عزیزان من! آیهای را که من در اوّل عرایضم عرض کردم، مربوط به یکی از جنگهای پیامبر است: «الّذین قال لهم النّاس انّ النّاس قد جمعوا لکم فاخشوهم».[4] خبر میدادند که دشمن به صورت متراکم در انتظار شماست؛ بترسید! در پاسخ به این هشدار و بیمدهی - که دشمن به صورت متراکم در انتظار شماست تا ضربه را وارد کند - اینها میگفتند: «حسبنا الله و نعم الوکیل»؛[5] خدا برای ما بس است و پشتیبانی او برای ما کافی است. البته «حسبنا الله و نعم الوکیل» را در پستوی اتاق و داخل بسترِ راحت نمیشود گفت. ما نه کاری بکنیم، نه تلاشی بکنیم، نه حرکتی بکنیم، نه جانی را به خطر بیندازیم، نه از آبرویی مایه بگذاریم، بعد هم بگوییم: «حسبنا الله و نعم الوکیل»! نه، خدای متعال آدمی را که در راه او مجاهدت نمیکند، کفایت نخواهد کرد. این کفایت مربوط به میدان جنگ است. ما امروز در یک میدان نبردیم؛ اگرچه نه نبرد نظامی و نبرد مرگ و زندگی. مستکبران عالم چون با اسلام و نظام اسلامی بهجدّ دشمنند، ما هر اقدام خوبی که میکنیم، هر قانون خوبی که میگذاریم، هر اجرای خوبی که میکنیم، هر قضاوت خوبی که میکنیم، هر منش خوبی که از خودمان نشان میدهیم، هر کاری که به تقویت این نظام و تقویت اسلام منتهی میشود، اگر از ما سر بزند، در واقع داریم یک ضربه به دشمن میزنیم. این جاست که آدم میگوید: «حسبنا الله و نعم الوکیل». پاسخ خدا هم این است که «فانقلبوا بنعمة من الله و فضل لم یمسسهم سوء واتّبعوا رضوان الله والله ذو فضل عظیم».[6]توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تکیه بر خدا و سپردن کار به او و اثر آن در ایستادگی و پیروزی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰
سیر زمانی
از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴۱۳۶۴۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
باید به این نکته توجّه کرد که همه رجزخوانیهای آمریکا از سرِ قدرت نیست. البته آنها خود را بزرگترین قدرت دنیا تلقّی میکنند. قطعاً تجهیزات نظامیشان هم پیشرفته است، پول بسیاری هم در اختیار دارند؛ اما این موارد دلیل قدرتمندىِ واقعی در میدان عمل نیست. همین آمریکا با این همه قدرت، بعد از ده سال جنگ، از چریکهای ویتنام شکست خورد. ویتنام، یک کشور دورافتاده و ضعیف بود. در آن زمان آمریکا با تجهیزات فراوان، هواپیما، بمب، موشک و همه امکانات ارتباطاتی با مردمی جنگید که هیچ امکاناتی نداشتند. اکثر آنها حتّی سلاح گرم نیز نداشتند. آمریکا از آن مردم شکست خورد و سرافکنده و زبون از ویتنام خارج شد. پول و سلاح مدرن داشتن دلیل قدرت واقعی نیست. بعضی از رجزخوانیها نشانه ترس است. وقتی بعضی از آدمهای ترسو در تاریکی قرار میگیرند، از ترس سوت میزنند! افرادی که از بیرون به آنها مینگرند، خیال میکنند آنها سرخوش و بیخیال راه میروند و برای خود سوت میزنند؛ در حالی که از ترس مبادرت به این کار میکنند! بعضی از این رجزخوانیها مثل همان سوت زدن آدمِ ترسو در تاریکىِ شب است. ملت ما باید به خدای متعال توکّل کند. توکّل به خدا به معنای کار نکردن و عمل نکردن نیست؛ توکّل به خدا به این معناست که انسان کارهای لازم برای حفظ اقتدار، عزّت، استقلال و امنیت کشور را انجام دهد و پشت سر همه آنها هم خدای متعال و دست قدرت الهی را ببیند. امام راحل در سال شصتوپنج به من فرمودند که من از اوّلِ انقلاب دست قدرت الهی را در همه جریانهای این کشور دیدهام. بنده هم بعد از رحلت امام تا به امروز دست قدرت پروردگار را در همه جریانهای این کشور مشاهده کردهام.