رفتن به محتوای اصلی

تهاجم فرهنگیاصطلاح

نام‌های دیگر: تهاجم فکری، جنگ فرهنگی، جنگ فکری، کارزار فرهنگی، کارزار فکری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

هجوم برنامه‌ریزی‌شده برای دگرگون کردن باورها و فرهنگ یک ملت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو پیرامون شهادت استاد مطهری— ۱۳۶۳/۰۲/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۳ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۳۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

تهاجم فرهنگی این است که یک مجموعه -سیاسی یا اقتصادی- برای مقاصد سیاسی خود و برای اسیرکردن یک ملت، به بنیانهای فرهنگی آن ملّت هجوم می‌برد. چنین مجموعه‌ای هم چیزهای تازه‌ای را وارد آن کشور و آن ملت میکند؛ امابه زور؛ امّا به قصد جایگزین کردن آنهابا فرهنگ و باورهای ملی. این، اسمش تهاجم است. در تبادل فرهنگی، هدف، بارورکردن فرهنگ ملی و کامل کردن آن است. اما در تهاجم فرهنگی، هدف، ریشه‌کن کردن فرهنگ ملی و ازبین بردن آن است. در تبادل فرهنگی، آن ملتی که از ملتهای دیگر چیزی میگیرد، میگردد چیزهای مطبوع و دلنشین و خوب و مورد علاقه را میگیرد. فرض بفرمایید، دانش را از آنها تعلیم میگیرد. فرض کنید، ملت ایران به اروپا میرود و میبیند آنها مردمی اهل سختکوشی و خطر کردنند. اگر این را از آنها یاد بگیرد، خیلی خوب است. به اقصای شرق آسیا میرود و میبیند که آنها مردمی هستند دارای وجدان کار، علاقه‌مند به کار، مشتاق کار. اگر این را از آنها یاد بگیرد، خیلی خوب است. به فلان کشور میرود و میبیند مردم آن کشور، وقت شناس، دارای نظم و انضباط، دارای محبّت، دارای حسِ‌ّ ادب و حسِّ احترامند. اگر یاد بگیرد، اینها چیزهای خوبیست.
در تهاجم فرهنگی، دشمن میگردد آن نقطه‌ای از فرهنگ خود را به این ملت میدهد و وارد این ملت میکند که خودش میخواهد. معلوم است که دشمن چه میخواهد! اگر در تبادل فرهنگی، ملتی که از فرهنگ بیگانه چیزی میگیرد، تشبیه به آدمی شود که در کوچه و بازار، غذا و دوای مناسب میخرد که مصرف کند؛ در تهاجم فرهنگی، ملتی را که تحت تهاجم قرار گرفته است، باید به بیماری که افتاده و خودش کاری نمیتواند بکند، تشبیه کنیم. آن وقت دشمن، آمپولی به او تزریق میکند و معلوم است آمپولی که دشمن تزریق کند، چیست! این، فرق دارد با آن دارو و درمانی که خود شما بروید و آن را با میل انتخاب و وارد بدنتان کنید. این، تهاجم فرهنگی است.
پس، تبادل فرهنگی به انتخاب ماست؛ اما تهاجم فرهنگی به انتخاب دشمن است. تبادل فرهنگی انجام میدهیم تا کامل شویم؛ یعنی فرهنگ خودی را کامل کنیم. اما تهاجم فرهنگی انجام میگیرد تا فرهنگ خودی را ریشه‌کن کند. تبادل فرهنگی از چیزهای خوب است؛ تهاجم فرهنگی از چیزهای بد است. تبادل فرهنگی در هنگام قوّت و روزگار توانایی یک ملت انجام میگیرد؛ ولی تهاجم فرهنگی در دوران ضعف یک ملت است. لذا دیدید که استعمارگران، در آسیا و آفریقا و آمریکای لاتین، هر جا خواستند وارد شوند، قبل از آن‌که سیاستمداران و سربازان و قزّاقهایشان وارد شوند، میسیونهای مسیحی و هیأتهای تبشیری مسیحی شان وارد شدند! سرخپوستان و سیاهپوستان را اوّل مسیحی کردند، بعد طناب استعمار به گردنشان انداختند. بعد هم از خانه و کاشانه‌شان، آواره‌شان کردند و پدرشان را در آوردند!

