رفتن به محتوای اصلی

جهاد

نام‌های دیگر: جهاد فی‌سبیل‌الله، جهاد در قرآن، جهاد با زبان، جهاد تبلیغی، جهاد علمی، سیاسی و اخلاقی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تلاش و مبارزه در راه خدا در عرصه‌های گوناگون.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

البتّه همان ‌طور که از این بیان کوتاه به ‌دست می‌آید، مبارزه‌ی پیغمبر در همه‌ جا مبارزه‌ی نظامی نیست؛ انواع و اقسام مبارزه را پیغمبر اکرم در طول این ۲۳ سال انجام داد. این آیه‌ی شریفه‌ای که به پیغمبر امر قطعی میکند که جهاد کن: یًّاَیُّهَا النَّ‌ـبِیُّ جٰهِدِ الکُفّارَ وَ المُنٰفِقینَ وَاغلُظ عَلَیهِم،[3] معنای جهاد پیغمبر را هم ضمناً برای ما روشن میکند. معنای آیه این است که ای رسول خدا! با کفّار و با منافقین جهاد کن و با آنها شدّت عمل به‌ خرج بده. میدانید که پیغمبر با منافقین جهاد با شمشیر نکرده. خب منافقین در زمان رسول خدا در مدینه بودند و با آن حضرت مبارزات پنهانی هم داشتند؛ هم از لحاظ فکری، هم از لحاظ سیاسی، هم از لحاظ امنیّتی، منافقین آن روز مزاحمهایی در جامعه‌ی اسلامی بودند؛ پیغمبر هم با اینها مبارزه کرده، امّا این مبارزه که در آیه‌ی شریفه «جهاد» از آن تعبیر شده، مبارزه‌ی با شمشیر نیست. معلوم میشود که مبارزه و جهاد پیغمبر به‌ معنای مبارزه و نبرد با شمشیر فقط نیست، نبرد در میدان جنگ نیست، بلکه معنای مبارزه درگیری و نبرد به‌ معنای عام است؛ اعم از نبرد فکری، نبرد سیاسی، نبرد تبلیغاتی و نبرد نظامی؛ همه‌ی انواع مبارزه در زندگی پیغمبر بود. بنابر‌این، مبارزه در زندگی پیغمبر یک خطّ مستمر است.
علی اىّ‌ حال، ما دعا میکنیم و امیدواریم که خداوند شما را تأیید کند. بدون جهاد، هیچ دشمنی از صحنه عقب‌نشینی نخواهد کرد، و جهاد هم جز با اتحاد و وحدت و هماهنگی، امکان‌پذیر نیست. جهاد، عبارت از جهاد نظامی، جهاد سیاسی و جهاد فرهنگی است. این هر سه، جهاد است. هیچ‌کدام را شما مغفولٌ‌عنه نگذارید. مبادا کسانی که در جبهه هستند و به جهاد نظامی مشغولند، کار سیاسی و تعارف بین‌المللی را دست کم بگیرند. سرتان کلاه خواهد رفت؛ این را بدانید. اگر این را دست کم بگیرید و نادیده بینگارید، مطمئناً ضرر خواهید کرد. فعالیت سیاسی، به تنهایی و بدون پشتوانه‌ی نظامی، هیچ کاری از آن بر نخواهد آمد. اگر کارِ نظامی نباشد، بهترین کار سیاسی هم به نتیجه‌یی نخواهد رسید. کار نظامی باید پشتوانه باشد؛ البته برای کسانی که اهل حقند. کسانی که اهل باطل و سازشند، اصلاً به کار جهادی احتیاج ندارند. بروند سازش کنند و مشکلاتشان را - اگر حل شد - حل کنند. کسانی که اهل حقند، این‌طور نیستند. بدون کار جهادی، کار سیاسی و تحرک، هیچ فایده‌یی ندارد. کار سیاسی، باید پشتوانه‌ی جهاد نظامی داشته باشد و هر دوی اینها، بدون کار فرهنگی بیثمر خواهد بود. کار فرهنگی، مردم را با شما نگه خواهد داشت. اکثرتان یا جمع کثیری از شما، بحمداللَّه عالم، فاضل، درس‌خوانده، زحمت‌کشیده و واردِ به مفاهیم اسلامی و قرآنی هستید. کار فرهنگی را ان‌شاءاللَّه دنبال کنید. ان‌شاءاللَّه که خداوند همه‌ی شماها را موفق و مؤید بدارد.
معناى جهاد فقط جهاد با شمشیر و تفنگ که نیست؛ هر تلاش شما یک جهاد است. جهاد یعنى مجاهدت کردن، تلاش کردن؛ معنایش همین است. زندگى یعنى اینکه ما این هدفها را ترسیم کنیم، ارزشهایى که براى ما عزیز و محترم است، مشخّص کنیم و بعد با همه‌ى قوا بکوشیم. اصلاً زندگى جز این معنى ندارد، وَالّا اگر انسان از ارزشهایى ــ آن ارزشها هر چه میخواهد باشد ــ خالى باشد، تبدیل خواهد شد به یک حیوان، به یک جماد؛ یک حیات نباتى خواهد بود که جذب کن و رشد کن، یا احیاناً یک حیات حیوانى خواهد بود که جذب کن و رشد کن و تلاش کن، باز براى اینکه گیر بیاورى تا مجدّداً جذب کنى و رشد کنى؛ رشد جسمانى و مادّى. اینها که ارزشى ندارد؛ این که زندگى انسانى نیست.