کسانی که آن زخم را امروز خوردهاند و ضربهای را که دشمن وارد آورده، مایلند جبران کنند و ضربهی متقابل بزنند، خودشان دستشان توی کار بوده، نه اینکه خبر را از دهن این و آن شنفته باشند، همینها را پیغمبر به خط کرد، بسیج کرد و گفت شماها باید بروید. اینها یک عدهای بودند - خیلی هم نبودند - سوار شدند و راه افتادند طرف همان منطقه، و دشمنی را که کمین گرفته بود، غافلگیر کردند و به او ضربه زدند و تارومار کردند و برگشتند. آیهی شریفه نازل شد: «الّذین قال لهم النّاس انّ النّاس قد جمعوا لکم فاخشوهم». مؤمنین آن کسانی هستند که وقتی شایعهپراکنها آمدند گفتند علیه شما آنجا جمع شدند و بترسید، «فزادهم ایمانا»؛ اما این ترس که به وجود نیامد، انگیزه و ایمان آنها تقویت و بیشتر هم شد. «و قالوا حسبنا اللَّه و نعم الوکیل»؛[1] گفتند خدا کافی است، کار موکول به خداست. ببینید این چه معرفت عظیمی است. کار را شما داری میکنی، بازوی شما دارد کار میکند، فکر شما دارد کار میکند، قلم شما دارد کار میکند؛ اما کار، کار خداست؛ موکول به اوست. موکول به خدا بودن معنایش این نیست که ما کنار بنشینیم، بگوئیم خدا خودش درست کند؛ نه، خدا اینجوری درست نمیکند. اینکه من و شما یک کاری را انجام بدهیم، مغرور بشویم و خیال کنیم ما بودیم که کردیم، خیال کنیم که ما یک کار برجسته انجام دادیم، این هم غلط است، این هم نادرست است. اگر خدای متعال کمک نکند، اگر هدایت نکند، اگر توفیق ندهد، هیچ کاری نمیتوانید بکنید؛ هیچ نتیجهای را هم به دست نخواهید آورد.شاهدها (۱۲ پاراگراف)
توکل و استغاثه به خدا مهمترین امر در انجام مسئولیت جهاد
در این کار به اعتقاد من بایستى مهمترین امر در ذهنتان این باشد که به خدا توکّل کنید و حقیقتاً به معناى واقعى کلمه از او کمک بخواهید و به او استغاثه کنید. اشخاص ماها عَجَزهاى[6] بیش نیستیم. این عجز را بایستى به قدرت بىنهایت پروردگار وصل کنید تا بکلّى آسیبناپذیر بشوید. من طهارت شما و صفاى شما را میدانم امّا روزبهروز باید این بیشتر بشود. توسّلاتتان و توجّهات به پروردگار را بیشتر کنید. بخصوص توسّلاتتان به حضرت حق را زیاد کنید. نوافل وسیلهى مهمّى هستند؛ مخصوصاً نافلهى شب. شماها ببینید که خداى متعال در سورهى مزّمّل با …توجه و توکل به خدا و یاد خدا سرچشمهٔ دستاوردهای ملت و نهضت
آنچه امروز براى ما مهم است و مربوط به آینده است ــ که گذشته هم باید در خدمت آینده همیشه باشد ــ چند نکته است: یک نکته این است که هرچه این نهضت و این ملّت و ــ بر اثر برکات این ملّت ــ ملّتهاى دیگرِ اسلامى دارند، از توجّه به خدا و توکّل به خدا و زنده کردن یاد خدا در دلها است؛ از این نباید لحظهاى غفلت کرد. اگر توجّه به خدا و استمداد از منبع لایزال قدرت الهى نمیبود، مشکل میتوان تصوّر کرد که این انقلاب و این ملّت و این حرکت میتوانست به این موفّقیّتها نائل شود؛ در آینده هم همینجور خواهد بود.تکیه بر خدا مایهٔ برتری بر دشمن ثروتمند و مجهز و لزوم حفظ آن
