رفتن به محتوای اصلی

جمهوری اسلامی

نام‌های دیگر: نظام جمهوری اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی و هویت، ساختار و سیر آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

جمهوری اسلامی از لحاظ معنای تحت‌اللفظی به معنای این است که این حکومت، بر دو پایه استوار است: یکی «جمهور مردم»، یعنی آحاد مردم و جمعیّت کشور هستند که امر اداره‌ی کشور و تشکیلات دولتی و مدیریّت کشور را تعیین میکنند؛ و دوّم «اسلامی»، یعنی این حرکت مردم بر پایه‌ی تفکّر اسلام و شریعت اسلامی است؛ و این یک امر طبیعی است. در کشوری که اکثریّت قریب به تمام آن، مسلمان هستند ــ آن هم مسلمان مؤمن و معتقد و عامل، که در طول زمان این ایمان عمیق خودشان به اسلام را ثابت کرده‌اند و نشان داده‌اند ــ اگر حکومتی مردمی است، پس اسلامی هم هست. مردم اسلام را میخواهند؛ این از روز اوّل گفته شد و در طول سالهای متمادی تجربه شد؛ و امروز هم واضح‌ترین حقیقت در نظام ما این است که آحاد مردم و توده‌ی مردم از نظام حاکم بر کشور میخواهند که مسلمان باشد و مسلمانی عمل کند و اسلام را در جامعه تحقّق ببخشد. خب، این حکومت و این نظام با این نام در دنیا اعلام شد و تشکیل شد؛ مردم هم رأی دادند. رأی را هم ـ همان‌طور که عرض کردم ـ در حقیقت مردم به اسلام دادند؛ نام جمهوری اسلامی را حاکی از اسلام دانستند، لذا آرائشان را به نام «جمهوری اسلامی» به صندوق ریختند.
بنابراین، آن‌جا مسأله‌ی مذهب، مسأله‌ی اول نیست که ما بگوییم مذهبت چیست؛ نه، ما میخواهیم آن روحانیونی که در آن‌جا هستند، در خط صحیح جمهوری اسلامی حرکت بکنند؛ این هدف است. خط صحیح جمهوری اسلامی چیست؟ اداره و هدایت صحیح مردم، به رشد رساندن و به تکامل الهی رساندن مردم؛ تا آن حدی که خدای متعال مقدوراتش را در اختیار ما گذاشته و ما میتوانیم انجام بدهیم؛ این مقصود اصلی است؛ لذا بایستی با آقایان با این دید روبه‌رو شد.
آن چیزى که من در درجه‌ى اوّل به شما برادران و خواهران عرض میکنم، این است که این رسانه‌اى که در اختیار شما است ــ رادیو ــ و این بخشى که چند ساعت را فرامیگیرد، یکى از ارکان سازندگى جمهورى اسلامى است. اگر ما جمهورى اسلامى را به این معنا میدانیم که یک نظامى بر پایه‌ى ارزشهاى نوینى و داراى یک جهت‌گیرى و سمت‌گیرى ویژه‌اى به سمت اهداف متعالى‌اى هست ــ طبعاً معناى یک نظام نو غیر از این هم نیست وَالّا انقلاب چه معنا دارد ــ که باید ارزشهاى جدیدى داشته باشد، بر اساس این ارزشها، یک هدفهایى ترسیم میشود و در جهت این هدفها مسیرهایى مشخّص میشود و زندگى یعنى تلاش در این مسیرها. اینکه [گفته شده:] «انّما الحیاة عقیدةٌ و جهاد»[3] یعنى همین.

وظیفهٔ حراست از ایمان قلبی مردم در برابر وسوسه‌ها و رهزنی دل‌ها

… پذیرفتن عقیده‌ی حق نمیکند، آنها خودشان هستند که در این جو عظیم اجتماعی قدرت انتخاب دارند. اگر انتخاب درست کردند، به نفع خود آنهاست. و اگر انتخاب درست هم نکردند، دولت اسلامی و جامعه‌ی اسلامی با آنها نه فقط کاری ندارد، بلکه از حقوق اجتماعی هم برخوردارد هستند؛ اما در مقابل تخریب، در مقابل وسوسه‌ها و رهزنی دلها البته جمهوری اسلامی خودش را موظف میداند که از ایمان قلبی مردم حراست کند و محافظت کند. این هم یک وظیفه‌ی دیگر است که همان طور که ملاحظه کردید، از اصول مسلم اسلامی و از آیات قرآن و از سیره‌ی مسلمانان صدر اسلام و ائمه (علیهم‌السّلام) این معنا را ما استفاده کردیم. ان‌شاءالله در ادامه‌ی بحثها به انواع دیگر آزادی و نظر اسلام و وظائف دولت اسلامی …

