رفتن به محتوای اصلی

جانشینی پیامبر اکرم (ص)

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مسئلهٔ رهبری امت پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) و دیدگاه‌های مسلمانان دربارهٔ آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سی‌ودومین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله)— ۱۴۰۰/۰۳/۱۴

ناتمام ماندن کار پیامبر بدون نقشه‌ای برای پس از او

مسئلۀ غدیر یک مسئلۀ تاریخی صرف نیست؛ یک نشانه‌ای از جامعیت اسلام است. نبی مکرم که در طول ده سال، یک جامعۀ بدوی آلودۀ به تعصبات و خرافات را تبدیل کرد به یک جامعۀ مترقی اسلامی با آن مجاهدت‌های عظیمی که آن بزرگوار انجام داد و اصحاب باوفایش، اگر برای بعد از این ده سال، نبی مکرم فکری نکرده بود، نقشه‌ای در اختیار امت نگذاشته بود، این کار، ناتمام بود. رسوبات تعصبات جاهلی به‌قدری عمیق بود که شاید برای زدودن آنها سال‌های بسیار طولانی نیاز بود. ظواهر، خوب بود؛ ایمان مردم، ایمان خوبی بود؛ البته همه در یک سطح نبودند؛ بعضی در زمان وفات پیغمبر اکرم یک سال بود، شش ماه بود، دو سال بود که اسلام آورده بودند؛ آن‌هم هیمنۀ[59] قدرت نظامی پیغمبر همراه با جاذبه‌های اسلام، اینها را به اسلام کشانده بود؛ همه که جزو …

نیاز امت به امام پس از پیامبر و اعتقاد شیعه به جانشینی علی (ع) و امامان معصوم

… است که حرکت جمعی و منش فردی افراد آن جامعه را توجیه و رهبری می‌کند و در آنِ‌واحد، هم آموزگار دین و اخلاق، و هم فرمانروای زندگی و تلاش آنهاست. با این بیان، پیامبر نیز امام است؛ چه آنکه رهبری فکری و سیاسی جامعه‌ای که خود شالوده‌ریزی کرده، به دست اوست. و پس از پیامبر نیز امت را به امامی نیاز هست تا بتواند جانشین (خلیفه) وی و متحمل بار مسئولیت‌های او ـ و از آن جمله رهبری سیاسی ـ باشد. و شیعه معتقد است که این جانشینی، طبق تصریح پیامبر، از آنِ علی‌بن‌ابی‌طالب و سپس متعلق به امامان معصوم آن خاندان است. (برای تفصیل و استدلال باید رجوع شود به کتب مربوطه)

اتفاق مسلمانان با وجود اختلاف در جانشینی بر دینی بودن حکومت

بعد از رحلت پیغمبر هم، با وجود اختلافاتی که در مورد جانشینی بود -که خب میدانید در مسئله‌ی جانشینی پیغمبر اختلاف وجود داشت- لکن احدی از مسلمانها و از همان کسانی که در باب جانشینی اختلاف داشتند، شک نداشت که هر حکومتی تشکیل بشود، بایستی بر اساس دین و بر اساس قرآن باشد. بنابراین مسئله‌ی حاکمیّت دین، حاکمیّت اسلام، یک امر خیلی روشنی است و لازمه‌ی اعتقاد به اسلام است. یعنی اگر کسی به اسلام اعتقاد دارد، اگر چنانچه درست در مبانی معرفتی اسلام دقّت کند، باید به حاکمیّت اسلام در جامعه هم اعتقاد داشته باشد.

تعیین جانشین به دستور و الهام الهی در پایان عمر پیامبر

اسلام با تشکیل حکومت در مدینه و تشکیل جامعۀ مدنی نبوی، نشان داد و ثابت کرد که اسلام فقط نصیحت‌کردن، موعظه‌کردن، و دعوت‌کردن به زبان نیست. اسلام می‌خواهد حقایق احکام الهی در جامعه تحقق پیدا کند؛ و این جز با ایجاد قدرت الهی امکان‌پذیر نیست. بعد هم پیغمبر اکرم در پایان عمر مبارکش، به دستور الهی، به الهام الهی، نفر بعد را خودش معیّن کرد. (89/9/4) حرفی نیست که برطبق توصیۀ پیامبر اعظم در غدیر عمل نشد ـ پیغمبر هم طبق بعضی از روایت‌ها خبر داده بود که عمل نخواهد شد ـ اما مسئلۀ غدیر، مسئلۀ ایجاد یک شاخص است، یک معیار و میزان است. تا آخر دنیا، مسلمانان می‌توانند این شاخص را، این معیار را جلوی خودشان …