جهت، جهت درستى است. شما از دشمنتان قوىترید. ما امروز از این صف طولانى و بظاهر انبوه دشمن، در معنا قوىتریم. آنها البتّه پول بیشترى دارند، تکنولوژى بیشترى دارند، خیلى چیزها دارند که ما علىالظّاهر از آنها بىنصیبیم، امّا ما چیزى داریم که آنها از آن محرومند و آن تکیهى به خداى متعال است که او همهچیز است؛ هم از تکنولوژى قوىتر است، هم از علم بشر قوىتر است، هم از همهى موجودات عالم بر روى هم قوىتر است. یک اشارهى او، یک ارادهى او، همهى دنیا را به هم میریزد؛ ما از آن برخورداریم، باید برخوردارىمان را حفظ کنیم؛ یعنى این تکیهى به خدا را باید براى خودمان نگه داریم. این گنجى است [که اگر] داشتید، به دردتان میخورد؛ [اگر] داشتیم، به دردمان میخورد؛ نداشته باشیم، از دست بدهیم، خب از دستش دادهایم دیگر.اتکا به خدا عامل شکستناپذیری ملت و لزوم استحکام آن
ما یک پَر کاهى هستیم در مقابل طوفانِ تندباد حوادث ــ مثل خیلى از کشورها، مثل خیلى از ملّتها ــ آنچه ما را پایانناپذیر و شکستناپذیر میکند، عبارت است از همان اتّکاء به خداى متعال؛ آن را مستحکم نگه دارید.ادامهٔ حرکت تبلیغی با توکل بر خدا بیانتظار امکانات
البتّه معناى این حرفها این نیست که ما و هر کسى در جمهورى اسلامى، درصدد نباشد که براى کار تبلیغات امکانات بیشترى را فراهم بکند. این وظیفهى ما است؛ وظیفهمان را باید انجام بدهیم امّا شما منتظر انجام این وظیفه از سوى مسئولین نمانید. شما حرکت را ادامه بدهید على باب الله و متوکّلاً على الله و قاصداً لوجهه الکریم، تا انشاءالله خداى متعال قبول کند از شما، که اگر قبول کرد، عظمت آن از همهى اینها بیشتر است. غصّه و درد آنجا است که تلاشى بکنیم و خدا قبول نکند آن را به خاطر اینکه اخلاص ما در آن کم باشد. مخلصاً، موقناً، متوکّلاً علىالله راه بیفتید، خداى متعال انشاءالله کمک خواهد کرد؛ کمک مادّى.توکل بر خدا و نترسیدن از دشمن مانع کوتاهی در وظیفه
… به لیبی[3] - زیر آن چادر، که آقای قذافی هم در آنجا بود - دارم. این را شما بدانید، هر کاری که من احساس کنم در کمک به شما ضرورت دارد، بلاشک انجام میدهم؛ چه این فتوایی که شما میگویید، و یا هر اقدام دیگری. در هر موقعیتی که این را اقتضاء کند، ما کوتاهی نمیکنیم. آن چیزی که موجب میشود کسی از اینگونه امور کوتاهی کند، این است که از دشمن بترسد. شما میدانید که ما از امریکا مطلقاً نمیترسیم؛ نه مردممان میترسند، نه مسؤولانمان میترسند؛ متوکلعلی اللَّهاند.شجاعت، توکل به خدا و شور جوانان، مایهٔ پیروزی ملت بر دشمنان
