جمهوری اسلامی از لحاظ معنای تحتاللفظی به معنای این است که این حکومت، بر دو پایه استوار است: یکی «جمهور مردم»، یعنی آحاد مردم و جمعیّت کشور هستند که امر ادارهی کشور و تشکیلات دولتی و مدیریّت کشور را تعیین میکنند؛ و دوّم «اسلامی»، یعنی این حرکت مردم بر پایهی تفکّر اسلام و شریعت اسلامی است؛ و این یک امر طبیعی است. در کشوری که اکثریّت قریب به تمام آن، مسلمان هستند ــ آن هم مسلمان مؤمن و معتقد و عامل، که در طول زمان این ایمان عمیق خودشان به اسلام را ثابت کردهاند و نشان دادهاند ــ اگر حکومتی مردمی است، پس اسلامی هم هست. مردم اسلام را میخواهند؛ این از روز اوّل گفته شد و در طول سالهای متمادی تجربه شد؛ و امروز هم واضحترین حقیقت در نظام ما این است که آحاد مردم و تودهی مردم از نظام حاکم بر کشور میخواهند که مسلمان باشد و مسلمانی عمل کند و اسلام را در جامعه تحقّق ببخشد. خب، این حکومت و این نظام با این نام در دنیا اعلام شد و تشکیل شد؛ مردم هم رأی دادند. رأی را هم ـ همانطور که عرض کردم ـ در حقیقت مردم به اسلام دادند؛ نام جمهوری اسلامی را حاکی از اسلام دانستند، لذا آرائشان را به نام «جمهوری اسلامی» به صندوق ریختند.جمهوری اسلامی
نامهای دیگر: نظام جمهوری اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی و هویت، ساختار و سیر آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
بنابراین، آنجا مسألهی مذهب، مسألهی اول نیست که ما بگوییم مذهبت چیست؛ نه، ما میخواهیم آن روحانیونی که در آنجا هستند، در خط صحیح جمهوری اسلامی حرکت بکنند؛ این هدف است. خط صحیح جمهوری اسلامی چیست؟ اداره و هدایت صحیح مردم، به رشد رساندن و به تکامل الهی رساندن مردم؛ تا آن حدی که خدای متعال مقدوراتش را در اختیار ما گذاشته و ما میتوانیم انجام بدهیم؛ این مقصود اصلی است؛ لذا بایستی با آقایان با این دید روبهرو شد.آن چیزى که من در درجهى اوّل به شما برادران و خواهران عرض میکنم، این است که این رسانهاى که در اختیار شما است ــ رادیو ــ و این بخشى که چند ساعت را فرامیگیرد، یکى از ارکان سازندگى جمهورى اسلامى است. اگر ما جمهورى اسلامى را به این معنا میدانیم که یک نظامى بر پایهى ارزشهاى نوینى و داراى یک جهتگیرى و سمتگیرى ویژهاى به سمت اهداف متعالىاى هست ــ طبعاً معناى یک نظام نو غیر از این هم نیست وَالّا انقلاب چه معنا دارد ــ که باید ارزشهاى جدیدى داشته باشد، بر اساس این ارزشها، یک هدفهایى ترسیم میشود و در جهت این هدفها مسیرهایى مشخّص میشود و زندگى یعنى تلاش در این مسیرها. اینکه [گفته شده:] «انّما الحیاة عقیدةٌ و جهاد»[3] یعنى همین.شاهدها (۶۰ پاراگراف)
استحکام نظام بهدلیل مردمی بودن آن
نتیجهاش چیست؟ نتیجه این است که نظام، نظام مستحکمى است؛ زیرا نظامِ مردمى است. آن چیزى که بهوسیلهی ابرقدرتها قابل از بین رفتن است، عبارت است از یک حکومتى که متّکى به مردم نیست. آن چیزى که بهوسیلهی عوامل سازمان جاسوسى آمریکا در یک کشور قابل برداشتن و گذاشتن است، یک حکومتى است یا یک دولتى است که با مردم رابطهاى نداشته باشد و …پیدایش نظامی بر پایهٔ معنویت و اسلام در دنیای ضدمعنوی، آغاز معجزه
آنوقت در یک چنین دنیایى، در آن خلاصه و نتیجه و زمینهی نهایىِ این همه تلاش ضدّمعنوى، آن هم در یک نقطهی حسّاس، یک حکومتى و یک نظامى به وجود میآید بر اساس معنویّت و اسلام. این همهی معجزه نیست؛ آغاز معجزه است. به وجود آمدن این حکومت و استقرار و حرکت تکاملى این نظام دینى در طول این ده سال -که ما در این ده سال لحظهبهلحظه پیش رفتیم؛ اگر کسى تصوّر کند ما در این دهساله یک لحظه متوقّف بودهایم، اشتباه است؛ در این ده سال ما لحظهبهلحظه پیشروى داشتهایم، حرکت به جلو …تشکیل حکومت اسلامی در دنیای مادی، کاری شبیه معجزه