برنامه‌های فاسدکننده و مبتذل رسانه‌های خارجی برای اثرگذاری بر جوانان ایرانی

مردم عزیز! من به شما هشدار میدهم؛ الان رسانه‌هایى هستند از کشورهاى دیگر ــ اسم نمى‌آورم از کجا ــ که برنامه‌هاى فاسدکننده و مبتذل بخصوص براى شما جوانها تولید میکنند، براى‌ اینکه بتوانند از آن سوى مرزها بر روى جوان پاک و سالم و صحیح‌العمل و صحیح‌النّیّه‌ی‌ ایرانى اثر بگذارند. این جوان را دشمن تجربه کرده است؛ این جوان همان جوان میدان جنگ هشت‌ساله است. جوانهاى امروز ما از جنس همان جوانهایى هستند که در دوران هشت سال دفاع مقدّس هر وقت لازم شد، تمام بیابانهاى پشت مرزهاى با عراق را پُر کردند و جنگیدند تا دشمن را ناکام کردند؛ اینها همان …

عرصهٔ فرهنگ میدان مبارزه و تهاجم فرهنگی نه مخصوص امروز

یک نکته‌ى دیگرى هم امروز به نظرم رسید که عرض کنم؛ البتّه من به بعضى از برادران مسئولین اجرائى این را عرض کرده‌ام، [ولی] به ‌نظرم مناسب آمد که اینجا هم بگویم. آقایان! همان‌طور که توجّه دارید، عرصه‌ى فرهنگ عرصه‌ى یک مبارزه است. اینکه ما گفتیم «تهاجم فرهنگى»، مخصوص امروز هم نیست؛ البتّه یک ‌وقت تهاجم در یک زمینه‌هایى بُروز بیشترى دارد یا شدّت بیشترى پیدا میکند. فرهنگ جاى جنگ است؛ فرهنگهاى گوناگون با یکدیگر در حال مقابله‌اند. البتّه اگر چنانچه صاحب یک فرهنگى ــ یک مجموعه‌اى که یک فرهنگى دارد ــ بتواند فرهنگ خودش را تکمیل کند با فرهنگهاى دیگر، خیلى خوب است؛ [اگر] بتواند بگیرد چیزهایى را، خیلى خوب است. یک مقدار [از این موضوع] هم اختیارى …

معارضهٔ فرهنگی قدرتمندان با بخش‌های مزاحم منافعشان در فرهنگ کشورها

اگر چنانچه یک‌ وقتى قدرتمندان عالم و کسانى که میتوانند کارى بکنند، ملاحظه کنند که در یک کشورى بخشى از فرهنگ آن کشور مزاحم آنها است و معارض منافع آنها است، بدیهى است که با آن بخش معارضه میکنند؛ معارضه‌ى فرهنگى. این‌جور معارضه دیگر معارضه‌ى توپ و تفنگ و کارهاى امنیّتى و سیاسى نیست؛ این معارضه‌ى فرهنگى است. هر کسى که زبان رساترى، قوّت استدلال و منطق قوی‌ترى، بخصوص امکانات تبلیغاتى بیشترى و تجربه‌ى بیشترى در این زمینه‌ها داشته باشد، او برنده است. امروز این تجربه شده است در دنیا و همه بِالعیان مشاهده کرده‌ایم و مشاهده کرده‌اید که در همین دوران اخیرى که این …

تهاجم سازمان‌یافته و هنرمندانه از راه کتاب و مقاله و محیط‌های آموزشی

بنابراین، در زمینه‌ى فرهنگ، ما مواجه هستیم با یک تهاجم و جنگ حقیقى و سازمان‌یافته با طرق مختلف که از راه‌هاى بسیار هنرمندانه و خوبى هم وارد میشوند. این‌جور هم نیست که همه‌جا خودشان مستقیم کار بکنند؛ این‌جور هم نیست که همه‌جا لباس تهاجم بپوشانند به این تحلیلى که میکنند و این حرفى که میزنند؛ همه‌ی آن [تهاجم] هم به ‌وسیله‌ى رادیوها و تفسیرهاى سیاسى نیست: کتاب مینویسند، مقاله مینویسند، داخل محیط‌هاى آموزشى که کسانى را آموزش میدهند، چیزهایى را منتقل میکنند. به‌ هر حال، کسى که به مسائل فرهنگى حسّاسیّت داشته باشد و متوجّه مسئله‌ى تهاجم فرهنگى باشد، نشانه‌هاى بارز بى‌شمارى را در این زمینه مشاهده میکند.

