رفتن به محتوای اصلی

حق‌طلبی

نام‌های دیگر: حق‌خواهی، حق‌گرایی، حقیقت‌جویی، حقیقت‌گرایی، حق‌پذیری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جست‌وجوی حق و حقیقت، پایبندی به آن و پذیرفتنش پس از روشن شدن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع اقشار مختلف مردم و پرسنل شهربانی (جلوگیری از تفرقه)— ۱۳۵۹/۱۲/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۳
۱۳۵۹۱۳۶۳

فقط سال ۱۳۵۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

بزرگتر چیزی که انسان اگر آن را داشته باشد کمال بزرگ دارد این است که حق را برای حق بخواهد. از حق خوشش بیاید برای اینکه حق است. و از باطل متنفر باشد برای اینکه باطل است. اگر حق به دست دشمنش هم اجرا شد، این مالکیت را داشته باشد بر نفس خودش که آن حق را تعریف کند. و اگر باطل از فرزندش یا دوستانش وجود پیدا کرد، این مالکیت را داشته باشد که از او تنفر داشته باشد و اظهار تنفر کند. کسانی که حق را برای حق خواهند اندک‌اند، بسیار اندک. کسانی که باطل را برای باطل بودنش بُغض بر آن دارند و تنفر از آن دارند اندک‌اند، و بسیار اندک. انسان خودش هم نمی‌تواند بفهمد که چه کاره است. انسان باید یک کسی که دشمن او هست پیش او برود ببیند قضاوت او نسبت به این چه هست، تا عیبهای خودش را بتواند بفهمد. انسان نمی‌تواند از دوستان خودش تعلیم بگیرد. انسان باید از دشمنان خودش تعلیم بگیرد. وقتی که یک صحبتی‌ می‌کند ببیند دشمنها چه می‌گویند؛ و تفکر کند که عیبها را دشمنها می‌فهمند. دوستها هر چه هم شما عیب داشته باشید و ما عیب داشته باشیم، برای اینکه حق را برای حق نمی‌خواهند و باطل را برای اینکه باطل است دشمن ندارند، به ما می‌آیند و به شما می‌آیند و می‌گویند که چه قدر خوب صحبت کردی و چه مقاله خوبی نوشتی؛ چه مقاله کوبنده‌ای بود این؛ چطور حریف خودت را منزوی کردی؛ چطور حرفهای حریف خودت را و لو هم صحیح بود، باطل کردی! دوستان انسان، دشمنان واقعی انسان‌اند. و دشمنان انسان دوستان، واقعی انسان‌اند. انسان باید از کسانی که بر او خرده می‌گیرند از آنها یاد بگیرد. کسانی که از او تعریف می‌کنند بداند که این زبان؛ زبان تعریف؛ خصوصاً در یک اموری که جای انتقاد است تعریف می‌کنند، این همان زبان شیطانی است و آن هم تاییدش تایید شیطانی است. گویندگان ما، نویسندگان ما، کسانی که در این موقع می‌خواهند صحبت بکنند، توجه داشته باشند که آیا مالک خودشان هستند؟ می‌توانند ادعایی را که حضرت موسی، پیغمبر بزرگ کرد، آنها هم بکنند، که إنّی لا اَمْلِکُ الّا نَفسِی وَ اَخی‌.[2] برادر او هم یک برادری بود که پیغمبر بود. و چون پیغمبر بود، کلام حضرت موسی برای او کلامی بود که اجرا می‌شد. اما کسی که به این مقام نرسیده است باید بگوید: إنّی لا املک نفسی و لا اخی.[3] نه بگوید: إنّی‌ لا املک إلّا نفسی و اخی.

خواستن حق برای حق و تنفر از باطل، بزرگ‌ترین کمال انسان

بزرگتر چیزی که انسان اگر آن را داشته باشد کمال بزرگ دارد این است که حق را برای حق بخواهد. از حق خوشش بیاید برای اینکه حق است. و از باطل متنفر باشد برای اینکه باطل است. اگر حق به دست دشمنش هم اجرا شد، این مالکیت را داشته باشد بر نفس خودش که آن حق را تعریف کند. و اگر باطل از فرزندش یا دوستانش وجود پیدا کرد، این مالکیت را داشته باشد که از او تنفر داشته باشد و اظهار تنفر کند. کسانی که حق را برای حق خواهند اندک‌اند، بسیار اندک. …

نقد نخواستن عدل برای عدل و حق برای حق

… در مقابل ما ایستاده‌اند و ما آنها را رقیب حساب می‌کنیم. هر چه کار خوب از آنها صادر بشود بد نمایش می‌دهیم. قلمها به کار می‌افتد و انتقادها پیش می‌آید. وقتی همین کار از دوستان ما پیدا می‌شود، هر چه می‌خواهد باشد، قلمهایتان به کار می‌افتد و از او تایید می‌کنید. پس عدل را برای عدل نمی‌خواهید. حق را برای حق نمی‌خواهید.

خواستن حق حتی بر ضد خود و اقرار به باطل خود

حق را اگر کسی برای حق بخواهد، چنانچه حق بر ضد خودش هم هست آن را باید بخواهد و دوست داشته باشد و اظهار کند. و باطل را اگر از خودش هم صادر شده باشد باید مبغوض او باشد و اقرار کند. آیا اینهایی که بنا دارند صحبت بکنند، حق را برای حق می‌خواهند و باطل را برای باطل نمی‌خواهند؟ یا حق را برای خودشان می‌خواهند؛ و باطل هم اگر از خودشان یا دوستان خودشان صادر بشود حق جلوه می‌دهند؟ و حق چنانچه از رقبای خیالی خودشان حاصل بشود، باطل جلوه می‌دهند. …