… مایهی لطافت عرفانى و آن سوختهحالىِ مخصوصِ یک انسان عارف دلباخته. خب این بزرگوار با آن روح عرفانى، همان کسى است که صدایش قویترین صداها علیه استکبار جهانى بود؛ یعنى لطافت روحى همراه میشود با قوّت اراده، آنچنان که بزرگترین کارهاى روزگار ما را انجام داد. واقعاً تشکیل جمهورى اسلامى فقط تشکیل یک حکومت جدید و از بین بردن یک حکومت قدیم نبود؛ خیلى مشکلتر از این بود؛ [کسى] در دنیایى که همهچیز در جهت مادّیّت است و الان شاید حدود دویست سال است که بهطور برنامهریزیشده علیه دین -و بخصوص در میان ادیان، اسلام- دارد کار میشود، در یکى از حسّاسترین نقاط دنیا یک حکومت اسلامى بیاید درست کند، واقعاً یک چیز معجزآسایى بود؛ بدون مبالغه، یک چیزِ شبیه معجزه بود. و این بزرگوار با آن قوّت ارادهی خودش توانست همهی این نیروهاى عظیم مردمى را به کار بگیرد و این معجزه را تحقّق ببخشد؛ البتّه به کمک پروردگار. خیلى مهم است که آن روح لطیف، با این قوّت اراده و با آن استقامت در راه، در طول سالهاى متمادى مبارزه -با این همه …نمونهٔ ایستادگی شجاعانه در برابر زورگویی قدرتمندان برای ملتها
البتّه ملّتها دلخونند؛ در این شکّی نیست. ملّتها در سطح عالم، آمادهی مقابلهی با این زورگوییها هم هستند، نه اینکه نباشند، امّا احتیاج دارند به امید، احتیاج دارند به راهنمایی و رهبری، احتیاج دارند به یک نمونه تا ببینند که میشود در مقابل استکبار جهانی ایستادگی کرد. این نمونه، امروزْ ایران اسلامی است. در هر جای دنیا که شما نگاه کنید، دولتی که در مقابل زورگوییها و قلدریها -که از طرف قدرتمندان به ظهور میرسد- شجاعانه و قاطع بِایستد، غیر از جمهوری اسلامی ایران، ما سراغ نداریم؛ غیر از ملّت ایران ملّتی که یکپارچه ایستاده باشد در مقابل زورگوییهای قلدرهای عالم، ما دیگر سراغ نداریم و نیست. و البتّه این به برکت اسلام است؛ اسلام نابی که مردم ما آن را با همهی وجودشان لمس کردند و بدان ایمان آوردند و بحمدالله تا حدود زیادی به آن عمل کردند، این قدرت را و شجاعت را و جرئت را به شما مردم و به مسئولین شما داده که در مقابل زورگوییها بِایستید.امروز …تمرکز فشار دشمنان بر جمهوری اسلامی بهسبب تضمین عظمت اسلام در آن
… که براى اسلام نافعتر است، از نظر دشمنان اسلام مبغوضتر است؛ امروز هر چیزى که بیشتر در جهت عظمت اسلام است، بیشتر هم مورد تهاجم دشمنان اسلام است؛ این یک معادلهی قطعى است.شما ببینید امروز فشار دشمنان اسلام بر روى کدام نقطه از دنیاى اسلام از همه جا بیشتر است؛ همان قدرتها و همان دشمنانى که امروز به بعضى از سلاطین و رؤساى کشورهاى مسلمان دست دوستى و صمیمیّت دادهاند و با همهی وجود از آنها دفاع میکنند و پول و سلاح و تجهیزات و تبلیغات را در خدمت آنها قرار دادهاند، امروز علیه جمهورى اسلامى و نظام اسلامى و ایران اسلامى، با تمام وجود خودشان در حال تلاش و کوششند. چرا؟ چون فهمیدهاند که عظمت اسلام در جمهورى اسلامى و در نظام اسلامى و در این جامعهی اسلامى تضمین خواهد شد و تعقیب خواهد شد.حقانیت نظام بهسبب پایبندی به اسلام و توجه به مصالح مردم