شاهدها (۲۸۵ پاراگراف)

اتفاق فقها بر وجوب جهاد همگانی در برابر تسلط دشمن بر سرزمین اسلامی

… و نظام جمهورى اسلامى است و آن، مسئله‌ى بیت‌‌المقدّس شریف و ملّت مظلوم فلسطین است. مگر ما میتوانیم از این مسئله غافل بشویم یا آن را به دست فراموشى بسپریم؟ مگر ممکن است؟ خصوصیّت نظام اسلامى همین است که تصمیم‌گیرى او بر اساس عقیده است؛ بر اساس تکلیف الهى است. هیچ‌ کدام از فقهاى اسلام تردیدى ندارند، اختلافى ندارند که آن ‌وقتى که دشمن بر سرزمین مسلمانان مسلّط شد و کیان اسلامى را در کشورى تهدید کرد، وظیفه‌ی همه‌ى آحاد مسلمین است که در یک جهاد بزرگ و همه‌گیر با آن دشمن مبارزه کنند، او را از آن سرزمین اسلامى اخراج کنند، او را مجازات کنند، تنبیه کنند. آیا صهیونیسمِ خبیثِ خطرناک جنایت‌کار و دشمن اسلام و مسلمین، متجاوز هست یا نیست؟ آیا سرزمین فلسطین خانه‌ى مسلمین و قبله‌ى مسلمین هست یا نیست؟

جهاد منحصر به جبهه نیست و مجاهدت در هر جا ممکن است

… خیلى فاصله داریم ــ ساخته خواهد شد و به آنجا خواهیم رسید. اینها وعده‌ى الهى است؛ وقتى این وعده‌ى اوّل تحقّق پیدا کرد، شما باید دلهایتان را محکم کنید، یقینهایتان را کامل کنید که وعده‌هاى بعدى و بزرگ‌تر هم تحقّق پیدا خواهد کرد که مضمون آیات کریمه‌ى قرآن است. راه آن، این است که ما مجاهدت را از دست ندهیم؛ جهاد فقط به جبهه رفتن نیست؛ هر جا هستید میتوانید مجاهد فى‌سبیل‌الله‌ باشید.

مبارزه با تجاوز و دست‌اندازی آمریکا به خلیج فارس، جهاد فی‌سبیل‌الله

… ما سیستم امنیّتى باید اینجا درست کنیم. خاک بر سر ملّتها و دولتهایى که اجازه بدهند آمریکاى متجاوز بیاید طبق منافع خودش نقشه بکشد و در خلیج ‌فارس و منطقه‌ى خلیج‌ فارس بخواهد سیستم امنیّتى درست کند![6] مسلمانها نخواهند گذاشت؛ ملّتهاى اسلامى اجازه نخواهند داد. هر کسى در مقابله‌ى با تجاوز آمریکا و طمع‌کارى آمریکا و نقشه‌ها و سیاستهاى آمریکا براى دست‌اندازى به منطقه‌ى خلیج‌ فارس بِایستد و مبارزه کند، جهاد فى‌سبیل‌الله‌ کرده و هر کسى در این راه کشته بشود شهید است.

پرهیز از اختلاف تکلیفی مانند نماز و مصداق جهاد فی‌سبیل‌الله امروز

… نیست. پیمودن این راه، با اختلاف کلمه و تشتّت[17] هم ممکن نیست. این وحدت کلمه‌اى را که دارید، باید حفظ کنید. از اختلاف کلمه به هر شکل باید بپرهیزید. هیچ کس هیچ حرکتى که موجب اختلاف است، نباید انجام بدهد؛ و اگر کسى انجام داد، دیگرى باید آن را تشدید نکند. این وظیفه است؛ این وظیفه‌ی عمومى است؛ این تکلیفى است مثل نماز، مثل جهاد؛ و این خودِ جهاد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ است و امروز جهاد، این است.

حضور در صحنهٔ جهاد و شهادت مایهٔ رونق روحانیت و برندگی سلاح تبلیغ

… خونین همراه است، امّا آنان که در این عصر ‌- که عصر پیکار سرنوشت‌ساز ارزشهاى الهى با تهاجم شیطانهاى زر و زور جهانى است ‌- توانستند رداى سرخ جهاد و شهادت را بر قامت رساى حوزه‌ی روحانیّت شیعى بیفکنند و اسوه‌ی قتال فی‌سبیل‌ا‌لله‌ شوند، از ارزشى مضاعف برخوردارند. حضور در صحنه‌هاى جهاد و شهادت، جامعه‌ی روحانیّت را بهاء[2] و رونقى الهى میبخشد و سلاح بلاغ و تعلیم آنان را بُرّا میسازد. روحانیّون مجاهد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ حقّ حیات بر گردن حوزه‌هاى علمى تشیّع دارند. اینجانب ضمن تبریک این توفیق بزرگ به شما رزمنده‌ی روحانى، امیدوارم مشمول دعاى حضرت ولی‌عصر (ارواحنا فداه) و مورد رضاى روح مطهّر امام خمینى (رضوان ا‌لله‌ علیه) باشید و توفیق تلاش در راه …

