جمهوری اسلامی از لحاظ معنای تحتاللفظی به معنای این است که این حکومت، بر دو پایه استوار است: یکی «جمهور مردم»، یعنی آحاد مردم و جمعیّت کشور هستند که امر ادارهی کشور و تشکیلات دولتی و مدیریّت کشور را تعیین میکنند؛ و دوّم «اسلامی»، یعنی این حرکت مردم بر پایهی تفکّر اسلام و شریعت اسلامی است؛ و این یک امر طبیعی است. در کشوری که اکثریّت قریب به تمام آن، مسلمان هستند ــ آن هم مسلمان مؤمن و معتقد و عامل، که در طول زمان این ایمان عمیق خودشان به اسلام را ثابت کردهاند و نشان دادهاند ــ اگر حکومتی مردمی است، پس اسلامی هم هست. مردم اسلام را میخواهند؛ این از روز اوّل گفته شد و در طول سالهای متمادی تجربه شد؛ و امروز هم واضحترین حقیقت در نظام ما این است که آحاد مردم و تودهی مردم از نظام حاکم بر کشور میخواهند که مسلمان باشد و مسلمانی عمل کند و اسلام را در جامعه تحقّق ببخشد. خب، این حکومت و این نظام با این نام در دنیا اعلام شد و تشکیل شد؛ مردم هم رأی دادند. رأی را هم ـ همانطور که عرض کردم ـ در حقیقت مردم به اسلام دادند؛ نام جمهوری اسلامی را حاکی از اسلام دانستند، لذا آرائشان را به نام «جمهوری اسلامی» به صندوق ریختند.جمهوری اسلامی
نامهای دیگر: نظام جمهوری اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی و هویت، ساختار و سیر آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
بنابراین، آنجا مسألهی مذهب، مسألهی اول نیست که ما بگوییم مذهبت چیست؛ نه، ما میخواهیم آن روحانیونی که در آنجا هستند، در خط صحیح جمهوری اسلامی حرکت بکنند؛ این هدف است. خط صحیح جمهوری اسلامی چیست؟ اداره و هدایت صحیح مردم، به رشد رساندن و به تکامل الهی رساندن مردم؛ تا آن حدی که خدای متعال مقدوراتش را در اختیار ما گذاشته و ما میتوانیم انجام بدهیم؛ این مقصود اصلی است؛ لذا بایستی با آقایان با این دید روبهرو شد.آن چیزى که من در درجهى اوّل به شما برادران و خواهران عرض میکنم، این است که این رسانهاى که در اختیار شما است ــ رادیو ــ و این بخشى که چند ساعت را فرامیگیرد، یکى از ارکان سازندگى جمهورى اسلامى است. اگر ما جمهورى اسلامى را به این معنا میدانیم که یک نظامى بر پایهى ارزشهاى نوینى و داراى یک جهتگیرى و سمتگیرى ویژهاى به سمت اهداف متعالىاى هست ــ طبعاً معناى یک نظام نو غیر از این هم نیست وَالّا انقلاب چه معنا دارد ــ که باید ارزشهاى جدیدى داشته باشد، بر اساس این ارزشها، یک هدفهایى ترسیم میشود و در جهت این هدفها مسیرهایى مشخّص میشود و زندگى یعنى تلاش در این مسیرها. اینکه [گفته شده:] «انّما الحیاة عقیدةٌ و جهاد»[3] یعنى همین.شاهدها (۲۶ پاراگراف)
مردمیترین نظام دنیا با ارتباط صمیمی مردم و مسئولان
نظام ما امروز بدون مبالغه، مردمیترین نظام دنیاست؛ یعنی ارتباط بین مردم و مسؤولان در هیچ جای دنیا اینگونه نیست. همین جلسهای که الان من و شما داریم و مسؤولانِ دیگر هم دارند؛ در هیچجای دنیا چنین صمیمیت و ارتباطی وجود ندارد. دمکراسیهای معروف دنیا در واقع حکومت کارتلها و تراستها و کمپانیهای بزرگ است - که یک گوشهی آن در انتخابات اخیر امریکا خودش را نشان داد - آنها هستند که کار میکنند. در واقع مردم هیچکارهاند؛ ولو خیال کنند که در میدان هستند. ما چنین سرمایههای عظیمی داریم.قدرت اقدام و استحکام ساختار نظام در عرصههای گوناگون