پس ببینید! در سیاستها، در حکومتها و در نظامها، میل مردم، صلاح مردم، خواست مردم و شوق مردم، یکى از ملاکات حقّانیّت است. نظام جمهورى اسلامى ایران یک حکومتى است که این کشور را اداره میکند؛ قبل از آن دهها حکومت این کشور را اداره کردند. ما که میگوییم این حکومت حق است و آن حکومتها باطل بودند -غیر از جنبهی اسلامى و پابندى و تقیّد بهصورت مبنائى به اسلام در این حکومت- مسئلهی مصالح مردم و خواست مردم است.شما به حکومتهایى که در طول این چند صد سال در ایران بودهاند، از حکومت منحوس و وابسته و فاسد پهلوى، تا حکومت ضعیفِ وابستهی بیعرضهی بیلیاقتِ قاجارى، تا حکومتهاى قبل از قاجار -که بعضى نامونشان هم دارند، عنوان فاتح هم دارند- نگاه کنید؛ ببینید در کدامیک از این حکومتها مردم ایران و آحاد ملّت ایران نسبت به اولیاى حکومت، احساس علقه و رابطه میکردند؟ خواهید دید در هیچکدام چنین وضعى وجود نداشته؛ مردم جدا بودند، آنها هم جدا بودند؛ سیاست خارجى را تنظیم میکردند، مردم خبر هم نداشتند و علاقهاى هم به …حقانیت نظامی که مردم آن را پدید آورده و به آن عشق میورزند
نظامى که آحاد مردم آن، خودشان دست به دست میدهند، آن را به وجود میآورند، بعد به به وجود آورندهی آن نظام با همهی وجودشان عشق میورزند -اگر اینها را در زمان حضرت امام (رضوان الله علیه) میگفتیم، آنوقت یاوهگویانى بودند که بگویند، نخیر اینجور نیست، مردم به امام عشق نمیورزند؛ لکن رحلت این بزرگوار و آن حوادث عظیم، واقعیّتها را نشان داد؛ ده سال و چند ماه امام در میان ما مردم زندگى کرد، در تمام این لحظات، آحاد این مردم به آن مرد بزرگ عشق ورزیدند؛ هرچه گفت، آن را دین خودشان دانستند و فریضهی الهى فرض کردند- خب چنین نظامى حق است، مردم آن را میخواهند، چون براى مردم است نه بر مردم، چون آنها را به راه حق و هدایت میکشاند. درحالیکه شما میدانید در این ده سال، سختترین حوادث بر این ملّت وارد آمد. جنگ هشتسالهاى در همین ده سال بر مردم وارد آمد و تحمیل شد. چقدر مردم شهید دادند؛ چقدر جوانها معلول شدند و از سلامتى محروم شدند؛ چقدر بر اثر فشار اقتصادى و محاصرهی اقتصادى دشمنان …استقرار و نیرومندی نظام محصول تلاشهای رزمندگان در جنگ
دوّمین جایى که کار شما باقى است، عبارت است از همین وضع موجود شما. مگر شما نمیگویید که جمهورى اسلامى یک نظام مستقرّ نیرومندى است؛ خیلى خب، این مستقر بودن و نیرومند بودن عبارت است از یک مجموعهاى -یا بگویید یک محصولى- که در ذات آن و در خلال آن، کار آن روز شما موجود است؛ اگر آن کار نبود، این مجموعه امروز نبود. مثل آن دانهاى که شما در زمین مینشانید و یک درخت سیب میشود و در همهی میوههایى که در این درخت سیب وجود دارد، به نحوى این دانه وجود دارد؛ اگر آن نبود، هیچ یک از اینها نبود.پرچم دعوت مسلمانان و کشوری که قانون اسلام را پیاده کرده است
پس دشمن طرق مختلفى را براى ایجاد شکاف بین جامعهی اسلامى به کار میزند؛ همیشه میزد، [امّا] امروز بیشتر؛ چون امروز در دنیاى اسلام، یک پرچمِ بلندى و یک صداى رسایى هست که همهی مسلمین را به گرد خود دعوت کند و جمع کند و آن پرچم جمهورى اسلامى است؛ در سابق نبود. امروز بهطور طبیعى دلهاى مسلمانها در اقطار[5] عالم میتپد براى آن دولت و کشورى که شعارش اسلام است و عملاً قانون اسلام را در کشورش پیاده کرده و قانون اساسیاش تصریح میکند که هر قانونى برخلاف اسلام بود، اصلاً قانونیّت ندارد، و آن جمهورى اسلامى ایران است. جاى دیگرى امروز با این قاطعیّت و جدّیّت دنبال احکام اسلامى نیست. ملّتها چرا؛ ملّتها همه جا مسلمانند، همه جا عاشق اسلامند، همه جا آمادهی براى عمل به اسلامند؛ امّا سیاستها و نظامها و دولتها نه. اگر به نام اسلام هم شروع کردند، وقتى با امواج شدید تهاجمهاى جهانى …امالقرا و مرکز حقیقی اسلام و عامل وحدت مسلمانان