لزوم قدردانی از مسلمانی دوران جهاد

قدر مسلمانىِ دوران جهاد را باید دانست. البتّه یک مقدارى هم سختى دارد؛ امّا این سختى، اوّل کار است؛ این سختى، ابتداى کار است. شما دیدید، دوران ده‌ساله‌ی زندگى پُربرکت رسول گرامى اسلام که ده سال و چند ماه در مدینه در میان مسلمانها زندگى کردند، همه ‌-اوّل تا آخر- جنگ بود، همه سختى بود، همه کمبود بود؛ …

تحقق وعدهٔ قرآنی قوم مجاهد بی‌باک در سیمای رزمندگان

… نگارندگان حوادث جنگ و همه‌ی کسانى که توان انجام وظیفه در این مهم را دارند، درخواست میکنم از ثبت و ضبط جزئیّات این دوران غفلت نکنند و این گنجینه‌ی تمام‌نشدنى را براى آیندگان به ودیعه بگذارند. این دوره، دوره‌ی ذخیره‌ی نیروى محرّکه‌ی تاریخ و الهام‌بخش امم است. وعده‌ی ظهور قومى را که «اَذِلَّةٍ عَلَی المُؤمِنینَ اَعِزَّةٍ عَلَی الکـّْفِرینَ یُجّْهِدونَ فی سَبیلِ اللهِ وَلایَخافونَ لَومَةَ لاّْئـِم»[8] باشند، در سیماى پارسایان شب و شیران روز میتوان مشاهده کرد که در این دوران، معرکه‌ی جنگى نابرابر را میدان‌دار بودند و قدرت الهى را در فتوحات فجر و ظفر و کربلا و خیبر نمودند[9] و ثبات قدمشان آیات فتح را تفسیرى روشن بود و همّت بلند و عزم راسخشان، اراده‌ی الهى را مظهرى آشکار.

ایمان و جهاد فی‌سبیل‌الله پیوند ایران و فلسطینیان و آینده از آنِ مجاهدان

… را به شما و به ملّت فلسطین بچشاند و خداوند توفیق بدهد که ما آنچه وظیفه‌مان در جنب پروردگار است، آن را انجام بدهیم. هدف ما اسلام است؛ فلسطین هم براى ما یک مسئله‌ی اسلامى است و ‌ان‌شاءالله‌ تا آخر، ما این راه را ادامه خواهیم داد. دل ما به آینده روشن است. معتقدیم که خداى متعال هم نسبت به این مسئول[2] و مقصود بزرگ، به ما یارى خواهد کرد و آینده متعلّق به مجاهدین فی‌سبیل‌ا‌لله‌ است.

جهاد برای تحصیل حاکمیت الله و خروج از ولایت طاغوت

… بدون جزا است؟ پس «وَ وَجَدوا ما عَمِلوا حاضِرًا»[51] و «وُفِّیَت کُلُّ نَفسٍ ما عَمِلَت»[52] چیست و با کدامین میزان سنجیده میشود؟ آیا میتوان گفت اسلام در دنیا به خوب و بدِ این‌گونه اعمال کارى ندارد و وظیفه‌اى مقرّر نمیکند، ولى در آخرت جزاى آن داده میشود؟ آیا جهاد اسلامى که در صدها آیه‌ی قرآن و حدیثِ مسلّم در زمره‌ی برترین فرایض دینى قرار گرفته و ترک آن مایه‌ی ذلّت و شقاوت دنیا و آخرت شناخته شده، براى به دست آوردن چه چیز و دفاع از کدامین ارزش است؟ آیا حیات طیّبه‌اى که براى تحصیل آن باید جهاد کرد، زندگى در زیر سایه‌ی شوم ولایتِ غیر خدا است؟ بر خاک مذلّت نشستن و حاکمیّت جبّاران و ارزشهاى غیرالهى را تماشا کردن و تن به ذلّت دادن است؟ و اگر چنین نیست و جهاد براى تحصیل حاکمیّت ا‌لله‌ و خروج از ولایت طاغوت به ولایت ا‌لله‌ است، پس چگونه میتوان نقش و ارزش سیاست را در دین و در هدفهاى تعیین‌شده‌ی دینى دستِ‌کم یا نادیده گرفت؟

وجوب جهاد با مال هم‌ردیف جهاد با جان در آیات قرآن

… او از محل بحث ما خارج است؛ ما در چهارچوب جامعه‌ی خودمان بحث میکنیم. پس برای اینکه در جامعه تعادل ثروت به وجود بیاید، جامعه دو قطبی از لحاظ ثروت نشود، اسراف و فساد مالی به وجود نیاید، فقر به وجود نیاید، بهترین راه و موفقترین شیوه‌ها همین شیوه‌ی انفاق است. شما لذا میبینید که در قرآن آیات متعددی، ده‌ها آیه درباره‌ی انفاق هست و برای راه‌های مختلف، از جمله برای جهاد فی سبیل الله که گمان میکنم هفت تا، هشت تا آیه در قرآن، جهاد با مال را در کنار جهاد با جان قرار داده. همچنانی که جهاد با نفس واجب است، پس جهاد با مال هم واجب است. «و تجاهدون فی سبیل الله باموالکم و انفسکم»؛[5] هم مال و هم جان، در یک ردیف، در یک طراز، با یک لحن مورد توجه قرار گرفته.