بنده معتقدم که نظام جمهوری اسلامی در بخشهای مختلف - هم در زمینههای اقتصادی، هم در زمینههای اجتماعی، هم در زمینههای سیاسی و هم در زمینههای بینالمللی - نشان داده که قدرت اقدام دارد. بنیه و استخوانبندی این نظام، مستحکم است. مهمتر از این مسأله این است که پشتوانه مردمی این نظام، یک پشتوانه عظیم و بینظیر است. من بهجد اعتقاد دارم و قرائن و شواهد فراوان نیز همین را نشان میدهد؛ با اطّلاعاتی که ما از نقاط مختلف دنیا داریم، گمان میکنم بشود این طور گفت که اگر ما کشورها و دولتها و …فائق آمدن نظام بر چالشها با آرمانها و پشتیبانی مردمی در بیستودو سال
… اسلام و با مجاهدتهای خستگیناپذیری که انجام گرفته، دوران جدیدی را آغاز کرده است. این دوران جدید به دلایل گوناگونی که خودِ شما با آن آشنا هستید، دچار مشکلات است. مشکلات، یعنی چالشهای فراوان. مخصوص ما هم نیست؛ هر حکومت دیگری هم در این شرایط، این چالشها را دارد؛ منتها بسیاری از حکومتها عقبگرد میکنند، تسلیم میشوند، شکست میخورند و زمینگیر میشوند؛ اما نظام جمهوری اسلامی به فضل پروردگار توانسته با همین آرمانها، با همین روحیه و با همین پشتیبانىِ عظیم مردمی، بر همه این معارضات فائق آید و این راه را بیستودو سال با قدرت طی کند و امروز هم در کمال نشاط و تندرستی و شادابی بهسر بَرَد. عظمت این نظام اینجاست؛ منتها باید هوشیارانه به مبارزه ادامه دهد و این انشاءاللَّه تحقّق پیدا خواهد کرد.ادامهٔ حمایت از مردم فلسطین و برگزاری پرشکوه روز قدس
جمهوری اسلامی ایران نیز به حمایتهای خود از این حرکت و مردم مظلوم فلسطین ادامه خواهد داد و آیینهای روز جهانی قدس را همراه با همه مسلمانان، پرشکوهتر از هر سال برگزار خواهد کرد و امیدوار است هر روز شاهد پیروزی حق و عدالت و شکست و رسوایی باطل و اشغالگری باشیم.مقاومت دولت و ملت در برابر سلطهٔ اقتصادی، سیاسی و فرهنگی استکبار
نکته اصلیای که مورد نظر من است، این است: برادران و خواهران عزیز من! بخصوص جوانان عزیز! توجّه داشته باشید، امروز در دنیا دولتی که در کنار ملت خود با سلطه اقتصادی و سیاسی و فرهنگىِ استکبار مقابله و در مقابل آن مقاومت میکند، دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران است. امروز همه خصومت و منازعهای که شما علیه ایران در مراکز قدرت جهانی مشاهده میکنید، به خاطر همین است. بقیه حرفها بهانه است؛ حقوق بشر بهانه است؛ حرفهایی که با تبلیغاتِ خودشان در داخل منتشر میکنند، بهانه است؛ میل به دمکراسی و اشاعه مردمسالاری - که آنها ادّعا …همجهتی ملت و مسئولان و بیواهمگی از آمریکا بهسبب اتکا به مردم
… نمیکنند. حکومتهایی که از پشتوانه مردم برخوردار نیستند، به وسیله همین دستگاه سلطه جهانی تهدید میشوند. به آنها میگویند علیهتان تبلیغات میکنیم، شما را ساقط میکنیم. آنها هم برای حفظ قدرت خود - چون به ملتهایشان متّکی نیستند - تسلیم خواستههای استکبار میشوند. امروز خصوصیت ایران اسلامی این است که ملت و دولت و مسؤولان و همه آحاد کشور با یکدیگر در یک جهت حرکت میکنند. نظام جمهوری اسلامی چون متّکی به مردم است، لذا نه از امریکا و نه از هیچ قدرت استکباری دیگری هیچ واهمهای ندارد.الگو بودن ایران و نظام اسلامی برای دنیا و برای ملت فلسطین