و این براى ما محسوس و ملموس است که علّت فشار، اسلام است. خب، مسلمانهاى عالم این را میفهمند، احساس میکنند که اینجا امّالقراى اسلام است و اینجا وطن اصلى و مرکز حقیقى اسلام است، لذاست که دلهایشان براى جمهورى اسلامى و نظام جمهورى اسلامى میتپد و به این شوق پیدا میکنند؛ این خودش یک عامل وحدت است. استعمار با توجّه به اینکه این عامل وحدت، امروز وجود دارد، سعى میکند شکافها و اختلافها را از طرق مختلف به وجود بیاورد: از طرق قومى؛ از طرق مذهبى؛ شیعه و سنّى؛ در بین اهل تسنّن مکتب فلان مدرسه، مکتب فلان مدرسهی دیگر، اهل حدیث، اهل فلان؛ در بین شیعه با اسمهاى …نعمت بزرگ حاکمیت دین و آزادی از زورگویی قدرتها
ما ملّت ایران نعمت بزرگى را به دست آوردیم که عبارت بود از نعمت جمهورى اسلامى و حاکمیّت دین و آزادى؛ آزادى از زورگویى قدرتهاى بزرگ. یک روزى بود در این کشور که سفیر آمریکا و سفیر انگلیس با سران کشور ملاقات میکردند و سیاست خارجى را، سیاست نفتى را، سیاستهاى اقتصادى را به آنها دیکته میکردند و خارج میشدند. روزى بر کشور ما گذشت در این صد سال اخیر -مخصوصاً در پنجاه شصت سال اخیر- که ملّت ایران …سخن گفتن با دنیا از موضع قدرت و نبود احساس ضعف
ما به برکت امام، امروز میتوانیم با قدرت از موضع قوّت و قدرت با دنیا حرف بزنیم. هیچ کس در دنیا نباید تصوّر کند که جمهورى اسلامى اندکى و سرسوزنى در خود احساس ضعف میکند. ما امور داخلى خودمان را به فضل پروردگار با قوّت و اعتماد به نفْس کامل پیش خواهیم برد. کار هم براى انجام دادن زیاد داریم. ارتباطات خارجى را تا آنجایى که براى اسلام و مسلمین و براى ملّت ایران و انقلاب ما و جمهورى اسلامى ما مقرون به صلاح و صرفه است و منطبق با اصول ما است، با قوّت و قدرت و از موضع بالا پیش خواهیم برد و محکم خواهیم کرد. هیچ دولتى …جامعهٔ نمادین و چهرهٔ بیرونی اسلام در نگاه ناظران جهانی
اینجا از نظر ناظران جهانى، درحقیقت عَلَم اسلام و قبّةالاسلام و مظهر اسلام و خلاصه، جامعهی نمادین اسلام است؛ واجههی[4] بیرونى اسلام اینجا است. ما اگر ضعیف عمل کنیم، بد عمل کنیم، نتوانیم احکام اسلامى را پیاده کنیم، نتوانیم عدالت اجتماعى را استقرار ببخشیم، نتوانیم استعدادها را جوشان کنیم و از آنها استفاده کنیم، نتوانیم اخلاق اسلامى را در جامعه رایج کنیم، نتوانیم روابط انسانها را بهصورت مطلوبى استقرار …پرهیز از جدایی نظام از انقلاب مانند کشورهای بهاصطلاح انقلابی
نکتهی اوّل و اصلى که براى شما هیچ جدید نیست، این است که نظام جمهورى اسلامى، مادامى که با انقلاب همراه است، نباید لحظهاى تصوّر کند که تهدیدى متوجّه آن نیست. خدا نکند آن روزى که سرنوشت جامعهی ما و انقلاب ما مثل بعضى از این کشورهاى بهاصطلاح انقلابى -که اسمشان انقلابى است، امّا برایشان در میدان سیاست هیچ مسئلهی انقلابیاى، هیچ مشکل انقلابیاى مطرح نیست و مثل کشورهاى دیگر با همه رابطه دارند، با همه همخوانى دارند، چیزى به نام آرمان برایشان مطرح نیست؛ اسمشان هم انقلابى است- به آنجا برسد که جمهورى اسلامى از انقلاب جدا بشود و انقلاب اسلامى دیگر با آن نباشد.اگر فرض ما این است که جمهورى اسلامى را توأم و آمیختهی با انقلاب اسلامى فهمیدهایم و قبول کردهایم و قبول داریم، پس بایستى فرض ما بر این باشد که دشمنى و تهدید براى این انقلاب -که مثل روحى در کالبد این جمهورى وجود خواهد داشت- همواره متصوّر است و همیشه یک نیرویى که از انقلاب دفاع باید بکند، لازم است. البتّه آن نیرو، همهی ملّتند؛ امّا همهی ملّت که مسلّح نیستند. آن سازمان مسلّحى که بر خود حتم باید بکند که از انقلابى که همچون روحى در کالبد این جمهورى است، دفاع بکند، کیست و چه کسى میتواند باشد؟استحکام و تثبیت نظام در جهان به برکت ایمان و وفاداری مردم