جنگ با کفار برای دفاع از جامعهٔ اسلامی یا مبارزه با سران کفر، نه به خاطر عقیده

… عقیده را در جامعه‌ی خود تأمین میکند، پس این همه آیات قرآنی درباره‌ی این عقاید باطل چیست؟ جواب این است که این آیات هیچ کدام - تا آن‌جائی که بنده مراجعه کردم - به مسلمانها دستور نمیدهد که کافر را به خاطر اعتقادش، نه به خاطر عملش، مورد تعرض و آزار قرار بدهند. جنگ با کفار مربوط است یا به آن صورتی که کافر علیه نظام اسلامی و ایمان اسلامی دست به مبارزه و حمله زده است که وظیفه‌ی اسلام و مسلمین در اینجا دفاع از حوزه‌ی اسلام و جامعه‌ی اسلامی است یا مربوط است به مبارزه با سران کفر و سردمداران نظام‌های ملحد و طاغوتی که ملتها را اسیر خود کرده‌اند. اما در مورد خود اعتقاد کفر ما در قرآن آیه‌ای داریم که بخصوص مسلمانها را امر میکند که با دارندگان این اعتقاد اگر تجاوز و تعرضی علیه‌اسلام و مسلمین نکردند، حتی نیکوکاری هم بشود. آن آیه در سوره‌ی مبارکه‌ی ممتحنه است که میفرماید: «لا ینهکم الله عن الّذین لم …

جهاد آزادی‌بخش، وسیلهٔ کسب و حفظ آزادی و از احکام اصلی دین

بحثی که در خطبه‌ی اول امروز عرض خواهم کرد، دنباله‌ی مباحث مربوط به تأمین آزادی در جامعه‌ی اسلامی و وظیفه‌ی حکومت اسلامی در این باره است. در معنای آزادی و حدود آزادی مقداری صحبت کردیم و دو فرق اساسی بین آزادی در فرهنگ اسلامی و آزادی در فرهنگهای بشری و بخصوص در فرهنگ غربِ امروز را ذکر کردم که دومی آن عبارت بود از اینکه در مفهوم آزادىِ اسلامی توحید و عبودیت انحصاری پروردگار نهفته است و این ریشه‌ی آزادی است و گفتم که آزاد بودن انسان بدین معناست که از هر آنچه غیر خداست، چه قانون، چه آداب و عادات، چه قدرتها و سلطه‌ها باید رها باشد و فقط تحت فرمان خدای متعال باشد و این است که به انسان کرامت و ارزش میدهد و آزادی او را به معنای واقعی کلمه تأمین میکند و لذا اسلام به خاطر اهمیتی که برای آزادی بدین معنای وسیع و درخشان قائل است، جهاد آزادیبخش را جزو احکام اصلی دین قرار داده است و جهاد در حقیقت یک وسیله‌ای است برای کسب و حفظ آزادی. تفاوت سومی هم هست که عرض میکنم، البته به اختصار تا اولاً بتوانیم به مباحث جزئیتر و عینیتر در مسئله‌ی آزادی بپردازیم و ثانیاً چون امروز مباحث و مسائل خطبه‌ی دوم احتمالاً طولانی است، این خطبه را کوتاه‌تر بکنم.

جهاد اسلامی برای رهایی انسان‌ها از بندگی بندگان به عبودیت خدا، نه کشورگشایی

… دیگر دارد. در بعضی از ادیان انسان فرزند خداست، این فرزند خدا بودن یک تعارف است، فرزند خداست و اسیر هزاران انسان دیگر؛ این چه جور فرزند خدائی است؟ اسلام میگوید انسان بنده‌ی فقط خداست، یعنی بنده‌ی هیچ کس نباش؛ فرزند هر کی میخواهی باش، از کس دیگری اطاعت نکن. جهاد اسلامی اصلاً برای همین است و امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) درباره‌ی جهاد اسلامی میفرماید: «لیخرج النّاس من عبادة العباد الی عبادة الله و من طاعة العباد الی طاعة الله و من ولایة العباد الی ولایة الله»؛[9] اصلاً جهاد برای این است؛ جهاد برای کشورگشائی نیست، برای فتح سرزمین نیست، برای به دست آوردن غنائم جنگی نیست، جهاد برای این است که انسانها را از بردگی بندگان به عبودیت خدا سوق بدهند؛ از اطاعت و فرمانبری بندگان و نظامهای ساخته‌ی دست بندگان به اطاعت خدا بکشانند؛ از ولایت و حاکمیت و سرپرستی بندگان و انسانهای ضعیف که خودشان برده‌ی هوا و هوس و شهوت و غضب خودشان هستند، انسانها را خارج کنند و به ولایت‌الله و سرپرستی خدا ببرند. کدام افتخار برای …

