیشود که اگر ما [او را] آنجا آوردیم، اوّل یک مقدار به او اهانت بکنیم، فحش بدهیم، با این استدلال که میخواهیم روحیه‌‌‌اش بشکند! خب این کار که روحیه‌‌‌اش بشکند، مگر چه هدف والایی است؛ چقدر این مُقدّمیّت دارد براى اهداف شما که مجوّز این باشد که باید به او اهانت کرد، به او بدگویى کرد، به او درشت گفت، یا احیاناً یک ضربه‌‌‌اى با دست به او زد؟ همه‌‌‌ی اینها باید محاسبه بشود؛ این خیلى مهم …

رسیدگی به پرونده بدون بازداشت متهم به‌ویژه در امور غیرسیاسی

… علاج نباید بدانید؛ حبس را بگذارید آخرین علاج. یک کار خوبى را آقایان داشتند، ظاهراً به نظرم حالا هم داشته باشند؛ مواردى را که احتیاج به تذکّر و نصیحت دارد، اصلاً از طرف دادگاه وارد نمیشوند و بازپرسى و مانند اینها هم نمیکنند؛ با تذکّر مسئله را تمام میکنند. بله، این‌‌‌جور نباید باشد که حالا اگر کسى یک تخلّفى کرد ــ بخصوص در امور غیر سیاسى ــ اوّل برویم او را بگیریم و بگذاریم آنجا که حاضر و دم دست باشد، بعد آن وقت پرونده‌‌‌ى او را شروع کنیم؛ نه، پرونده را هم رسیدگى بکنید، کارها را هم انجام بدهید، او هم محبوس نباشد؛ به ‌‌‌نظر مى‌‌‌آید که اصلاً این‌‌‌جور باید باشد و صحیح این است؛ آن ‌‌‌وقت این‌‌‌جور که حرکت کردید و با این دقّتها که حرکت کردید، از هیچ‌‌‌ کس هم دیگر خوف و باکى نداشته باشید. همان‌‌‌طور که جناب آقاى رى‌‌‌شهرى فرمودند، همین درست است.