من به شما عرض کنم، بحمدالله امروز در سطح عالم، نظام جمهورى اسلامى بهعنوان یک نظام مستحکم و تثبیتشده و کاملاً جاافتاده معرّفى شده و این از برکت ایمان قوىّ مردم و -بخصوص در این حادثه- از برکات وفادارى عموم قشرهاى مردم نسبت به امام و نسبت به انقلاب بود که دشمن را حقیقتاً دچار حیرت کرد. خیلى از نظامها ظاهرِ مستحکم و باطنِ پوکى دارند و به تشر و قدرت ظاهرى و قبض و بسط حکومتى وابستهاند. مردم -یعنى آن مبناى حقیقى قدرت- در آن نظامها مطلقاً حذف شدهاند و حضور ندارند؛ هرچه هم ظاهرِ آنچنان نظامهایى ظاهر باثباتى باشد، باطنِ پوکى خواهد داشت. غالب …خصومت دشمن نشانهٔ قدرت جمهوری اسلامی و احساس خطر استکبار از اسلام
… مقیّد و مواظب به قوانین بینالمللى و مدّعى خیلى ادّعاهاى بزرگ- روز روشن، جلوى چشم همهی خلایق و در دید رادارها و دوربینها و اخبار گوناگون مردم عالم از داخل ناو خود میزند یک هواپیماى مسافرى را ساقط میکند؛ فقط به این خاطر که متعلّق به ایران اسلامى است! این نشاندهندهی این است که این اسلام، پایههاى کفر و استکبار جهانى را لرزانده. این نشاندهندهی این است که سران کفر و استکبار جهانى حقیقتاً از اسلامى که امروز پرچم آن به دست جمهورى اسلامى و به دست ملّت ایران است، احساس خطر میکنند، در آن قدرت میبینند. پس ما قوى هستیم. پیام ناخودآگاه خصومتهاى دشمن، عبارت است از قدرت جمهورى اسلامى.شکست تبلیغات دشمن دربارهٔ زوال نظام و استواری آن چون شجرهٔ طیبه
در طول این ده سال دائماً در تبلیغاتشان سعى کردند جمهورى اسلامى را متزلزل، لرزان، روبهزوال در همین یکى دو ماهه و همین چند وقته نشان بدهند؛ امّا عمل آنها نشان میدهد که جمهورى اسلامى آن کلمهی طیّبه و آن شجرهی طیّبهاى است که «اَصلُها ثابِتٌ وَ فَرعُها فِی السَّماّْءِ × تُؤتیِّ اُکـُلَها کُلَّ حینٍـ بِـاِذنِ رَبِّهـا».[9] امام بزرگوار ما، با آن قلب نورانى، با آن ذهن روشن، این قدرت را بارها و بارها تکرار کرده بود و یک بار دیگر در هنگام ارتحال ملکوتىِ آن زادهی پیغمبران و دنبالهروِ انبیاى الهى، روشن و واضح شد.برادران و خواهران! هدفهاى ما روشن است. هدفهاى ما در اسلام خلاصه میشود. اسلام فقط یک اعتقاد نیست؛ اسلام زندگى طیّبهی انسانها است. وقتى ما میگوییم حیات اسلامى و نظام اسلامى، یعنى آن نظامى و آن حیات طیّبهاى که همهی خیراتى که انسان به آنها علاقهمند است، در آن هست؛ یعنى صفاى …تجسم انقلاب و جدا نبودن انقلاب از نظام جمهوری اسلامی
… موجودیّت انقلاب کارِ اوّل ما است. وقتى میگوییم انقلاب، تجسّم انقلاب در کشور ما، همین نظام جمهورى اسلامى است. لذا امام مکرّر میفرمودند که حفظ نظام واجبترین فرایض است.[3] درست است؟ این همان چیزى است که گفتیم یادمان بیاید که امام از ما چه میخواستند: حفظ نظام. انقلاب، جداى از نظام جمهورى اسلامى نیست. نباید کسى خیال کند ما یک نظام جمهورى اسلامى داریم و یک انقلاب و اینها از هم جدا هستند؛ ابداً. تجسّم انقلاب، همین نظام جمهورى اسلامى است؛ همین چیزى است که یک روز همهی گردنکلفتها و قلدرهاى دنیا علیه آن دست به دست هم داده بودند؛ امروز هم هنوز دلشان صاف نیست و به این زودیها صاف هم نخواهد شد، ارتجاع با آن مخالف است، استکبار با آن مخالف است، آمریکا مخالف است، اسرائیل مخالف است، سرمایهدارهاى …عزم جمهوری اسلامی بر ادامهٔ حرکت به سوی اهداف الهی با اتکال به خدا و پشتیبانی ملت
