رفتن به محتوای اصلی

حسنات و سیئات

نام‌های دیگر: حسنات، حسنه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کارهای نیک و بد انسان و اثر آن‌ها بر یکدیگر و بر سرنوشت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع ائمه جمعه سراسر کشور (رسیدن به مقام قرب خداوندی)— ۱۳۶۶/۰۷/۰۷

تعریف در کلام رهبر

من زاید می‌دانم که در خدمت آقایان که هستم، مطلبی بگویم. من دعا می‌کنم و بنایم هم بر این است که به دعا کفایت کنم. من دعا می‌کنم که خداوند تبارک و تعالی ما را از قید و بند نفس اماره نجات بدهد. من عرض می‌کنم که خداوندا، ما گرفتار هستیم؛ گرفتار در دست خودمان هستیم؛ گرفتار به نفوس خودمان هستیم و گرفتار به نفوس خبیثه‌ای که بر ضد اسلام و مسلمین عمل می‌کند، ما را و همه را از این گرفتاری نجات بده. خداوندا، تو فرمودی که ما دعا کنیم و تو استجابت کنی؛ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَهً وَ فِی الآخِرَهِ حَسَنَهً.[1] و من باید عرض کنم که احتمالًا حسنه این نیست که ما حسنه دنیا؛ مال و اموال تهیه کنیم، ما مقام تهیه کنیم. در این آیه شریفه، خیلی نکات هست، ولی من حال گفتنش را ندارم. ولی اجمالًا این که «حسنه» عبارت از این است. حتی حسنه دنیا رَبَّنا آتِنا فِی الدّنْیا حَسَنَهً، حسنه در دنیا این است که انسان در هر قدمی که بر می‌دارد، در هر مقامی که پیدا می‌کند، در هر نعمتی از خدای تبارک و تعالی که به او عطا می‌شود، آنها را برگرداند به صاحبش. اگر مقام و دنیا، هر چه پیش ما به ما اقبال کند، اگر ما به او اقبال کردیم، این حسنه نیست.
روایات مختلفی که در این باب هست و تالیف شده است، مصادیقی را ذکر کرده‌اند- اختلاف ندارند این روایات- آنها مصادیق را ذکر می‌کنند و لهذا، مصادیق مختلفه در روایات ذکر شده است و در لسان مفسرین هم جهات مختلف گفته شده است. لکن آن چیزی که من احتمال می‌دهم حسنه، آن هم به طوری که کانّه یک حسنه در کار است، یک حسنه است که این حسنه در دنیا هست و حسنه واحد است بر آخرت و همه عبارت از این است که ما به مقام قرب خدا برسیم. ما بفهمیم که چه بکنیم! اگر مقامی ما را توجه به دنیا داد، به عالم ماده داد، این حسنه نیست. اگر نماز بخوانیم برای رسیدن به یک مآربی[2]- و لو در آخرت- این هم حسنه نیست. حسنه عبارت از این است که ما را برساند به آنجایی که عقل ما نمی‌رسد.
این دنیا از دست ما می‌رود؛ نزدیک و دور دارد، من زودتر و شما بتدریج. آن چیزی که باقی می‌ماند حسنه است. این دنیا نیست این، حسنه است؛ آنی که انبیا هم دنبالش هستند. و آن حسنه مطلقه عبارت از رسیدن به مقامی است که ما نمی‌توانیم بفهمیم. او باقی می‌ماند و هر چی که از ما باقی بماند، حسنات است که باقی می‌ماند. البته ما از رحمت خدا مایوس نیستیم. ما ناقصیم، لکن خدای تبارک و تعالی جبران می‌کند.

بازگرداندن هر قدم، مقام و نعمت به صاحب آن

… الدُّنْیا حَسَنَهً وَ فِی الآخِرَهِ حَسَنَهً.[1] و من باید عرض کنم که احتمالًا حسنه این نیست که ما حسنه دنیا؛ مال و اموال تهیه کنیم، ما مقام تهیه کنیم. در این آیه شریفه، خیلی نکات هست، ولی من حال گفتنش را ندارم. ولی اجمالًا این که «حسنه» عبارت از این است. حتی حسنه دنیا رَبَّنا آتِنا فِی الدّنْیا حَسَنَهً، حسنه در دنیا این است که انسان در هر قدمی که بر می‌دارد، در هر مقامی که پیدا می‌کند، در هر نعمتی از خدای تبارک و تعالی که به او عطا می‌شود، آنها را برگرداند به صاحبش. اگر مقام و دنیا، هر چه پیش ما به ما اقبال کند، اگر ما به او اقبال کردیم، این حسنه نیست.

احتمال وحدت حسنهٔ دنیا و آخرت در رسیدن به قرب خدا

روایات مختلفی که در این باب هست و تالیف شده است، مصادیقی را ذکر کرده‌اند- اختلاف ندارند این روایات- آنها مصادیق را ذکر می‌کنند و لهذا، مصادیق مختلفه در روایات ذکر شده است و در لسان مفسرین هم جهات مختلف گفته شده است. لکن آن چیزی که من احتمال می‌دهم حسنه، آن هم به طوری که کانّه یک حسنه در کار است، یک حسنه است که این حسنه در دنیا هست و حسنه واحد است بر آخرت و همه عبارت از این است که ما به مقام قرب خدا برسیم. ما بفهمیم که چه بکنیم! اگر مقامی ما را توجه به دنیا داد، به عالم ماده داد، این حسنه نیست. اگر نماز بخوانیم برای رسیدن به یک مآربی[2]- و لو در آخرت- این هم حسنه نیست. حسنه عبارت از این است که ما را برساند به آنجایی که عقل ما نمی‌رسد.

ماندگاری حسنه و حسنهٔ مطلق، مقامی فراتر از فهم انسان

این دنیا از دست ما می‌رود؛ نزدیک و دور دارد، من زودتر و شما بتدریج. آن چیزی که باقی می‌ماند حسنه است. این دنیا نیست این، حسنه است؛ آنی که انبیا هم دنبالش هستند. و آن حسنه مطلقه عبارت از رسیدن به مقامی است که ما نمی‌توانیم بفهمیم. او باقی می‌ماند و هر چی که از ما باقی بماند، حسنات است که باقی می‌ماند. البته ما از رحمت خدا مایوس نیستیم. ما ناقصیم، لکن خدای تبارک و تعالی جبران می‌کند.