خلاصهى مطلب این است که خداى متعال وعده میکند به مسلمانان که ما شما را کمک خواهیم کرد و این وعده در جنگ اُحد عملى میشود. وَ لَقَد صَدَقَکُمُ الله وَعدَه؛ وعدهى کمک تحقّق پیدا کرد و شما پیروز شدید و دشمن مجبور به عقبنشینى شد، تا مشکل به وسیلهى خود شما شروع شد. پیغمبر طبق روایات فرموده بود: اَنتُمُ الغالِبونَ ما ثَبَتُّم؛[3] تا وقتى ایستادهاید شما پیروزید. وقتى مشکل پیدا شد و میل به مال دنیا و غفلت از وظیفه و چشموهمچشمى در تکالب[4] بر حطام[5] دنیوى بر احساس وظیفه و وجدان درونى و دینى فائق آمد، قضیّه بعکس شد. حَتّیًّ اِذا فَشِلتُم؛ اوّل سست شدید؛ و تَنازَعتُم فِى الاَمر؛ به درگیرى میان خودتان پرداختید؛ وَعَصَیتُم؛ و پُستتان را ترک کردید؛ آنجایى را که به شما گفته بودند آنجا باشید، آنجا نگهبانى بدهید، رها کردید؛ [لذا] قضیّه بعکس شد. ذلِکَ بِاَنَّ اللهَ لَم یَکُ …
همانندی وضعیت جامعه پس از پیروزی انقلاب با ماجرای احد
… از آنکه خداوند طلیعهى پیروزى را نشان داده بود، اشتباه کردند. البتّه چون مؤمنند، چون یکباره دست نشُستند، چون هدفها را دوست دارند، چون در ایمان به خدا صادقند، وَ لَقَد عَفا عَنکُم؛ خدا میگذرد، یعنى جبران میکند، کمک میکند؛ وَ اللهُ ذو فَضلٍ عَلَی المُؤمِنین. این درسِ ماجراى اُحد است. نگوییم که آن چند ساعت به ما چه! همهى ما ــ جامعهى ما ــ الان در همان وضعیّتیم؛ نه امروز، [بلکه] از بعد از پیروزى انقلاب، ما در همان وضعیّتیم. پیروزىِ مرحلهاى انجام گرفته. ما مأموریم بر اینکه ثغره[8] را، شکاف را، کمینگاه را حراست بکنیم، محافظت بکنیم؛ اگر غفلت کردیم، دشمن ما را دُور خواهد زد و ضایعه خواهد آفرید. از اوّل انقلاب تا حالا نگاه کنید؛ هرجا دُور خوردیم، بر اثر چنین غفلتى بوده. [اگر] …
درس بزرگ و همیشگی قرآن دربارهٔ جنگ احد
… به صبر و پایدارى در راه حق. و نفْس انسان، سرکش و فراموشکار است؛ تذکّرِ دمبهدم لازم دارد. و به قدر احساس وظیفه، مطالبى را فکر میکنم که عرض میکنم. خود بنده هم مخاطب به همین مطالب هستم. و شروع مطلب را از همین آیهى مبارکه قرار میدهم که مربوط است به جنگ اُحد. اگر چه جنگ اُحد یک حادثهى کوتاهمدّت و کوچک است در مقیاس مسائل تاریخى و جهانى و مسائل جامعه، امّا درسى که قرآن در باب جنگ اُحد به ما داد، درس بزرگى است و مال همیشه است.