ایران عزیز ما و نظام مقدّس جمهوری اسلامی و ملت بزرگی که در این منطقه پُرافتخار زندگی میکنند، میتوانند برای دنیا الگو باشند؛ همچنان که از بعد از انقلاب تا امروز در میدانهای مختلف الگو بودهاند. این را بدون هیچ تردیدی بدانید که ملت فلسطین همین امروز که با شجاعت کامل در حال مبارزه است، ملت ایران را و درس ایران را، درس فراموش نشدنی خود و الگوی فراموش نشدنی خود به حساب میآورد و این را، هم دوستان شما در سراسر عالم که بسیارند، و هم دشمنان شما که مراکز قدرت استکباریاند، بهخوبی میدانند. فلسطین، امروز با نام خدا به مبارزه بابرکت و پُرشکوه خود ادامه میدهد. یک بار دیگر غلبه اراده انسانهایی که دل در گرو ایمان به خدا و اعتقاد به خود دارند، بر همه قدرتهای مادّی، بارز و واضح خواهد شد. دنیا خواهد دید که ملت فلسطین در سایه استقامت، گام به گام به سمت …از مقاومترین کانونهای مقاومت در برابر نظم ظالمانهٔ جهان
نظم ظالمانهی کنونی جهان و فرهنگی که آن را پدید آورده و در عین حال از آن بشدت تأثیر پذیرفته است، برآنند که خود را بر همهی ملتها و همهی فرهنگها تحمیل کنند و با هر کانون مقاومتی بیرحمانه و کینهجویانه به ستیزهگری برخیزند. امروزه نظام مقدس جمهوری اسلامی یکی از مقاومترین این کانونها و به گمان من، مقاومترین آنهاست. این مقاومت، نه بر اثر عصبیت جاهلانه و کوتهنظرانه، بلکه از سر معرفت و اصالت و احساس مسؤولیت است.تجربهٔ موفق تشکیل نظام سیاسی بر اساس تعالیم دینی
امروز دنیا تجربهی موفق تشکیل نظام سیاسی براساس تعالیم دینی را در ایران اسلامی در برابر چشم خود دارد. بزرگترین چالش جمهوری اسلامی خنثی کردن مشکلاتی است که از سوی قدرتطلبان بزرگ دنیا بر آن تحمیل میشود. آنان مایل نیستند در این نقطه از جهان نیز هیچ مانعی بر سر راه تحمیلها و ستمگریها و افزونطلبیهای آنان خودنمایی کند.قویتر شدن نظام در ۲۱ سال و حفظ اعتماد مردم و استقلال
این تجربه از نظر مسلمانهای دنیا، تجربه موفّقی بود. شعارهایی که دشمنان ما میدادند، این بود که این تجربه پنج سال هم دوام نمیآورد؛ میگفتند دو سال هم دوام نمیآورد! بیست و یک سال است که از عمر نظام اسلامی میگذرد و در دنیا همه اعتراف دارند که امروز از ده سال پیش، و ده سال پیش از اوّل انقلاب، به مراتب قویتر است؛ اعتماد مردمی و رابطه با مردم را حفظ کرده، تلاش فراوان کرده، استقلال خودش را حفظ کرده و شعارهایش را به میزان زیادی تحقّق بخشیده است. البته تحقّق شعارها در هیچ جای دنیا و در هیچ شرایطی، در زمانهای کوتاه امکانپذیر نیست؛ بخصوص با این همه مخالفت و دشمنی؛ لیکن پیشرفت خوبی کرده است؛ این میشود یک الگو؛ این الگوی موفّقی است. اگر با این کنار بیایند و این را همینطور که هست، بپذیرند، در واقع برای …استحکام پایههای نظام استوار بر ایمان و عقیده و دین