نقد کتابی که جهاد اسلامی را کم‌اهمیت و زائد می‌نمایاند

… فارسى ترجمه شده و چاپ شده و جزو کارهاى «سر توماس آرنولد» است در همان دورانى که در دانشگاه لاهور درس میگفته. این کتاب کتاب خوبى است و بنده نمیخواهم آن را رد کنم یا نفى کنم؛ امّا هنر بزرگ آن این است که میخواهد تلویحاً جهاد اسلامى را یک چیز درجه‌ى دو قرار دهد؛ ایده‌ى این کتاب این است که اسلام با دعوت پیش رفته، نه با شمشیر؛ این حرف خوبى است امّا این متفکّر و محقّق انگلیسى این ‌قدر در این ایده پیش میرود که اصلاً جهاد اسلامى در این کتاب تقریباً یک چیزِ درجه‌ى دو و یک چیز بى‌خود و احیاناً یک مواردى هم زائد به‌نظر مى‌آید؛ این حاصل کار اسلامى است در این کتاب. تازه آقایان و خانمهایى که در کتابهاى سر توماس آرنولد مطالعه دارند میدانند که یکى از آن کسانى است که به عنوان یک طرف‌دار جدّى اسلام شناخته شده و استاد اقبال است و اقبال جزو شاگردهاى او است.

شمشیر، لباس رزم و قرآن در اتاق امام کاظم (ع)، نماد هدف جهاد و زندگی قرآنی

… معمولی مرفه عادی دور هست، یعنی به تعبیر امروز ما میشود فهمید و میشود گفت لباس جنگ، این لباس را موسی بن جعفر را آنجا گذاشتند، نپوشیدند، به صورت یک چیز سمبولیک، بعد «و سیف معلق» ؛[4] شمشیری را آویختند، معلق کرده‌اند، یا از سقف یا از دیوار. «و مصحف»؛ و یک قرآن. ببینید چه چیز سمبلیک و چه نشانه‌ی زیبائی است، در اتاق خصوصی حضرت که جز اصحاب خاص آن حضرت کسی به آن اتاق دسترسی ندارد، نشانه‌های یک آدم جنگی مکتبی مشاهده میشود. شمشیری هست که نشان میدهد که هدف جهاد است. لباس خشنی هست که نشان میدهد وسیله، زندگی خشونت بار رزمی و انقلابی است و قرآنی هست که نشان میدهد هدف این است؛ میخواهیم به زندگی قرآنی برسیم با این وسائل، و این سختیها را هم تحمل کنیم. اما دشمنان حضرت هم این را حدس میزدند. اولاً زندگی موسی بن جعفر یعنی امامت موسی بن جعفر در سخت‌ترین دورانها شروع شد. هیچ دورانی به گمان من بعد از دوران امام سجاد به سختی دوران موسی بن جعفر نبود. موسی بن جعفر در سال ۱۴۸ به امامت رسیدند، بعد از وفات پدرشان امام …

جهاد با مال و جان و زبان، مصداق امروز دین و تقوا

امروز دین و تقوای خدا و اطاعت از فرمان خدا این است؛ «الله الله فی جهاد باموالکم و انفسکم و السنتکم فیسبیل‌الله» من یک نکته‌ی دیگر این‌جا اضافه بکنم، آخرین مطلبی است که به شما برادران و خواهران عرض میکنم بعد میپردازم به پیام برای برادران عرب و آن این است، در این چند روز ما فداکاریهای بسیاری دیدیدم و من به این وسیله از همه‌ی آن کسانی که در این راه فداکاری کرده‌اند، چه آن کسانی که در جبهه‌ها شهید شدند، چه آن کسانی که مجروح شدند، چه آن کسانی که موفقانه مبارزه کردند، چه آن کسانی که در ترمیم خرابیها جان خود را به خطر انداختند، آن برادرانی که در پالایشگاه نفت آبادان وسائل ترمیم خرابیها را فراهم کردند، آن کسانیکه در جاده‌ها پلها را ترمیم کردند و همه‌ی کسانی که این آبادیها و تعمیرها و عمرانها را با جان‌فشانی انجام میدهند به این وسیله به عنوان یک نفر و اگر شما اجازه بدهید به عنوان خیل نمازگزاران زن و مرد مسلمان از آنها سپاسگزاری میکنم.

