گسترش عدالت در دستگاه حکومت در صورت عدالتپروری و تزکیهٔ حاکم
… خودشان. منشا تمام این گرفتاریها، در همه جا، این است که آنهایی که متکفّل امور ملت هستند تزکیه نشدهاند. یک نفر آدمی که تزکیه نشده، سلطه بر یک ملت پیدا بکند، این همه گرفتاریهایی که در طول پنجاه و چند سال برای ملت ما پیش آمد، این همه گرفتاریها را ایجاد میکند. آن کسی که به یک ملتی سلطه دارد، به یک ملتی حکومت دارد، این چنانچه عدالتپرور باشد، دستگاه او عدالتپرور خواهد شد؛ قشرهایی که به او مرتبط هستند قهراً به عدالت گرایش پیدا میکنند؛ تمام اداراتی که تابع آن مملکت است، تابع آن حکومت است، خواه ناخواه به عدالت گرایش پیدا میکند. عدالت گسترده میشود. در صورتی که یک نفر که به مردم حکومت میکند مزکّی باشد و تزکیه شده باشد. اگر همه ملت تزکیه بشوند، همین دنیا بهشت آنهاست؛ تمام گرفتاریها از بین میرود. از آن طرف، از باب اینکه حکومتهایی که در رژیم طاغوتی بر مردم حکومت کردند حکومتهایی بودند که تزکیه نشده بودند …
اثر حاکم فاسد یا صالح بر فساد و صلاح جامعه
… بودند و قلمها را خرد کرده بودند، به اسم اینکه آزادید. هیچ آزادی برایمان نبود، و به اسم «تمدن بزرگ» ما را کشاندند به تباهی. و الآن که رفتند یک مملکت آشفته، یک ملت عقب مانده، یک اقتصاد فاسد و همین طور هر جا دست بگذاری، یک دانشگاه استعماری، و هکذا سایر جاها. این برای این است که یک فرد فاسد حکومت کرد بر این جمعیت، یک حیوان فاسد. هیچ وقت حیوانهای دیگر را این طور نمیکنند، اما یک فرد فاسد یک جامعه را به فساد میکشد. از آن طرف چنانچه یک فرد پیدا بشود که صالح باشد- مثل انبیا- یک امت را به صلاح میکشد.
سرایت فساد و صلاح حاکم به مردم و کشاندن مملکت به عدالت به دست حاکم عادل
پنجاه و چند سال اینها در این مملکت حکمفرمایی کردند و در این پنجاه و چند سال هم چه کردند که رجال ما را از بین بردند، الّا کمیشان را. روسای مجالس، روسای خود وکلای مجالس به واسطه همین فسادی که قشر حاکم داشت همه فاسد از کار درآمدند، سرایت میکند. آنکه توده مردم متوجه به او هستند هر مقداری که توجه سعهاش زیادتر باشد فساد او بیشتر سرایت میکند، چنانکه صلاحش بیشتر سرایت میکند، یک حاکم عادل یک مملکت را به عدالت میکشد.