ضمن ابلاغ تشکّر و تسلیت متقابل و دعا و آرزوهاى نیک معظّمٌله (۲) براى بقا و استحکام حوزههاى علمیّه، اعلام این نکته را مفید دانستند که جمهورى اسلامى و رهبرى آن طبق هدایت امام فقید و عظیم، مصمّم است حرکت به سمت تحقّق اهداف الهى را با اتّکال (۲) به خدا و اعتماد به پشتیبانى ملّت بزرگ که درخشانترین آزمایش اعجابانگیز را در این حادثهی عظمىٰ دادهاند، با قوّت و قدرت ادامه دهد و از همهی عناصر مؤثّر اسلامى در همهی جهان، ایفاى تکلیف الهى و نقش تاریخىِ آنان را مطالبه میکند.باج ندادن به قدرتها و تنزل نکردن از مواضع حق
… طبیعت آن نظامهاى قلدر است که با هر ملّتى که داعیهی استقلال داشته باشد روبهرو بشوند. بحث این نیست که ما بهانهاى دست آنها بدهیم یا ندهیم؛ بحث این نیست که ما چهکار کنیم که دشمنان جهانخوار و غارتگرِ معروفِ ملّتها با ما مواجه بشوند یا نشوند، مسئله این نیست؛ مسئله این است که وقتى در دنیا سیستمِ سلطه حاکم است و قدرتهایى وجود دارند که جز با اِعمال سلطه بر کشورها و ملّتها ادامهی حیات برایشان میسور نیست و بناى حکومت و اقتدارشان بر این است که به ملّتها دستاندازى کنند و در کار آنها دخالت کنند و دولتها را در اختیار بگیرند و از منابع آنها استفاده بکنند و با بازار مصرفىِ آنها صنایع خودشان را بگردانند و خلاصهْ ادامهی حیات آن قدرتهاى بزرگ جز با تسلّط بر کشورهاى دیگر دنیا میسور نیست -وقتى چنین نظامى بر دنیا حاکم است که متأسّفانه هست- در این نظام هر ملّتى و هر دولتى که به وجود بیاید و بخواهد حقیقتاً مستقل زندگى بکند و باج ندهد، آن قدرتها در مقابلش قرار میگیرند.جمهورى اسلامى ایران بنا بر باج ندادنِ به قدرتهاى بزرگ دارد؛ و ثابت هم کردیم که ما به هیچ قدرتى باج نخواهیم داد، از هیچ قدرتى مرعوب نخواهیم شد، بناى بر این نداریم که براى جلب محبّت یا همکارى قدرتهاى زورگوى عالم از مواضع بهحقّ خودمان تنزّل کنیم؛ این را ما در طول این ده سال نشان دادهایم. و امام فقید عزیز بزرگِ ما مظهر مقاومت در مقابل زورگوییها بود؛ آن صلابت تاریخىِ بینظیرِ امام را همه قبول دارند. و امام مظهر این نظام بود؛ امام که چیزى جداى از این نظام نبود. امام یعنى نظام جمهورى اسلامى؛ تبلور نظام جمهورى اسلامى بود. پس چهرهی امام و صلابت …لزوم حراست همهٔ ملت و مسئولان از جمهوری اسلامی، ارزندهترین میراث امام
و عرض میکنم راه نجات، راه صلاح، راه پیروزى بر دشمنان خبیث و مکّار، راه جلب رضاى الهى و توفیق در هدفهاى الهى عبارت است از همان توصیهاى که همیشه امام عزیزمان همهی ما را، همهی ملّت ایران را به آن دستور دادند، یعنى حفظ ارتباط با خدا و توکّل به خدا و نترسیدن از دشمنان خدا و حمایت و حراست با همهی وجود از جمهورى اسلامى. این راه ملّت ایران است. تمام آحاد ملّت و مسئولین باید با همهی وجود از جمهورى اسلامى -که ارزندهترین میراث امام عزیز ما است- حراست کنند و حمایت کنند، در مقابل دشمنان هوشیار باشند، بدانند که خدا با آنها است، بدانند که دشمن با همهی کید و مکرى که دارد ضعیف است، بدانند که راه سعادت ملّت ایران همین راهى است که ما با هدایت اماممان و رهبرمان آن راه را شناختیم و در آن قدم گذاشتیم و در آن پیش رفتیم؛ بحمدالله به توفیقات زیادى ملّت ایران نائل شدند، باز هم توفیقات بیشترى در انتظار آنها است.چشمانداز چهلسالهٔ پرتوافکنی جمهوری اسلامی بر دنیای مادی
ما بحث آیندهی بلندمدت نظام اسلامی را میکنیم. شما در ذهنتان چهل سال بعد را تصویر کنید و ببینید که جمهوری اسلامی در آن سالها چگونه بر تمام دنیای ظلمانی مادّی آن روز پرتو خواهد افکند؛ «الم تر کیف ضرباللَّه مثلا کلمة طیّبة کشجرة طیّبة اصلها ثابت و فرعها فیالسّماء تؤتی اکلها کلّ حین باذن ربّها»[3] . دل مؤمن، به کمتر از این پیشرفت قانع نیست؛ «من ساوی یوماه فهو مغبون»[4] . امسالمان با سال گذشته نمیتواند مثل هم باشد؛ باید جلوتر رفته باشیم. پس …میراث امام خمینی ساختهشده بر پایهٔ ارزشهایی که او پدید آورد