طرف دیگر قضیه، استحکام پایههای جمهوری اسلامی است. اینجا نظام سیاسی بهگونهای است که بر ایمان و عقیده و دین و عواطف استوار است. این رابطهای که امروز بین این خدمتگزار شما و شما جوانها در این منطقه و در دیگرِ مناطق کشور وجود دارد، این پیوند مستحکمی که بین مسؤولان و مردم در سرتاسر کشور وجود دارد، یک چیز بدیع و جدید و بیسابقه و بینظیری است. هیچجا اینطور نیست. این پیوند، یک پیوند …نظامی جوان، منعطف، پرتلاش و مردمی، متفاوت با نظام کمونیستی
سوم اینکه نظام اسلامی، نظام کمونیستی نیست؛ نظام اسلامی است؛ نظامی جوان و منعطف و پُرتلاش و مردمی است. من آن روز به آقای خاتمی عرض میکردم که هیچ نظامی در دنیا - حتی دمکراسیهای غربی؛ چه در امریکا، چه در فرانسه، چه در جاهای دیگر - نمیتواند ادعا کند که مثل نظام ما مردمی است؛ برای خاطر اینکه در دمکراسیهای غربی عدّهای پای صندوقهای رأی میآیند و رأی میدهند. مثلاً …تنها کشور تسلیمنشده در برابر زورگویی و فشار آمریکا
… را وادار به تملّق و تواضع و تعظیم و تسلیم کنند. امریکاییها به رؤسای کشورهای آفریقایی، آسیایی و امریکای لاتین اینطور تفهیم کردهاند که برای زندگی کردن، هیچ چارهای نیست، مگر تسلیم شدن در مقابل امریکا و سیاستهای آن. بسیاری از آنها هم این را قبول کردهاند! تنها یک کشور، یک ملت و یک دولت در دنیا است که زیر این بار نرفته و میگوید ما کاری به کار امریکا نداریم؛ اما حاضر هم نیستیم تسلیم زورگویی و فشار و تحمیلِ سیاستها و روابط امریکا شویم. آن کشور، جمهوری اسلامی ایران است.الگوی حقیقی اسلام برای مردم جهان در صورت تحقق عدالت
… انسانها اهمیت دارد - اجرا کنند. در هزینه بیتالمال، در استفاده شخصی، در عزل و نصب و در همه کارهایی که یک مسؤول در قوای سهگانه - چه در قوّه مجریّه، چه در قوّه قضایّیه و چه در قوّه مقنّنه - میتواند انجام دهد، باید هدف، اجرای عدالت؛ و روش، روشِ عادلانه باشد. اگر اینطور شد - که در هر بخشی از بخشهای این کشور و این نظام به تحقّق عدالت همت گماشته شد و کسانی دنبالش را گرفتند و عدالت در دسترس بود و مردم طعم آن را چشیدند؛ در همه بخشهای زندگی باید سعی کنیم اثری از بیعدالتی نماند - آن روز است که جمهوری اسلامی خواهد توانست به همه مردم دنیا و به همه امتهای اسلامی، به عنوان الگوی حقیقی اسلام، خودش را نشان دهد.اتکای اقتدار نظام به عواطف، آرا و ایمان مردم
… روزافزون جمهوری اسلامی، آهنگ حملات خود را نسبت به این نظام، پُرشتابتر و تندتر کرده است. از دو سه طریق حمله به نظام جمهوری اسلامی را پیش میبرند، شاید بتوانند ضربهای بزنند؛ و چون میبینند که ضربهها کاری نیست و اثری نمیکند، مرتّب در روشهایشان تجدید نظر میکنند. اقتدار این نظام که به عواطف و آراء عمومی و ایمان مردم متّکی است، دشمن را سراسیمه کرده؛ اما هنوز از میدان خارج نشده است. دشمن هنوز توطئه میکند و تا مدتها توطئه خواهد کرد. ما باید بیدار باشیم و همچنان که دشمن روشهای دشمنىِ خود را تغییر میدهد، هوشیاریهای خودمان را زیاد کنیم؛ هم همه آحاد این مردم عزیز - خوشبختانه مردم ما، جوانهای ما، قشرهای مختلف …خروج از انزوا و قرار گرفتن در محور توجه مردم جهان