برادران و خواهران! این پیروزىها براى ما مایهى عبرت است. چطور شد این پیروزىها به دست آمد؟ با نترسیدن از دنیا. از آمریکا نباید ترسید و ملّت ایران نمیترسد. با این روح شجاعت، با این توکّل به خدا، با این حماسه و شورى که در اقشار ملّت ما بخصوص در جوانهاى ما هست، این ملّت پیروز خواهد شد، به اهداف خود خواهد رسید و دشمنان را به زانو در خواهد آورد. هیچ دشمنى نمیتواند ملّت ایران را از پیمودن این راهى که اسلام در مقابل او گذاشته است، بازدارد. فقط این نکته را باید به یاد داشت که مثل علىّبنابىطالب از کثرت دشمن نباید هراس داشت.نقش توکل و روحیهٔ انقلابی در زدودن گرایش به بیگانگان
… همه، جوانان رزمنده و خالص سپاه و بسیج را سیراب میکرد، توانست نقش تعیینکنندهاى را در دفع حملهى ایادى استکبار به جمهورى اسلامى ایفا کند و در کنار ارتش و با بهکارگیرى بسیج مردمى، درس تلخى به دشمنان اسلام بدهد و حفظ و استمرار نظام جمهورى اسلامى را تضمین کند. این، حجّتى بر ملّت ما و خود نیروهاى مسلّح و همهى دستاندرکاران کشور نیز بود که نقش توکّل به خدا و اتّکاء به روحیهى انقلابى و شجاعت در میدان عمل را به آنان نشان داد و وسوسهى گرایش به بیگانگان و استمداد از نااهلان را از دل آنان زایل ساخت و بحمدالله جمهورى اسلامى با تکیه بر عناصر خودى و بالیده در دامان انقلاب و به حول و قوّهى الهى در عرصههاى مختلف به پیروزىهاى بزرگى دست یافته است.دستیابی به هدفهای دور از دسترس با توکل، صبر و مقاومت
چه بسیار هدفهاى دور از دسترس که انسان فکر میکند دسترسى به آنها بسیار مشکل است و با توکّل و صبر و مقاومت به آن هدفها دست خواهد یافت؛ مثل آزادى شما که از جملهى همین چیزها بود. البتّه هنوز شادى ما کامل نیست؛ هنوز زخم دل ما به طور کامل التیام نیافته است، زیرا هنوز بخشى از پیکر این ملّت در اسارت است، همهى پارههاى تن این ملّت هنوز برنگشتهاند. نمیدانیم چه تعدادى، امّا یقیناً تعدادى از عزیزان ما هنوز در همان شرایط سختند، شاید هم …قدم نهادن در راه هدف با توکل به خدا و اعتماد به توان خود
… آن نهاده شده و شاهد آن رنجها و دربهدرىها و مبارزات و خونِدلها بوده و در قدمبهقدم سرزمین وحى و جهاد و قرآن و سنّت، در آن گذشتهها به تدبّر بپردازید؛ خود را با آن پیوند دهید؛ در پرتو آن، راه و جهت را بیابید؛ با تجربهى آن، نتیجه و سرانجام راه را ببینید؛ و به حول و قوّهى خدا و با توکّل به او و امید به نصرت او و اعتماد به توانایى خود، در آن راه و به سمت آن هدف قدم گذارید؛ وَ اللهُ مَعَکُم وَلَن یَتِرَکُم اَعمالَکُم .[26]هموار شدن راههای دشوار با تکیه بر اسلام و اعتماد به خدا
انشاءالله که خداوند هم به شما توفیق خواهد داد و با تکیهى به اسلام و اعتماد به خدا و بهکارگیرىِ ایمان واقعى و صمیمى، همهى این رااى دشوار هموار خواهد شد و همینطور که مىبینید روزبهروز موفّقیّت جدیدى انشاءالله برایتان پیش مىآید. انشاءالله که خدا شما را توفیق بدهد، کمکتان کند و تأییدتان کند، و بتوانید در فاصلاى کوتاهى کارهایى داشته باشید که همین اندازه خوشحالىآور و مسرّتانگیز باشد. انشاءالله موفّق باشید.توکل بر قدرت الهی مهمترین رمز موفقیت در کار فرهنگی
از رموز موفّقیّت در این راه، اعتماد بر نیروهاى مؤمن و کارآمد و بهرهمندى از آنان، حفظ یکپارچگى و وحدت، سعهى صدر در مدیریّت امور فرهنگى، و از همه مهمتر، توکّل بر قدرت لایزال الهى است.