بازگشت نیکی مجاهدت مسلمانان در راه خدا به خود آنان

امروز ملّت فلسطین به پا خاسته است و به هوش آمده است. همان خطابى که آن روز قرآن به بنى‌اسرائیل میکرد که در حال یک مبارزه‌ى بزرگ بر ضدّ طغیان بودند، امروز همین خطاب به مسلمانان فلسطینى و همه‌ى مسلمانان غیور است که «اِن احسنتم احسنتم لأنفسکم و ان اَسأتم فلها» اگر نیکویى کنید، اگر مجاهدت در راه خدا کنید، اگر عمل به فرمان خدا کنید، اگر در راه مبارزه‌ى با دشمنانِ انسانیّت و دشمنانِ دین و حقیقت، اى مسلمانان فلسطینى! اى مسلمانان عرب! و اى مسلمانان عالم! اگر به این وظائف عمل کنید این نیکى را در حقّ خود کرده‌اید.

پرچم‌داری امیرالمؤمنین (ع) در جنگ‌های پیامبر و بازگشت با فتح

… مردم آینده از حیث عمل و تلاش و کار براى خدا به پایه‌ى او نرسیده‌اند و نخواهند رسید. وَ قَد کانَ رَسولَ الله‌ صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَ آلِه یُعطیهِ الرّایَةَ فَیُقاتِلَ وَ جَبریلُ عَن یَمینِهِ وَ میکائیلُ عَن یَسارِهِ فَما رَجِعَ حَتّىٰ یَفتَحِ اللهُ عَلَیه؛ یعنى پیامبر پرچم جهاد را به على مى‌سپرد و على به صحنه‌ى جنگ میرفت؛ جبرئیل امین در جانب راست او و میکائیل در سمت چپ او بودند و او میجنگید و از میدان برنمیگشت، مگر آن‌ وقتى که فتح کرده بود و دشمن را سرکوب نموده بود. وَ ما تَرَکَ عَلىٰ اَهلِ الاَرضِ صَفراءَ وَ لا بَیضاءَ اِلّا سَبعَ مِائَةَ دِرهَم فَصَلَت مِن عَطایاهُ اَرادَ اَن یَبتاعَ بِها خادِماً لِاَهِله؛ مردى که در هنگام ترک این دنیا، در حالى که خلیفه بود، یعنى حاکم مطلق کشورهاى اسلامى بود، از مال دنیا فقط هفتصد درهم …

جهاد میراث خاندان اهل‌بیت (ع) و گواهی بر مجاهدت امام رضا (ع)

ای علیّ بن موسی الرّضا! ای حجّت خدا بر مردم! ای کسی که خدا در روز قیامت به‌وسیله‌ی تو بر انسانها احتجاج خواهد کرد! تو با صبرت، با فداکاری‌ات، با جهادت، با شهادتت نشان دادی که باید شیعیان تو چگونه عمل کنند؛ ای امام علیّ بن موسی الرّضا! ای امام هشتم! ای کسی که میراث خاندان شما جهاد است و جهاد است! من در مقابل قبر تو و مزار تو شهادت میدهم، با همه‌ی وجودم گواهی میدهم که تو در راه خدا مجاهدت کردی، آن‌چنان‌که شایسته بود، آن‌چنان‌که ممکن بود. ...

هدف جنگ‌های ادیان: نشاندن ضدانسان‌ها و تکریم انسانیت

… دشمنان انسانیّت، انحصارطلبان، مستأثرین[9] به تعبیر نهج‌البلاغه[10] و روایات، کسانی که اَثره[11] و انحصارطلب هستند، برای انسانیّت ارزشی قائل نبودند، لذا انسانیّت را میکوبیدند، انسانها را میکوبیدند، اینها را تحقیر میکردند، به اینها ذلّت میدادند و از این قبیل؛ و جنگهایی که مذاهب کردند، اصلاً برای این بوده که ضدّانسان‌ها را سر جای خودشان بنشانند و انسانیّت را تکریم کنند و تعظیم کنند و ارزش او را به او بازگردانند. این هم یکی از خصوصیّات جامعه‌ی جاهلی است.

اعلام ادامهٔ جهاد با مشرکان و کفار تا همه‌گیر شدن توحید در سخنرانی منا

اجمالی از این مطالبی که رسول خدا در این سخنرانی‌ها بیان کردند، که در نوع کتب شیعه و سنی هم نقل شده، اینهاست؛ اولاً دربارۀ جهاد حرف می‌زنند و جهاد با مشرکین و کفار را مطرح می‌کنند و اعلام می‌کنند که این جهاد ادامه خواهد داشت تا وقتی‌که کلمۀ «لا اِلهَ اِلَّا اللهُ» همه‌گیر بشود. دربارۀ وحدت اسلامی رسول خدا در این سخنرانی‌ها مطالبی را بیان فرمودند و تصریح کردند که مسلمان‌ها نبادا دچار جنگ داخلی بشوند و بر وحدت مسلمین و انسجام مسلمین اصرار ورزیدند. در مورد ارزش‌های جاهلیت، با بیان صریحی، تصریح کرده‌اند که این ارزش‌ها ازنظر اسلام ناچیز …

فاطمه (س) جهادگری خستگی‌ناپذیر در حوادث سیاسی پس از رحلت پیامبر (ص)