امروز هم خوشبختانه این راه در دنیا مطرح است. ما امروز دیگر در تنهایی نیستیم، در عزلت نیستیم. امروز ما در مرکز و محور توجّه مردم جهان -بخصوص کشورهای اسلامی- هستیم. راه، راه خوشعاقبت و راه روشنی است؛ با تلاش مسئولین، با امید مردم، با پشتیبانی قشرهای مختلف مردم، بایستی قدمبهقدم این راه را طی کنیم و پیش برویم؛ البتّه راه کوتاهمدّتی نیست امّا همان راهی است که بالاخره به نجات بشریّت منتهی خواهد شد؛ این همان راهی است که …تحمل و کرامت نظام در برابر کسانی که به نام آزادی به ریشهٔ آن تیشه زدند
… نیستند، به آزادی ضربه میزنند. اینها طرفدار آزادی نیستند. اینها به آزادی خیانت میکنند. آزادی نباید وسیله قانونشکنی و تیشه زدن به ریشه نظام جمهوری اسلامی باشد. در شرق و غرب عالم، هیچ نظامی کسانی را که تیشه برمیدارند و به ریشه آن نظام میزنند، پذیرایی نمیکند؛ اما جمهوری اسلامی این کرامت را کرد. مدتی طولانی کسانی به نام آزادی، با ایمان و دلبستگیهای مردم هر کار خواستند، کردند. جمهوری اسلامی هم - حال به هر دلیلی - سکوت کرد؛ نظام هم تحمّل و به تعبیری کرامت کرد.اهتمام به مسائل مسلمانان
جمهوری اسلامی ایران به مسائل مسلمانان اهتمام دارد. با توجّه به اکثریّت بزرگ مسلمانان در نیجریه، ما معتقدیم پیروان ادیان مختلف میتوانند در یک کشور بهخوبی با یکدیگر زندگی کنند، همانگونه که اقلّیّتهای مذهبی در جمهوری اسلامی ایران با کمال راحتی و آسایش زندگی میکنند و نمایندهی جداگانهای …الگوی تقلیدکردنی شدن ایران اسلامی برای ملتها و دولتها در آینده
توصیه من این است: در راه خدا، برای خدا و با وحدت کامل، تلاش خودتان را - هم مسؤولان، هم مردم - دنبال کنید و به شما میگویم که پروردگار متعال با شماست و آینده متعلّق به شماست و شما جوانها روزی را خواهید دید که ایران اسلامىِ شما به فضل پروردگار برای کشورها و ملتها و دولتها یک الگوی تقلیدکردنی خواهد بود.رسمیت یافتن شعار توحید و معنویت پس از دوران فراموشی آن
شعارهایی که امام زمان علیهالصّلاةوالسّلاموعجّلاللَّهتعالیفرجه بر سر دست خواهد گرفت و عمل خواهد کرد، امروز شعارهای مردم ماست؛ شعارهای یک کشور و یک دولت است. این خودش یک گام بسیار بلندی به سوی اهداف امام زمان است. روزی شعار توحید، شعار معنویت و شعار دینداری، در دنیا منسوخ شده بود؛ سعی کرده بودند به طور کلّی آن را به دست فراموشی بسپارند؛ اما امروز در این منطقه عالم، این شعارها، شعارهای رسمی حکومت است؛ شعارهای رسمی اداره کشور و آحاد ملت است؛ علاوه بر این، این شعارها آرزوی ملتهای مسلمان در بسیاری از کشورهای دنیاست؛ و این شعارها یک روز تحقّق پیدا خواهد کرد.پیشتازی همیشگی دولت جمهوری اسلامی در انجام وظیفه نسبت به فلسطین
ملت عزیز ما مسأله فلسطین را با همه وجود درک کرده است؛ ظلمی را که به دنیای اسلام شده، احساس کرده است؛ وظیفهای را که خودش در این زمینه دارد، درک کرده است. دولت جمهوری اسلامی، همیشه در این قسمت پیشتاز بوده است؛ احساس وظیفه کرده است و آنچه را که میتوانسته، انجام داده است. یقیناً این، نتایج بزرگی به دنبال خواهد داشت و ما امیدواریم - نشانههایش را هم میبینیم - که تدریجاً دولتهای اسلامی بعضی حقایق را بیشتر لمس میکنند؛ بعضی به متن قضیه نزدیکتر میشوند و راه را به سمت آنچه که وظیفه امت اسلامی است، نزدیکتر میکنند.عزت جمهوری اسلامی در دنیا