پدید آمدن جامعه‌ای با الگوی نبوی پس از قرن‌ها و مژدهٔ فکری نو برای دنیا

و من به شما عرض کنم، از نظر من کمترین تردیدی وجود ندارد که این بعثت به بیداری عمومی مسلمین منتهی خواهد شد؛ یعنی جمهوری اسلامی و این نظام دوباره‌ی اسلام و حیات دوباره‌ای که اسلام پیدا کرده و بعد از گذشت قرنهای متمادی، باز یک جامعه‌ای با الگوی نبوی و با همان ضوابط به ‌وجود آمده و به سمت تکامل ان‌شاءالله‌ روزبه‌روز به پیش میرود، یک مژده است برای اینکه دنیا با یک ایده‌ی جدید، با یک فکر جدید آشنا شده. البتّه اگر ما خوب حرکت بکنیم، خوب امتحان بدهیم و اسلام را ــ که در زندگی ما و در حرکت ما و در خصوصیّات برخوردهای ما امروز توسّط مردم دنیا مطالعه[15] میشود -خوب ارائه بدهیم و نشان بدهیم، این بیداری موفّق‌تر و زودتر انجام خواهد گرفت. اگر ما هم بفرض نتوانیم راه …

آرزوی تاریخی ائمه (ع) و لزوم قدردانی از این ذخیرهٔ ارزشمند

… قانونگذارى بشود؛ و همان‌‌‌ طور که امروز ولایت و امامت تابع زور و قلدرى و گردن‌‌‌کلفتى و پول‌‌‌دارى و این طور چیزها نیست بلکه تابع فقاهت و معنویّت و اخلاق و عرفان و بندگى خدا است، در جامعه‌‌‌شان هم امامت و ولایت تابع همین ارزشها باشد؛ براى این تلاش میکردند. و این پیروزى شما و رسیدن شما به جمهورى اسلامى و حاکمیّت قرآن، علاوه بر اینکه امید دل همه‌‌‌ى مسلمین جهان است، آرزوى تاریخى همه‌‌‌ى اولیا و همه‌‌‌ى ائمّه (علیهم‌‌‌ السّلام) و از جمله امام سجّاد بوده است. و این را نگه دارید و این ذخیره‌‌‌ى ارزشمند را قدر بدانید و یادتان بیاید که امام سجّاد و امام باقر و امام صادق و بقیّه‌‌‌ى ائمّه و قبل از آنها خود رسول خدا و امیرالمؤمنین و امام حسن و امام حسین براى حاکمیّت همین ارزشها بود که آن جهاد را کردند، آن مبارزه‌‌‌ها را کردند، آن سختى‌‌‌ها را تحمّل کردند تا بتوانند در آن دنیاى ظلمانى این ارزشها را به کرسى بنشانند. طبیعى است که اگر کسى مثل امام معصوم ــ امیرالمؤمنین یا امام سجّاد یا دیگران ــ در آن‌‌‌ چنان جامعه‌‌‌اى در رأس کار قرار بگیرند، یقیناً وضع حاکمیّت اسلام یک شکل بسیار عالى‌‌‌ترى خواهد داشت؛ همچنان ‌‌‌که آن روزى که ولىّ‌‌‌عصر (ارواحنا فداه) ظهور کنند و تشریف …

تثبیت و شکست‌ناپذیری نظام با مقاومت شش‌ساله، هم‌سنگ دستاورد پیروزی انقلاب

… سرگذشت صدّام و حزب بعث عراق عبرتى شد براى همه‌‌‌ى کسانى که احتمالاً سوداى حمله‌‌‌ى به جمهورى اسلامى را در سر میپختند؛ و براى تاریخ یک تجربه شد و براى ملّتهاى دیگر یک نمونه‌‌‌ى پُرعظمت و پُرشکوه شد. یک چنین دستاوردهاى عظیمى این شش سال مقاومت ملّت ما داشت. من اگر حمل بر مبالغه نشود، باید بگویم دستاوردهاى این جنگ از دستاوردهاى پیروزى ما در اصل انقلاب کمتر نبود. اصل انقلاب، نظام جمهورى اسلامى را بر سر کار آورد امّا مقاومت شش‌‌‌‌ساله‌‌‌ى مردم نظام جمهورى اسلامى را شکست‌‌‌ناپذیر و تثبیت‌‌‌شده و راسخ کرد و از لحاظ حیثیّت جهانى هم ملّت ما را به ‌‌‌عنوان یک ملّتى که وقتى تصمیم گرفت، وقتى خواست احقاق حق بکند، دیگر از هیچ چیز در راه خودش هراسى به دل راه نمیدهد، معرّفى کرد. این دستاوردهاى عظیم این شش سال است.

ثمرهٔ قیام مردمی علیه امپریالیسم آمریکا و آماج تهاجمات قدرت‌ها

آقای رئیس؛ من به عنوان رئیس جمهور کشوری که نظامش ثمره‌ی قیام وسیع و خونین مردمی علیه بزرگترین طاغوتهای زمان یعنی امپریالیسم امریکاست، و حکومتش پرچمدار شجاع ارزشهای الهی است و از نخستین روز کشورش آماج همه‌گونه تهاجمات قدرتها و نوکران آنان بوده و هست، با همه‌ی احترام و اعتقادی که به این جنبش دارم، اعلام خطر میکنم که اگر جنبش به یک اقدام اساسی و زیربنایی در رفع مشکلات ریشه‌ای خود دست نزند، آینده‌ی آن در خطر جدی خواهد بود و امید ملّتها از آن سلب خواهد شد.