… دیدیم ــ تشکیلاتشان که از ما پذیرایی میکردند و رفتوآمد میکردیم ــ عیناً همان شکل کامل فرمانده پرتغالی [بود]؛ کأنّه به جای این آقای سیاهپوستی که حالا اینجا رئیسجمهور شده، مثلاً یک فرمانده پرتغالی نشسته؛ عیناً بدون هیچ گونه تغییری! این[جوری] است دیگر؛ یعنی حرکتهای اجتماعی دچار این آفتها میشوند: آفت کند شدن، آفت توقّف پیدا کردن، آفت به عقب برگشتن. این حرکت اگر بخواهد ادامه پیدا کند، شتابدهنده لازم دارد. حالا شتابدهنده کیست؟ عرض خواهم کرد.
حرکتهای بزرگ اجتماعی حاصل انباشت تدریجی عوامل و بروز ناگهانی آن
… همین قضیهی مصر، قضیهی بسیار مهمی است. مصر را که یک ملت کهنِ دارای تمدنِ دارای فهم عمیق و جوانهای خوب است، یک مشت مزدور خائن، وابسته کرده بودند به آمریکا، متصل کرده بودند به دشمن صهیونیستی. مردم خون دل میخوردند، کاری هم نمیتوانستند بکنند؛ چون فشار زیاد بود. این حرکت عظیمی که در آنجا اتفاق افتاد، یک حرکت دفعی نبود. حرکتهای بزرگ اجتماعی، اتفاقات لحظهای نیست؛ اینها بروز لحظهای است. اتفاق در طول زمان، با پیدرپی آمدن عوامل گوناگون - معرفتها، بصیرتها، خوندلها، عقدهها - جمع میشود، ناگهان به یک مناسبتی، در یک وقت مناسبی بروز میکند. و در مصر بروز کرد.