امروز جمهوری اسلامی در دنیا عزیز است. مسئولان جمهوری اسلامی به خاطر همین پیوندی که با مردم دارند، عزیزند. این را رؤسا و مسئولان کشور میدانند و به فضل پروردگار به آن پایبندند؛ اما بعضی افراد با ظرفیتهای کم، با شخصیتهای کوچک، با دلبستگیهای گوناگون مادّی و احیاناً با کجسلیقگی - کج سلیقگی را هم در …ناکامی دشمنان در جنگ با نظام و قویتر شدن آن
اولاً یک دلیل بزرگ این است که تا امروز ما توانستهایم از خودمان دفاع کنیم. معروف است که میگویند «قویترین دلیل بر امکان هر شیئی، وقوع آن شیء است». هیچکس نباید گمان کند که این دشمنانِ سوگند خورده نمیخواستند با انقلاب و نظام اسلامی بجنگند؛ چرا میخواستند؛ همه تلاششان را هم به کار بردند؛ اما ما زندهایم و هستیم و قویتر هم شدهایم. امروز روحیه و نشاطمان از گذشته هم بیشتر است؛ تر و تازگی و طراوت عمومی و ملیمان هم از گذشته بیشتر است؛ این دلیل بر این است که نتوانستهاند.مواضع صریح دربارهٔ فلسطین و پیروی برخی کشورها از شعارهای آن
البته همینجا من عرض کنم، ملتهای مسلمان در سرتاسر دنیا دلبسته این حادثه بسیار مهمی هستند که امروز در سرزمین اشغالشده و مغصوب و مظلوم فلسطین در جریان است. اگرچه در قطعنامه کنفرانس اسلامی حرفهای نسبتاً خوبی زده شده است - که البته بخش مهمی از آن به خاطر این است که کشور جمهوری اسلامی ایران در این قضایا کاملاً صریح و قاطع اظهار نظر میکند و بعضی از کشورهای اسلامی هم به دنبال شعارهای جمهوری اسلامی حرکت میکنند - اما به دنبال این حرفها حتماً باید عمل باشد. باید دولتهای مسلمان نسبت به مبارزان فلسطینی، نسبت به مردم فلسطین و نسبت به کسانی که در خیابانهای فلسطین مورد فشار صهیونیستهایند، احساس مسؤولیت کنند؛ هر گونه کمکی که میتوانند، باید به آنها برسانند. جمهوری اسلامی ایران در این زمینه سخن خود را گفته است، اما از …آسیبپذیری دشمنان و استحکام نظام جمهوری اسلامی
… او را بیشتر اسیر خواهد کرد. هر کار بکنند، خواهند خورد: نرمش نشان دهند، بهگونهای میخورند؛ سختی و شدّت نشان دهند، بهگونهای میخورند؛ مذاکرات سازش را دنبال کنند، بهگونهای ضربه میبینند؛ متوقّف و تعطیل کنند، بهگونهای ضربه میبینند. این قلاّب، گیر کرده است. بنابراین، آنها آسیبپذیرند و نظام جمهوری اسلامی مستحکم است.نمونهٔ بارز تجدید حیات اسلامی در میان ملت ایران
… امروز زمینه برای حرکت اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام فراهم است. امروز در مقابل فساد دنیای مادّی غرب، فهمِ حقیقتِ توحید اسلامی برای ملتهای مسلمان، دشوار نیست. امروز روزی است که باید علما و متفکران اسلام، حرکت و تلاش کنند تا دلها را با حقیقت اسلام آشنا نمایند؛ امت اسلامی را به زمینه تجدید حیات اسلامی که بحمداللَّه مقدّمات آن فراهم شده و نمونههایی از آن در اطراف عالم به وجود آمده است و نمونه بارزی از آن در این کشور، در میان ملت بزرگ ایران - با تشکیل نظام جمهوری اسلامی - تحقّق پیدا کرده است، نزدیک کنند.