لذا وارد نمی‌شویم در صحنۀ تعریف معنوی فاطمۀ زهرا علیهاالسلام لکن در زندگی معمولی این بزرگوار، یک نکته مهم است و آن جمعِ بین زندگی یک زن مسلمان در رفتارش با شوهر، در رفتارش با فرزندان، در انجام وظایفش در داخل خانه، این از یک‌طرف، و بین وظایف یک انسان مجاهدِ غیورِ خستگی‌ناپذیر در برخوردش با حوادث سیاسی مهمِ بعد از رحلت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم که به مسجد می‌آید، سخنرانی می‌کند، موضع‌گیری می‌کند، دفاع می‌کند، حرف می‌زند؛ یک جهادگر به‌تمامِ‌معنا؛ خستگی‌ناپذیر، محنت‌پذیر، سختی‌تحمل‌کن، این‌هم از جهت دیگر؛ و از جهت سوم، یک عبادتگر، یک به‌پادارندۀ نماز در شب‌های تار و قیامِ لهل و خضوع و خشوع برای پروردگار، که در محراب عبادت، این زن جوان مانند اولیای کهنِ الهی، راز و نیاز می‌کند با خدا و عبادت می‌کند.

شمشیر، لباس رزم و قرآن: تحمل سختی جهاد برای رسیدن به زندگی قرآنی

… سَیفٌ مُعَلَّقٌ»[14] شمشیری را آویختند، معلق کردند یا از سقف یا از دیوار «وَ مُصحَفٌ» و یک قرآن. ببینید چه چیز سمبلیک و چه نشانۀ زیبایی است، در اتاق خصوصی حضرت که جز اصحاب خاص آن حضرت کسی به آن اتاق دسترسی ندارد، نشانه‌های یک آدم جنگی مکتبی، مشاهده می‌شود. شمشیری هست که نشان می‌دهد هدف، جهاد است. لباس خشنی هست که نشان می‌دهد وسیلۀ زندگی خشونت‌بارِ رزمی و انقلابی است، و قرآنی هست که نشان می‌دهد هدف، این است؛ می‌خواهیم به زندگی قرآنی برسیم با این وسایل و این سختی‌ها را هم تحمل می‌کنیم.

توقف‌ناپذیری حرکت فکر اسلامی و جهاد متکی به قرآن در سخت‌ترین شرایط

البته شخصیت موسی‌بن‌جعفر در داخل زندان هم همان شخصیتِ مشعلِ روشنگری است، که تمام اطراف خودش را روشن می‌کند. ببینید، حق این است. حرکت فکر اسلامی و جهادِ متکی به قرآن یک‌چنین حرکتی است، هیچ‌وقت متوقف نمی‌ماند، حتی در سخت‌ترین شرایط..و این همان کاری بود که موسی‌بن‌جعفر کرد، که دراین‌باره داستان‌های زیادی و روایات متعددی هست که یکی از جالب‌ترین آنها این است که سندی‌بن‌شاهکِ معروف ـ که شما می‌دانید یک زندانبان بسیار غلیظ و خشن و از سرسپردگان بنی‌عباس و از وفاداران به دستگاه سلطنت و خلافتِ آن روز بود ـ این، زندانبانِ موسی‌بن‌جعفر بود و در خانۀ خودش موسی‌بن‌جعفر را در یک زیرزمینِ بسیار سختی زندانی کرده بود. خانوادۀ سندی‌بن‌شاهک گاهی اوقات از یک روزنه‌ای زندان را نگاه می‌کردند، وضع زندگی موسی‌بن‌جعفر آنها را تحت تأثیر قرار داد و بذر محبت اهل‌بیت و علاقه‌مندی به اهل‌بیت در خانوادۀ سندی‌بن‌شاهک پاشیده شد. یکی از فرزندان سندی‌بن‌شاهک به نام کشاجِم از بزرگان و اَعلام …

ناشناخته بودن اصطلاح جهاد در فرهنگ اسلام نزد مستمعان

… لازم است بنده این را درست تبیین کنم. وقتی‌که ما می‌گوییم امام صادق علیه‌السلام جهاد می‌کرد، می‌بینید که مستمع فوراً سؤال می‌کند کجا امام صادق علیه‌السلام جهاد می‌کرد آقا؟ ما که شمشیری دست امام صادق ندیدیم. ما که از امام صادق علیه‌السلام میدان جنگی نشنیدیم. بنده از این سؤالات گوناگونی که در این زمینه مطرح می‌شود، احساس می‌کنم که اصطلاح جهاد، این واژۀ مخصوص در فرهنگ اسلام، یک اصطلاح ناشناخته است.