… هم رفتند، چارهاى هم نیست. حالا که مقدّر بود ما زنده بمانیم، باید طاقت برخورد با این حادثهی بسیار تلخ را هم در خودمان ایجاد میکردیم و باید ایجاد کنیم. خداوند به پیغمبرش فرمود که «اِنَّکَ مَیِّتٌ وَ اِنَّهُم مَیِّتون»[4] و گزیرى از اینجور حوادث تلخ نیست. امّا میراث او در دست ما است و آن جمهورى اسلامى است، با ارزشهایى که او در این جمهورى به وجود آورد یا بهتر بگوییم با ارزشهایى که او جمهورى اسلامى را با آن ارزشها ساخت. ما مس بودیم، او ما را طلا کرد؛ او کیمیا بود، او اکسیر[5] بود، ما -خود من [هم]- زندگى معمولیاى داشتیم؛ [او] خمودگیها را تبدیل به تحرّک و تپش کرد، انسان ساخت. خود ایشان در یکى از فتوحات ارزندهاى که شماها در جبهه کرده بودید، در پیامى که دادند فرمودند …تشکیل نظامی بر مبنای ارزشهای معنوی در برابر تلاش جهانی برای انزوای آن، شبیه معجزه
زمان ما زمان حوادث بزرگ بود، هم در سطح جهان و هم بخصوص در کشور ما؛ چیزهاى خیلى عظیمى اتّفاق افتاد: یکى از آنها خود این انقلاب بود که واقعاً انقلاب ما یک پدیدهی فوقالعاده بزرگى بود؛ یکى از آنها تشکیل جمهورى اسلامى بود، یعنى نظامى بر مبناى ارزشهاى اخلاقى و معنوى و دین، درحالیکه همهی دنیا، همهی دستهاى قدرت تلاش میکردند که ارزشهاى معنوى و اخلاقى را منزوى کنند، اصلاً بکلّى به نسیان سپرده بشود، خب تشکیل نظامى بر مبناى ارزشهاى معنوى -در جوّى که همهی دنیا تلاش میکنند بکلّى ارزشهاى معنوى را کنار بزنند- واقعاً یک چیز عظیمى است، به یک معجزه شبیه است؛ تبدیل خود این ملّت از یک ملّت ضعیف، تسلیم، ستمپذیر، به یک ملّت مقاوم، شجاع، متعرّض -این استحالهی عظیمى که انجام گرفت- این چیز عظیمى بود. از اینجور چیزهاى باعظمت، ما در زمان خودمان و در کشور خودمان زیاد میبینیم.میراث امام: نظامی بر مبنای دین و معنویت و تعهد به حفظ آن
در روزگارى که بسیارى از دستهاى قدرت جهانى سعى میکردند تا معنویّت را و ارزشهاى اخلاقى را و دین را از جامعه منزوى بکنند، امام خمینى نظامى بر مبناى ارزشهاى اخلاقى و بر مبناى معنویّت و بر مبناى دین به وجود آورد. بزرگترین هنر و ابتکار امام خمینى این بود که ثابت کرد اسلام زنده است و میتواند مبناى یک نظام اجتماعى قرار بگیرد. ما میراث بزرگ حضرت امام خمینى یعنى نظام جمهورى اسلامى را با همهی ارزشها و اصول اساسى آن حفظ خواهیم کرد؛ ما در بناى جامعه و بازسازى کشور و بازسازى همهی ارزشهاى کشور تلاش خواهیم کرد. راه ما، راه امام خمینى [است] و انشاءالله به سمت آن هدفها با قوّت و قاطعیّت حرکت خواهیم کرد.رد اتهام دیکتهشدهٔ ارتجاع از سوی نظامهای مرتجع
… حقوق بشرمان و آزادیهاى فردیمان از آنچه در دنیاى بهاصطلاح دموکراسى مطرح میشود، پیشرفتهتر است. این را هم دنیا قبول دارد؛ به این تبلیغات رادیوها یا مجلّات -که پول میگیرند چیز مینویسند، ارتجاع مِرتجاع میگویند- نگاه نکنید، اینها قابل ذکر و قابل توجّه نیست. کمااینکه گاهى آدم میبیند مرتجعترین نظامهاى دنیا، نظامهایى که حتّى یک پارلمان صورى [یعنى] شکلى ندارند که اسم آن پارلمان باشد -الان نظامهایى هستند که حتّى چیزى که ظاهر آن پارلمان باشد و اسمش نمایندهی مردم باشد که دُور هم جمع بشوند آنجا و بعضیها نظر بدهند ندارند؛ یعنى طاقت این را ندارند؛ نظامشان از بس پوسیده است برنمیتابد که حتّى یک چنین چیزى در آن وجود داشته باشد- این