غفلت‌ناپذیری تهاجم دشمنان به دین و استقلال و ارزش‌های ملی با ابزار فرهنگی

من میخواهم عرض بکنم که در کار فرهنگى در کشور ما، یکى از چیزهایى که لحظه‌اى نمیشود از آن غفلت کرد این مسئله‌ى تهاجم فرهنگى است. البتّه میشود این دعوتى را که ما به [مقابله با] تهاجم فرهنگى میکنیم معناى دیگرى کرد، جور دیگرى فهمید، جور دیگرى تحلیل کرد، لکن این که دارم عرض میکنم حقیقت قضیّه است. نمیشود ما امروز سرمان را در زمینه‌ى مسائل فرهنگى کشور [پایین] بیندازیم، به خیال خودمان کار سازنده بکنیم، مملکتمان را بسازیم و توجّه نکنیم که دشمنانى وجود دارند که دین ما، استقلال ما، حتّى ارزشهاى ملّى ما، یعنى حتّى ارزشهاى غیر دینى ما را با ابزارهاى فرهنگى هدف قرار میدهند و اینها را با همان ابزارهاى فرهنگى که ابزارهاى تبلیغى است ــ فیلم هست، سینما هست، خبرسازى هست، جریان‌سازى جهانى هست، بحث هست، استدلال هست ــ مورد تهاجم قرار میدهند و پایه‌هاى اینها را در داخل کشور سست میکنند. ما [اگر] بخواهیم کشورمان را به سمت همان هدفهایى که تعریف شده و ترسیم شده پیش ببریم بدون اینکه به این نکته توجّه بکنیم، به ‌نظر من نه کار شدنى‌ای است، نه کار حکیمانه‌اى است، نه کار عاقلانه‌اى است؛ به این باید توجّه بشود. انتظار من این است و خواهشم از شوراى …

تهاجم به مقدسات اسلامی از مقولات فرهنگی مورد توجه کنفرانس اسلامی

وجهه‌ی فرهنگی کنفرانس اسلامی دارای اهمّیّت است. موضوع تهاجم فرهنگی به مقدّسات اسلامی، بحث در خصوص احساس حقارت برخی از کشورها در برابر سیطره‌ی غرب و نیز مسئله‌ی احساس عزّت در مسلمین، مقولات فرهنگی محسوب می‌شوند؛ بنابر‌این، کنفرانس اسلامی صرفاً ماهیّت سیاسی ندارد و مفهوم فرهنگی آن بر مفهوم سیاسی کنفرانس غلبه دارد.

جنگ اعلام‌نشدهٔ ترویج افکار باطل در محیط‌های دانشجویی

… حالت تهاجم وارد بشوید. اصلاً این کار شما مبارزه است. این کار، کارى نیست که بشود با آن [مسامحه داشت]؛ روحیه‌ى مبارزه‌اى لازم است، روحیه‌ى مبارزه‌جویانه لازم است؛ در این کار اگر روحیه‌ى مبارزه نباشد، اصلاً پیش نمیرود، چون این کار شما اصلاً یک کار معمولى نیست. امروز طرف مقابل شما، کسانى که مى‌آیند این سیل افکار باطل را در محیط‌هاى دانشجویى میبرند، با مسالمت که نمیبرند! دارند میجنگند؛ یک جنگ است منتها خب اعلان نمیکنند جنگ است؛ مثل همه‌ى کارهاى دیگرى که امروز در دنیاى استکبارى علیه ما هست، و یک قالبها و لعابهاى دیگرى دارد.