نفی جهاد بودن لشکرکشی سلطان محمود به بتخانهٔ سومنات

یک‌وقتی در این کتاب‌ها می‌نوشتند سلطان محمود برای جهاد در راه خدا رفت به بتخانه. من آن‌وقت‌ها در درس‌های تفسیر و اینها، مفصّل با این حرف درمی‌افتادم. می‌گفتم کدام جهاد؟ اینکه جهاد نیست. کاری به سلطان محمود نداشتیم که هزار سال پیش مرده بود، می‌خواستیم این معرفتِ درست در ذهن‌ها به‌وجود بیاید. سلطان محمودی که می‌رود مردم را از اسارت بت‌های سومَنات آزاد می‌کند، اما اسیر بت غزنین[4] می‌کند؛ این سلطان محمود خودش مثل همان بت‌های سومنات است، فرقی …

شمشیر وسیلهٔ اقامهٔ حق و نابودی باطل در سخن امیرالمؤمنین (ع)

… اما یادم می‌آید که تو ذوالفقار هستی و حبیبم رسول خدا دربارۀ تو فرمود: «لا سَیفَ اِلّا ذُوالفَقارِ»[8] و دلم نمی‌آید و نمی‌خواهم که تو را بااینکه کهنه شدی، از دست بدهم. می‌گوید گرفتیم شمشیر حضرت را صاف کردیم و مرتب کردیم و دادیم دستش و باز مشغول [جنگیدن شد]. می‌فرمود: «تَبارَک الَّذی جَعَلَ فِی السَّیفِ» مبارک باد و بزرگ است آن خدایی که در شمشیر این خصوصیت را قرار داده که به‌وسیلۀ آن می‌توان حق را اقامه کرد و باطل را از بین برد. یک‌طوری حرف می‌زند این مرد شجاعِ نیرومند که گویی در تمام عمرش، غیر از شمشیر و میدانِ جنگ و زدوخورد، چیزی نفهمیده و نشناخته. (67/2/26) جنگ هم جنگ خونینی بود، بیست‌هزار نفر در آن جنگ کشته شدند. (65/3/12) خود حضرت فرمود یک‌سومشان کشته می‌شوند، یک‌سومشان فرار …

خواری هر قومی که از تیزی شمشیر بترسد

در یک جملۀ دیگری، زید علیه‌السلام یک کلمۀ خالده[20] گفته که مثل کلمات ائمۀ معصومین علیهم‌السلام است تقریباً؛ جمله این است: «اِنَّهُ لَمْ یَکرَه قَوْمٌ قَطُّ حَرَّ السَّیفِ اِلّا ذَلّوا»[21] گفت: هیچ مردمی از گرمی شمشیر و از تیزی شمشیر نترسیدند، مگر آنکه ذلیل شدند. هر جمعیتی که از تیزی شمشیر ترسید، به ذلت افتاد، خوار شد، زبون شد. تا کِی دیگر من بنشینم اینجا و هشام بنا کند به مقدسات و به قرآن اهانت‌کردن و ظلم‌کردن! زید این جمله را گفت و آمد عازماً بر خروج؛ تصمیم گرفت که دیگر حرکت کند و مشغول مقدمات کار شد. در این خلال، یک عده‌ای از مردم می‌رفتند اطراف زید و او را می‌پذیرفتند و با او …

مجاهدت در راه خدا آن‌چنان که شایستهٔ آن است

﴿وَ جاهِدوا فِی اللهِ حَقَّ جِهادِهِ﴾ مجاهدت کنید در راه خدا، ﴿حَقَّ جِهادِهِ﴾ آن‌چنان‌که شایستۀ مجاهدت است. برای یک درآمد آفتاب تا آفتاب[18] چه‌کار می‌کنید، چقدر تلاش می‌کنید؟ چقدر مجاهدت می‌کنید؟ به همین نسبت ببین برای خدا چقدر باید تلاش کنی. همه‌کار در متن است، کار خدا در حاشیه. وضع زندگی عمومی ما، نقشۀ عمومی زندگی ما این است. همۀ کار‌ها در متن است، یاد دادن، یاد گرفتن، پول گرفتن، زحمت کشیدن، نمی‌دانم ورزش کردن، همه‌کار متن زندگی است، در آن حاشیه‌ها، آن‌هم یا هست یا نیست، کار خدا. اما اگر درست …

تشریع جهاد به سبب ایستادگی طبقهٔ مرفه در برابر انقلاب

… خود اجتماع را ساختن، هیچ آبی هم از آب تکان نمی‌خورد. علت اینکه زدوخورد و درگیری در انقلاب‌های انبیا پیش می‌آید؛ که خدا در قرآن می‌گوید: ﴿وَ كَاَيِّن مِن نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبّيّونَ كَثيرٌ﴾[8] ای‌بسا پیامبرانی که خداپرستانِ بسیاری در رکاب آنها جنگیدند؛ یا جهاد در اسلام تشریع می‌شود؛ علت این است که آن طبقۀ مرفّه، آن طبقه‌ای که لبۀ تیز انقلاب به‌طرف اوست و امتیازات از او گرفته می‌شود، او حاضر نیست به این انقلاب. واِلّ اگر او آدم بشود، اگر واقعاً حقیقت را بفهمد، اگر مثل بسیاری از بزرگان سیاسی و اقتصادی و مالیِ تاریخ، که یکهو تحت یک تحول زیبا و نیکو در روحشان، تبدیل شدند به یک انسان معمولی، همۀ کسانی که درمقابل پیامبران و دعوت پیامبران قرار می‌گرفتند، اگر تسلیم …