نظامهاى اینقدر مرتجع، گاهى میگویند جمهورى اسلامى [مرتجع] یا نظام اسلامىِ مرتجع، نظام ملّاهاى مرتجع! خب پیدا است که این اصلاً یک شکل دیکتهشده است، یک فرمى است که همهی دنیا بر اساس یک تفکّر و یک پایهی تبلیغاتى -که نشستهاند روى آن فکر کردهاند، روى آن یک سیاستى را تدوین کردهاند- بنا است جزو اتّهاماتى که به جمهورى اسلامى میزنند، همین تهمت واپسگرایى و مرتجع بودن باشد. خب بگویند، آنها محلّ بحث نیست؛ ما واقعیّات را که نگاه میکنیم و آن چیزى که خود آنها به آن اعتقاد دارند و به آن رسیدهاند که در خلال بعضى از اظهار نظرها کاملاً آشکار میشود که متفکّرینِ امروز دنیا و سیاستمداران برجستهی دنیا نسبت به جمهورى اسلامى چه نظرى دارند، …دشمنی استکبار بهسبب پرچم معنویت و جاذبهٔ نظام برای ملتها
… چقدر پول خرج میکنند براى اینکه جمهورى اسلامى را با تبلیغات خودشان -تبلیغات زهرآگین، تبلیغات دروغ، تبلیغات تهمتآلود- در چشم خلایق در اطراف دنیا بد و زشت کنند. چرا اینقدر پول خرج میکنند؟ چرا اینقدر احساس احتیاج میکنند به تبلیغ علیه نظام جمهورى اسلامى؟ چون نظام جمهورى اسلامى بدون تبلیغات شوم آنها، براى ملّتها پُرجاذبه است. و من عرض میکنم که حتّى با همین تبلیغات هم جاذبهی جمهورى اسلامى در چشم ملّتها زیاد است.افتخار تحقق شعار دین و عمل به قرآن در زندگی ملت
… همان بعثت الهى است که البتّه به شکل ناقص در دست مردم وجود دارد و بعضى به سمت آن حرکت میکنند؛ امّا نفْس این شعارها در دنیا، به برکت بعثتها و بعثت آخرین -بعثت خاتم- مطرح شده. امروز ما و همهی بشر، به سمت تدیّن به مفاهیم و ارزشهاى این بعثت داریم حرکت میکنیم. و ما در جمهورى اسلامى مفتخریم که جزو انسانها و افرادى هستیم و ملّتى هستیم که شعار دین و شعار عمل به قرآن را در زندگى خودمان محقّق کردیم، آن را پیاده کردیم، و به سمت کمالِ تحقّق آن داریم پیش میرویم. ما مفتخریم که این حقیقت را شناختیم، آن را دیدیم، به آن عشق ورزیدیم، حرکت به سمت آن را شروع کردیم و به میزان زیادى پیش رفتیم. و همهی دنیا و همهی بشریّت همین راه را باید طى کنند و طى خواهند کرد. این یک نکته است.غلبه بر قدرتهای بزرگ با وجود برتری سلاح و پول آنان
بعد از وحدت مسلمین، عظمت مسلمین در عالم است. و ما در جمهورى اسلامى مقابلهی با قدرتها را امتحان کردهایم؛ ما بر قدرتهاى بزرگ غالب شدهایم؛ با اینکه آنها بیش از ما مسلّح بودند و بیش از ما پول داشتند. این به برکت ایمان به خدا بود. ایمان به خدا، به یک انسان و به یک ملّت قوّت میبخشد و همهی مشکلات را در مقابل آنها آسان میکند. در صدر اسلام، رسول مکرّم اسلام و جانشینان بزرگوار ایشان توانستند با اتّکاء به خدا، یک تمدّن عظیم تاریخى را پایهگذارى کنند. آنها هم در …پایبندی به راه دین و معیارهای اسلامی در قانونگذاری و انتخاب مسئولان
… از شهرها و روستاهاى اطراف براى مردم نان آوردند؛ یعنى همدردى کامل. اینجا مسئله، مسئلهی خشم مردم بهخاطر یک مسئلهی مادّى نبود، [بلکه] مسئلهی دین بود، مسئلهی معنویّت و خدا بود؛ و این به سَبک دیگرى در زندگى مردم اثر میگذارد و به فعّالیّتهاى مردم شکل میدهد. بعد هم وقتى انقلاب پیروز شد، حکومتى که بر اساس انقلاب به وجود آمد، یک حکومت اسلامى بود -جمهورى اسلامى- و به چپ و راست حرکت نکرد، [بلکه] در خطّ مستقیم دین باقى ماند. جمهورى اسلامى هم وقتى تشکیل شد، با گذشت زمان، راه دین را رها نکرد؛ بلکه در قانونگذارى، در انتخاب مسئولان و مجریان و در انتخاب کارگزارانِ اصلى نظام -مثل نمایندگان مجلس و دیگران- مردم درست با معیارهاى اسلامى وارد میدان شدند.